صنعت بانکداری و پرداخت کشور جهت ارائه خدمات مطلوب و مناسب به شهروندان، نیازمند اجرای زیرساخت‌ها و ساختارهای بهینه مبتنی بر تکنولوژی‌های روز و منطبق با انتظارات مشتریان می‌باشد.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، سطح دسترسی شهروندان به تکنولوژی‌ها در سطوح مختلف (مالی، جغرافیایی، دانشی، سنی و…) گوناگون می‌باشد و می‌بایستی با استفاده از ابزارهای مختلف حجم گسترده تری از این شهروندان پوشش داده شوند. فناوری اطلاعات که از تلاقی الکترونیک، پردازش داده‌ها، ارتباطات و مخابرات حاصل شده است، با تکیه بر دانش و خردگرایی یکی از مهم‌ترین بسترهای تکنولوژی در این زمینه است.
صنعت بانکداری و پرداخت کشور یکی از پیشرو ترین صنایع در امر به کاری فناوری اطلاعات در خدمت‌رسانی به شهروندان است. یکی از ابزارها و تکنولوژی‌هایی که در این مسیر به کار گرفته شده است و اقیانوسی قرمزی در این به شدت شکل گرفته، USSD می‌باشد. این رقابت در صنعت پرداخت بیش از صنعت بانکداری نمود پیدا کرده است. پیش از آن SMS یکی از پرکاربرد ترین ابزارها بوده است که به دو دلیل فنی اصلی اقبال شایانی از آن نشد. یکی بحث امنیت آن (عدم امکان رمزنگاری، Clear Text و ذخیره‌سازی پیغام در بسترهای مختلف) و دیگری بحث عملکردی (تاخیر در دریافت، عدم امکان ارائه خدمات Interactive و عدم امکان گرافیک) بوده است. از سویی دیگر با توجه به نفوذ پایین اینترنت و عدم دسترسی به کامپیوتر، ارائه سرویس‌های مبتنی بر وب، همه‌گیر و گسترده نبوده و تمرکز روی آن با موفقیت روبه‌رو نشده است.
با نفوذ روزافزون تلفن همراه و گوشی‌های هوشمند، امکان خدمت‌رسانی از طریق تلفن همراه ممکن بود ولیکن ضعف سرعت و دسترسی عمومی به اینترنت سیمکارت‌ها این امر را با مشکل روبه‌رو کرده بود. در این میان، وجود ابزار USSD بستر مناسبی را برای ارائه خدمت به مشتریان در اختیار صنعت بانکداری و پرداخت کشور قرار داده بود.
براساس آماری که اتحادیه جهانی مخابرات در سال 2017 ارائه داده است که در آن ایران رتبه 81 ام را در بین کشورهای جهان دارد و براساس برنامه ششم توسعه ایران بایستی به رتبه 50 ام برسد. در این گزارش ضریب نفوذ تلفن همراه 100.7 درصد آورده شده است. براساس آمار وزارت فناوری ارتباطات و اطلاعات، بیش از 36 میلیون نفر به اینترنت پرسرعت دسترسی دارند که از این تعداد 74 درصد آنها از اینترنت پرسرعت تلفن همراه بهره می‌برند که در مجموع رتبه 71ام جهان را در اختیار دارند و در حدود 70 درصد دارندگان تلفن همراه به اینترنت پر سرعت دسترسی دارند.
حال باید بررسی نمود که آیا می‌توان آینده‌ای برای USSD متصور بود یا عمر ان به سر آمده است؟ ابزاری که براساس آمار در روز حدود 5 میلیون تراکنش بانکی/پرداخت در آن صورت می‌پذیرد. هرچند بخش اعظمی از این تراکنش‌ها به خرید شارژ محدود می‌شود، ولیکن در هر حال نیاز به ارسال اطلاعات کارت دارد و یک تراکنش مالی محسوب می‌گردد. USSD یکی از ابزارهای نسل دوم شبکه مخابراتی محسوب می‌شود. بارها مباحثه‌ای در خصوص ناامن بودن USSD بین بانک مرکزی، فعالان صنعت پرداخت/بانک کشور و اپراتورهای تلفن همراه (در راس آنها وزیر فناوری اطلاعات) صورت گرفته است و در هر بار با ایجاد محدودیت‌هایی این ابزار به فعالیت خود ادامه داده است. عملا از لحاظ تراکنش مالی و امنیت در اطلاعات کارت تفاوتی بین خرید شارژ و پرداخت قبض یا مانده گیری وجود ندارد و تنها وجود سقف مالی در آنها متفاوت است. لذا ایجاد محدود برای یک تراکنش، ممنوعیت تراکنش دیگر و آزادی تراکنش سوم، حکایت یک بام و دو هوای معروف است.
در اینکه ابزار USSD ناامن می‌باشد شکی نیست. حتی بحث Secure USSD نیز ناامنی‌های مختص به خود را دارد. ولیکن باید توجه داشت که اپراتورهای تلفن همراه در کشور شرکت‌های امین محسوب می‌شوند و مدل سهامداری آنها نیز نشانه بارزی از این موضوع است. به همین دلیل ناامنی این ابزار نمی‌تواند دستاویز مناسبی برای تعطیلی آن باشد.
براساس آمار فوق‌الذکر، بیش از 35 درصد کاربران تلفن همراه (به دلایل شخصی، امنیتی و تکنولوژیک) به گوشی‌های هوشمند و اینترنت پرسرعت نسل 4 دسترسی ندارند. همچنین با توجه به آمار، استفاده از این ابزار (فارغ از توجه به تبلیغات و جوایز چشم گیر و یا سهولت استفاده از آن) ظاهرا در بین شهروندان مورد قبول واقع شده است. در کنار موارد آماری و فنی مذکور، بحث‌های نفع ذینفعان و درآمدهای کلان اپراتورهای از این ابزار و تعارض نفع برخی دیگر از ذینفعان، نیز وجود دارد که خارج از حوصله این بحث می‌باشد. درواقع آینده ابزار USSD رو از 4 زاویه زیر به اجمال می‌توان بررسی کرد.
• تکنولوژی: از لحاظ فنی عمر این ابزار به پایان رسیده است و در بهترین شرایط برای پشتیبان و ارائه خدمات اطلاع‌رسانی می‌تواند مفید باشد.
• امنیت: این ابزار عملا ناامن می‌باشد و در صورت اتصال به شبکه‌های جهانی می‌توان انتظار فاجعه را از آن داشت. ولیکن همچنان که عنوان شد در شبکه بسته داخلی و همچنین امین بودن اپراتورها، شاید بتوان از آن چشم‌پوشی کرد.
• اقبال عمومی: به نظر شهروندان از کارکرد با آن راضی هستند و تغییر این سلیقه نیاز به حمایت و ارائه ابزارهای سهل‌تر و ارزان‌تر دارد. اگر هزینه‌های مرتبط با USSD از شهروندان کسر شود، باید دید که آیا آنها باز هم به استفاده از این ابزار علاقه‌مند هستند یا خیر.
• جنگ ذینفعان: درواقع به نظر قدرت اپراتورها و حفظ منفعت آنها، ارجح به مباحث امنیتی و رضایت مشتریان است. از این دیدگاه تا زمانی‌که نفع مالی وجود دارد، USSD نیز ادامه خواهد داشت.
در مجموع با توجه به چرخه موجود، به نظر می‌رسد که USSD، تا دو سال آینده همچنان به زندگی خود به عنوان ابزار انتهایی (ارائه خدمت مستقیم) ادامه خواهد داد و تعارضات بین ذینفعان همچنان ادامه خواهد داشت. ولیکن از لحاظ تکنولوژی به نظر می‌رسد که عمر این ابزار به اتمام رسیده است و باید جایگزین مناسب آن حمایت شود. تنها می‌توان امیدوار بود که USSD تبدیل به صنعت خودروسازی کشور نشود که خودروهایی با تکنولوژی 30 سال قبل و با قیمت نجومی خودروهای 30 سال آینده در اختیار شهروندان قرار گیرد.
منبع: ماهنامه بانکداری آینده شماره 33 تیر 97
نظر شما چیست؟