بانک‌ها نمی دانند در حوزه کربنکینگ چه می‌خواهند

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، روز گذشته بخش اول گفتگوی تفضیلی خبرنگار ما را با دکتر ولی ا…فاطمی اردکانی مدیرعامل شرکت توسن را خواندید. امروز بخش دوم و پایانی این مصاحبه پیش روی شماست. فاطمی در این بخش  چند مسئله محوری را مورد اشاره قرار داده از جمله  بحث در باره نحوه برخود بانک ها با فرایند استقرار کربنکینگ، دوم بحث بازار نرم افزار بانکی و سوم مقایسه نرم‌افزار یکپارچه داخلی و خارجی .  بخش دوم و پایانی گفتگو با مدیرعامل شرکت توسن از پی می‌آید.

*************************************

فاطمی در خصوص میزان سرمایه مورد نیاز برای استقرار کربنکینگ در بانکهای کوچک و بزرگ گفت:تجربه ما نشان می دهد برای تولید و تحویل نرم افزار برای بانک های بالای 1000 شعبه حدود سه سال و یک تیم حدود 80 نفره نیاز است. این میزان وقت و نیرو را بر اساس پروژه ای که در بانک شهر پیاده‌سازی شده عنوان کردم.

وی درباره اینکه چه زمانی می توانیم ادعا کنیم برای بانکهای بالای 1000 شعبه نیز نرم افزار یکپارچه داخلی جوابگواست گفت: اگر به طول مثال با یک ساختمان 20 طبقه مقایسه کنیم حدود 5 طبقه آن کاملا آماده شده و طبقات دیگر هم به مرور آماده می‌شود.

فاطمی در خصوص برنامه های شرکت توسن برای تولید نرم افزار یکپارچه برای بانکهای بزرگ افزود:ما همراه با بانک‌های خصوصی رشد کرده‌ایم و طبعا برای بانک ملی با سابقه 100 ساله که 3500 شعبه دارد ادعایی نداریم اما برای یک یا دو سال آینده می توانیم این ادعا را داشته باشیم. در عین حال تمام تلاش شرکت ما این است که بتوانیم تا سال آینده بالای 1000 شعبه را پوشش دهیم.

وی در خصوص تلاش های داخلی در خصوص تولید نرم افزار بانکی خاطر نشان کرد:خوشبختانه در حال حاضر تیم‌های خوبی در این حوزه در بازار کار می‌کنند و جای خوشحالی است ومن به جرات عنوان می‌کنم که تنها زمینه‌ای که صنعت نرم‌افزار در آن به طور کامل موفق شده نظام بانکی است و عملا ما در هیچ حوزه دیگری صنعت نرم‌افزار قابل ادعایی نداریم مثل بیمه و…

مدیر عامل توسن در خصوص بازیگران بازار تولید نرم افزار بانکی عنوان کرد:خوشبختانه بازار بانکی  ظرفیت کافی دارد و حدود 4 تا 5 شرکت در این حوزه مطرح‌تر بوده که هر یک از  این شرکت‌ها سهمی از بازار را  دارا هستند و وجود این شرکتها باعث ایجاد رقابت و در نتیجه ارتقاء بهتر نرم افراهای بانکی در کشور شده است.

وی در باره نرم افزارهای بانکی خارجی اظهار داشت:نرم‌افزارهای خارجی که به بازار آمدند نتوانستند موفق شوند به طور مثال دمونوس که در تجربه داده‌پردازی و پست‌بانک بود. مای‌سیس نیز نمونه نرم‌افزار دیگری است که در ایران شکست خورد.
ما معتقدیم FNS (شرکتی که بانک کشاورزی کربنکینگ از ان خریداری کرد)نیز شکست خورده و این یک چالش سنگین خواهد بود زیرا با رفتن صاحب تکنولوژی ادامه آن برای بانک سنگین خواهد بود و مجبور است پس از مدتی در آینده آن را عوض کند. ساختار اصلی شرکت را یک شرکت آمریکایی خریداری کرد و الان یک شرکت دیگری در حال انجام دادن ساپورت است و حتی اگر فرض کنیم سرس (sourse) را در اختیار بانک قرار دهد اما نسل بعدی و جدید نرم‌افزار را نخواهیم داشت و این نرم‌افزاری هم که به بانک کشاورزی داده نرم‌افزار نسل قدیم شرکت است که تکنولوژی و معماری جدید را ندارد که ما معتقدیم این نیز در آینده شکست می‌خورد.

فاطمی درباره چالشهای نرم افزاهایی خارجی وقتی وارد ایران می شود نیز گفت:یکی از چالش اساسی اینجاست که ما یک نرم‌افزار را می‌خریم و وارد می‌کنیم و می‌خواهیم 80 درصد در آن تغییر ایجاد کنیم و آنقدر عوض می‌شود که پشتیبانی آن بسیار سخت می‌ گردد.همچنین قابلیت سرویس‌گذاری جدید نیز در یک نرم‌افزار کربنکینگ بسیار مهم است. این در حالی است که حجم تغییرات ما در سال چه از ناحیه بانک مرکزی و چه از ناحیه بازار که به سیستم‌های متمرکز فشار می‌آورد در مقایسه با دنیا بسیار بالا است.
 
در باره مقایسه بین هزینه‌های کربنکینگ داخلی با اجرای یک کربنکینگ خارجی گفت:یک نرم‌افزار خارجی خوب که به لحاظ قیمتی مناسب باشد از 20 میلیون دلار شروع می‌شود و گران‌ترین برند کربنکینگ هم حدود 50 میلیون دلار است.
اما سرمایه بانک‌های خارجی  نسبت به بانک‌های ایران تفاوت زیادی دارد و دارایی‌های آنها بالا است بنابراین نسبت هزینه به دارایی خیلی کمتر خودش را نشان می‌دهد در حالیکه در ایران این توان وجود ندارد و هزینه اجرایی بانک‌ها خیلی متفاوت است.

وی همچنین در خصوص تفاوت حجم  سرمایه گذاری  بانکهای داخلی و خارجی در نرم افزار بانکی تصریح کرد:طی نظرسنجی از مدیران IT بانک‌های مختلف جهان مشخص گردید دومین آیتمی که در انتخاب نرم‌افزار کربنکینگ ذهن آنها را مشغول ‌کرده کارت است . کارت در دنیا اهمیت بسیاری دارد و هزینه زیادی هم روی آن انجام می شود.

 فاطمی در باره جذابیت بازار بانکی ایران برای شرکتهای خارجی گفت:در کشور ما از دهه 60 شرکت‌های کامپیوتری بیشتردرآمد خود را روی سخت افزار متمرکز کردندونرم افزار  در  سازمانها کمتر مورد توجه قرار گرفت در حالیکه در دنیا کاملا برعکس است.بدین‌ترتیب هر شرکت خارجی با این نگاه وارد می‌شود ولی با  وضعیت متفاوتی برای سرمایه‌گذاری در خصوص نرم‌افزار مواجه می گردد زیرا بانک‌ها برای نرم افزار بانکی خود حاضر نیستند یک میلیون دلار هزینه کنند بنابراین برای شرکت خارجی  این وضعیت قابل تحمل نیست وبرای همین است که تارگت ایران برای شرکت‌های معتبر دنیا چندان جذاب نیست.
 
وی در پاسخ به این سوال که الان بانک‌های ما چقدر حاضرند در حوزه کربنکینگ سرمایه‌گذاری کنند؟ اظهار کرد:چالش دیگری که وجود دارد این است که تعداد بانک‌های ما در حال افزایش  است ولی اغلب در حوزه ارائه خدمات بانکداری خرد به کلیه مشتریان در سطح جامعه فعالیت می‌کنند. ما چندان بانکداری تخصصی در حوزه‌های مختلف نداریم شاید دلیل عمده آن قوانین سفت و سخت بانکی باشد به همین دلیل تفاوت و تمایزی بین بانک‌های مختلف ما وجود ندارد و به دنبال آن رقابت چندانی هم شکل نمی‌گیرد و طبعا نرم‌افزارها براساس قدرت تعداد ترانکش‌هایشان سنجیده می‌شود.
 
 
این فعال حوزه بانکداری الکترونیک در خصوص استقرار یک نظام یکپارچه قوی گفت:باید قبول کرد که دانش بانکی ما در رقابت‌های روزانه در حال شکل‌گیری است و نمی توان انتظار یک  پدیده متهورانه در سطح بانکداری داشته باشیم و شاید اساس ماهیت نظام بانکی این است که به صورت ناگهانی نمی‌توان به پدیده ای دست یافت  بلکه باید کم‌کم جامعه و بازار را با خود همراه کرد و در واقع نمی‌توان چندان جلوتر از زمان حرکت کرد.

فاطمی نقش بازاریابی در حوزه نرم افزار بانکی را نیز مورد اشاره قرار داد:هدف هر بنگاه اقتصادی این است که بتواند وجه تمایز محصولات خود را با آنچه مشتری به آن نگاه می‌کند به خصوص در کوتاه‌ مدت نشان دهد.بازاریابی با این نگاه به حوزه مشتری ورود و فضا را تحلیل می‌کند در عین حال باید مقداری توصیف آینده را نیز داشته باشد که به طور مثال در حال حاضر در سطح عمومی جامعه در چه خصوص رقابت وجود دارد این نگاهی است که باید در هر حوزه اقتصادی باشد.
 
وی اهمیت بازاریابی در حوزه کربنکینگ را اینگونه بیان کرد:الان بانکی که محصولی را انتخاب می‌کند حتما همه بانک‌ها نیز تا سه ماه دیگر آن را خواهند داشت بنابراین رقابت بسیار تنگاتنگ است.
 
وی درباره محدودیت های بازار گفت:وقتی بازار محدود است و نمی‌توان درون آن جوانب مختلفی را تجربه کرد طبعا شرایط سخت تر می شود. اکنون قوانین بانکی ما به گونه‌ای است که برخی حوزه‌ها را که در بانکداری دنیا معمول است نمی‌توان به سراغش رفت بنابراین تعداد محصولات اندک می‌شود.

فاطمی در تبیین گفته خود جذب منابع در اغلب بانکها را مورد اشاره قرار داد و افزود: در حال حاضر اکثر بانک‌ها در جذب منابع با هم رقابت دارند زیرا نرخ‌ بانک‌های ما نرخ‌های بسته‌ای است و پرداخت تسهیلات آنها از سوی بانک مرکزی کنترل می‌شود به تعبیر دیگر در ایران در خصوص نرخ نمی‌توان رقابت کرد در حالی که در کشورهای دیگر یکی از اهرم‌های جدی این است که می‌توان برای یک نرم‌افزار و محصول بانکی جدید نرخ متفاوتی داشت پس در این حالت طراحی نرم‌افزار راحت‌تر است تا اینکه گفته شود نرخ ثابت است و بخواهیم با تنوع محصول جبران کنیم.

وی در باره نگاه بانک ها به مقوله کربنکینگ گفت:بانک‌های ما نمی دانند در حوزه کربنکینگ چه می‌خواهند. حتی اگر  برای انتخاب یک کر یک تیم مشاوره قوی تشکیل دهند و مسائل پیچیده رابررسی ‌کنند اما در زمان اجرا مشاهده می‌شود که بانک مورد نظر ظرفیت اجرای این کر را ندارد.
 
فاطمی در باره وجود گروه مهندسین مشاور به عنوان یکی از خلأها در حوزه کر گفت:مشکل اینجاست که حتی اگر مهندس مشاور هم داشته باشد بسیار ایده آل فکر می‌کند در حالیکه بانک مورد نظر بسیاری از ظرفیت‌ها را ندارد.
 
مدیر عامل توسن در ریشه یابی این مسئله تصریح کرد:شاید به مدیریت بانک چندان علمی نگریسته نمی‌شود به طور کلی در ایران سازمان‌های صنعتی به نسبت سازمان‌های خدماتی از نظر دانش مدیریت جلوترند در بانک‌های مورد بیزنس ما برخی از مسیر مهندسی و برخی دیگر بدون این مسیر وارد شده‌اند و نهایتا بر حسب نیاز به خرید محصول اقدام کرده اند و شاید بتوان گفت تنها حدود 20 درصد از مسیر مهندسی وارد شده‌اند.

این کارشناس  با طرح این سوال که  مهم این است که چه میزان از مسیر موفقیت بانک به یک ابزار خوب و چقدر به تیم مدیریت خوب بستگی دارد گفت:ابزار ما برای مشتری‌های مختلف تقریبا یکدست است اما موفقیت در جذب مشتری‌های مختلف متفاوت است. در نتیجه تاثیر مدیریت در اینجا اهمیت می یابد بدین معنی که چقدر مدیریت بانک توانسته فرایندهای بانک را بهینه کند و چقدر با توجه به اقتباس از یک بانک دولتی بدون هیچ‌گونه تغییر نگاه و سطح علم مدیریت وصرفا از یک ابزار برای دریافت و پرداخت استفاده می‌کند. بدین ترتیب کربنکینگ می‌تواند یک دریافت و پرداخت ساده و یا می‌تواند یک تعامل الکترونیک با تمام فرایندهای دگرگون شده باشد.

وی رضایت مشتریان را مورد اشاره قرار داد و افزود:درخصوص رضایت مشتریان بحث انتظارات مهم است زیرا ما در مکانی سرویس می‌دهیم که پارامترهای مختلفی وجود دارد یکسری پارامترها مربوط به ما ، یکسری مربوط به مدیریت بانک و برخی به شرایط محیطی ایران و برخی پارامتر هابه بانک مرکزی برمی‌گردد. اما با تمام این مسائل تنها ما در مقابل چشم بانک‌ها هستیم در حالیکه پارامترهای دیگری نیزوجود دارد.

فاطمی این سوال را مطرح کرد که چند تجربه سرویس متمرکز کشوری با زیرساخت‌های موجود را مدیران ما در اختیار داشته‌اند گفت:پاسخ این است که واقعا هیچ‌کدام از مدیران ما تجربه یک سرویس متمرکز با این زیرساخت‌ها رانداشته‌اند.

وی در خصوص انتظارات مشتریان بانکی گفت:انتظارات مشتری در جایگاه منطقی ابزارهای کربنکینگ کشوری شکل نگرفته و هنر بازاریابی ما این است که این انتظارات  را به سطح منطقی برسانیم.

فاطمی در پاسخ به این سوال که مشکلات نرم افزاری چقدر در سرویس دهی یک نظام چیست؟به هر حال شرکت ما در این سرویس یک سهمی دارد و سهم نرم‌افزار در ارائه سرویس بالای 50 درصد نیست وقتی اشکال نرم‌افزاری رفع شد بقیه موارد مربوط به شرایط غیر نرم افزاری است از سوی دیگر وقتی نرم‌افزار از مراحل تدوین بگذرد به صورت خودکار فعالیت خود را انجام می‌دهد در حالیکه در این حالت نیز نرم‌افزار را مقصر می‌دانند محصول و نرم‌افزار تنها یک سهم دارد.
 
این صاحب‌نظر بانکی  در پاسخ به این سوال که چرا شرکت خدمات با این همه درآمد نتوانسته هنوز  برای بانک ملی کاری انجام دهد؟ گفت:فقط به خاطر درآمد شتاب.البته شرکت خدمات از یک زمانی خوب شروع کرد و الان هم دارد سرویس می‌دهد انتقادی به سرویس جاری آن نیست.
 
وی در باره مهمترین چالش‌های پیش روی تحقق کربنکینگ در شبکه بانکی گفت:به نظر من بزرگترین چالش بحث علاقه نیروهای متخصص برای خروج از کشور است. مهمترین چالشی که به عنوان چالش مدیریت در سال اخیر با آن روبرو بودیم به طوری که نگهداری نیروی متخصص بسیار سخت شده است. همانطور که می دانید سرمایه اصلی تولید یک نرم‌افزار وجود نیروی متخصص است که متاسفانه اکنون کمتر در داخل حاضر به ادامه فعالیت هستند. فرهنگ بانکداری و IT نیز از دیگر چالش‌ها است به طوری که می‌توان گفت ebanking نسبت به سایر حوزه‌های الکترونیک مثل egoverment و… پیشرو است اما از هزینه کردن و فرهنگ ‌سازی برای آن اجتناب می‌شود. همچنین بحث فرهنگ مدیریت سرویس و خدمات در کشور ما جا نیفتاده است.

وی درباره چالشی به نام عجله برای ارائه امار و رسیدن به شاخص ها گفت؟چالش دیگر ما ناشی  عجله و شتاب برای رسیدن به یکسری آمار و شاخص‌ها است. به تعبیر دیگر در این خصوص فرهنگ کاملا اشتباهی را در پیش گرفته ایم. در کجای دنیا سهم کارت نقدی بیش از سهم کارتهای اعتباری است اما در ایران اینگونه است. در ایران تقریبا صددرصد خریدها با کارت نقدی صورت می‌گیرد این در نوع خود یک چالش است اما  ما فقط عجله داریم تعداد کارت را به یک عدد خاص برسانیم و دیگر مهم نیست که چه کارتی و به چه صورتی باشد زیرا عملکرد خود را در یکسری شاخص‌های کمی نگاه میکنیم. سرعت خیلی خوبی داریم اما خیلی جاها مسیر اشتباهی می‌رویم.
 
وی در پاسخ به این سوال که  تعدد عقود اسلامی شما را  در نوشتن نرم‌افزار دچار مشکل نمی کند گفت:خیر- هنر نوشتن نرم‌افزار این است که انواع روش‌های مختلف را در نرم‌افزار بگنجاند.اما مشکلی که داریم این است که بانکداری اسلامی ما به صورت دستورالعمل شده در نیامده و بانک مرکزی نتوانسته آن را ایجاد کند و یا مشکلات بانک‌ها در این خصوص را نپذیرفته است و عملا منجر می‌شود به برداشت‌های متفاوت بانک‌ها از بانکداری اسلامی که  فشار آن به ما وارد می‌شود زیرا هر بانکی برداشت  خود را دارد.