در پاسخ به گفته های مدیر تحقیق و توسعه شرکت خدمات انفورماتیک که معتقد است بخش اعظم انتقادات از سر دلسوزی نیست باید گفت:چگونه ممکن است نسبت به یک شرکت هم از درون و هم از بیرون سازمان انتقادات گسترده وارد باشد و بعد بگوییم این انتقادات واقعی نیستند.
به دعوت دکتر مهران محرمیان مدیر تحقیق و توسعه شرکت خدمات انفورماتیک، سردبیر پایگاه خبری بانکداری الکترونیک از سایت و دستاوردهای شرکت خدمات انفورماتیک بازدید به عمل آورد.
در این بازدید دکتر محرمیان ابتدا به تشریح خدمات شرکت خدمات انفورماتیک پرداخت و اینکه چگونه فرستنده های “ویست» از 1700 دستگاه خریداری شده از خارج به بیش از 8000 دستگاه ساخت داخلی افزایش یافت.
وی همچنین اعلام کرد که پرسنل شرکت از میان نخبگان علمی انتخاب می شوند به طوری که در میان نیروهای متخصص شرکت دانش آموختگانی قرار دارند که با رتبه 1 و 2 وارد کنکور سراسری در مقاطع مختلف شده اند.
محرمیان که خود نیز با با رتبه 9 در رشته برق دانشگاه شریف در مقطع کارشناسی ارشد پذیرفته و درآن زمان نیز جذب شرکت خدمات شده معتقد است شرکت کارهای زیاد و درخور توجهی را برای نظام بانکی انجام داده است.
وی اعتقاد دارد: بخش زیادی از انتقادها از شرکت خدمات وارد نیست و دلیل آن عدم شناخت منتقدان از خدمات ارزنده این شرکت است.
وی همچنین می گوید: در زمان دکتر الهی (اولین مدیر عامل شرکت خدمات) نیز انتقادات از این شرکت زیاد انجام می‌شد و وی یکی از انتقادکنندگان جدی بود اما بعد از آنکه پایان نامه خود را درباره این شرکت انجام داد و با خدمات ان آشناشد طبعا از انتقادهای خود پشیمان و از جمع منتقدان خارج شد و به جمع مدافعان پیوست.
دستاورد های شرکت
نمایشگاه دستاوردهای علمی این شرکت برای کسانی که شرکت خدمات را زیاد نمی شناسند کمی عجیب می نماید, اما این شرکت در مهمترین گام به ساخت بالغ بر شش هزار و 300 «ویست» با الگو گرفتن از دستگاه «ویست» وارداتی و سپس انطباق با نرم افزار مرکزی اقدام کرده است.
در اهمیت این وی‌ست‌ها برای نظام بانکی و بخصوص بانکداری الکترونیک بیان همین نکته بس که اگر این دستگاه ها نبود بستر مخابراتی بانکداری الکترونیک همچنان با مشکلات جدی روبرو بود.
وضعیت خدمات خطوط ارتباطی زمینی که شرکت مخابرات ارائه دهنده آن است حتی اکنون که حدود دودهه از پایه گذاری بانکداری الکترونیک در کشور می‌گذرد همچنان بغرنج و با قطعی های مکرر همراه است و در واقع این «ویست» ها هستند که وظیفه اصلی را در فراهم کردن بستر مخابراتی بانکداری الکترونیک بر عهده دارند و این مهم با تلاش های پرسنل شرکت خدمات فراهم شده است. البته این شرکت دستاورهای علمی دیگری نیز داشته که در گزارش‌های بعدی بدان پرداخته خواهد شد.
سایت
پس از بازدید از نمایشگاه دستاوردهای علمی شرکت، نوبت به سایت شرکت رسید. سایت شرکت در واقع نقطه‌ای است که تمام اطلاعات مربوط به سامانه های مختلف شتاب ، ساتنا،پایا، شهاب و سروش در آنجا متمرکز است و مدیریت می شود.
جدا از بخش سخت افزاری سایت که در جای خود در خور و توجه است اما امکان بازدید از آن به دلایل امنینتی عملا امکانپذیر نیست و ما نیز به چنین توفیقی نایل نیامدیم، در بخش نرم افزاری این سامانه ها از دو محل مداما پایش می شوند تا چنانچه اختلال در هر نقطه ای از کشور رخ داد سریعا رفع مشکل شود.
در یکی از بخش ها که در قسمت آرندی شرکت مستقر است عملیات پروسسینگ و داده پردازی از طریق ال‌سی‌دی های مختلف قابل مشاهده است و در هر لحظه از زمان می توان دید که سامانه های مختلف شتاب و غیر شتاب در بخش ویست و زمینی چگونه عمل می کنند.
در بخش دیگری نیز باز هم این سامانه های الکترونیکی پرداخت پایش می شوند و سامانه سروش در واقع در همین بخش مستقر است تا مغایرت ها را تشخیص دهد.
در تمام این قسمت ها پرسنل شرکت آمار پای مانیتورها نشسته اند و داده ها را پایش و در صورت ایجاد اختلال برای رفع آنها اقدام می‌کنند.
تداخل نظارت و اجرا
در طول بازدید من به این فکر می کردم که آیا این شرکت الزاما باید زیر نظر بانک مرکزی اداره شود تا همواره زمینه ساز ایجاد شبهه در سلامت عملکرد بانک مرکزی باشد. اگر چه محرمیان معتقد است انتقادها اغلب از سر صداقت نیست اما برخی واکنش های عجولانه بانک مرکزی در باره برخی اخبار که در جراید و رسانه ها درباره بانکداری الکترونیک است بیشتر بر صحت شبهات دامن می زند تا انها را رفع کند.
برای مثال جوابیه مطولی که این بانک در باره کارت اعتباری در پاسخ به گفته های کوتاه سید عباس موسویان داشت.
همچنین واکنش غیرقابل باور این بانک که نسبت به خبر طرح بحث واگذاری سهام شرکتهای زیرمجموعه بانک مرکزی در شورای پول و اعتبار نشان دادهمچنین مباحثی که برخی از اعضای هیات مدیره این شرکت‌ها مطرح کرده اند. در کنار این موارد مواضع منتقدانه قریب به اتفاق فعالان شبکه بانکی به عملکرد این شرکت است.
بر این اساس در پاسخ به گفته های محرمیان که معتقد است بخش اعظم انتقادات از سر دلسوزی نیست این تحلیل وارد است که چگونه ممکن است نسبت به یک شرکت هم از درون و هم از بیرون سازمان انتقادات گسترده باشد و بعد بگوییم این انتقادات واقعی نیستند.
همچنین این نظریه شکل می‌گیرد که با توجه به عملکرد بخش اجرایی شرکت باید رفتار بدنه شرکت را از بخش سیاست گذاری و اتاق فکر شرکت جداگانه تحلیل کرد و تفاوت های رفتاری را با توجه به این نظریه رصد کردچرا که به هرحال نباید از زحمات و تلاشهای بدنه اجرایی شرکت چشم پوشید.
بازنگری در بخش وظایف حاکمیتی و بحث واگذاری
یکی از چالش‌هایی که در بحث واگذاری سهام شرکت خدمات به بانک ها و بخش خصوص مطرح است بحث وظایف حاکمیتی است.
هنگام بازدید از سایت این سوال به ذهن متبادر می‌شود که آیا مدیریت شتاب و ساتنا یک وظیفه حاکمیتی است یا اینکه نظارت بر آنها یک وظیفه حاکمیتی محسوب می‌شود. به نظر می‌رسد وقتی بانک مرکزی وظیفه مدیریت چند هزار میلیارد تومان پول مردم را در قالب سازوکار خاص نظارتی به بانک های عامل می سپردچگونه برای نظام پرداخت الکترونیک که بسیار نظارت پذیرتر است حاضر نیست این وظایف را به بانک ها واگذارد.
بازدید از سایت به راحتی این نظر را اثبات می‌کند که تداخل اجرا و نظارت در بخش بانکداری الکترونیک تنها به این دلیل است که وظیفه حاکمتی درباره بانکداری الکترونیک به درستی تعریف نشده است چرا که اگر بانک مرکزی عملیات اجرایی هرنوع پرداخت الکترونیک در کشور را غیر حاکمیتی تعریف می‌کرد و نظارت بر این فرایند را در حوزه وظایف خود برمی‌شمرد همواره عملیات شتاب و ساتنا و پایا و تمام سامانه های دیگر درجای دیگر غیر از بانک مرکزی انجام می‌شد اما به صورت برخط و آنلاین گزارش داده پردازی و پروسسینگ برای بانک مرکزی به نمایش گذاشته می شد و این بانک می‌توانست گزارش کوچکترین نقل و انتقال پول در حوزه الکترونیک را مشاهده کند. این درحالی است که اکنون در بخش غیر الکترونیک با فاصله زمانی زیاد قادر است از نقل و انتقال و پول آنهم به صورت کلی با خبر شود.
چنانچه بانک مرکزی براساس مکانیزم فعلی نظارت، به تایید هیات مدیره،مدیرعامل و معاونین شرکت خدمات انفورماتیک می پرداخت و همچنین برعملکرد نظارت داشت طبعا بازهم فردی مانند دکتر پویانفر مدیریت شرکت را برعهده می‌گرفت و عملکرد هم که مداوما گزارش می‌شد.
بنابراین دلیلی وجود ندارد که بانک مرکزی با استناد به تعریفی از وظایف حاکمیتی (که نیازمند بازنگری است) حاضر شده زمینه ساز شبهه های زیاد درباره سلامت عملکرد خود دربخش بانکداری الکترونیک شود.
ساختار اشتباه شرکت
در همین حال محرمیان معتقد است ساختار خصوصی سایت باعث شده تا شرکت چالاک باشد. اگر چه این نکته مورد توجه وی تا حد زیادی درست است اما چگونه وقتی وظایف حاکمیتی است اما بخشی از سهام شرکت خدمات متعلق به بانک های عامل و افراد حقیقی است.
این مساله بدین مفهوم است که در ضرب سکه و چاپ اسکناس که از وظایف ذاتی بانک مرکزی است این بانک چند بانک عامل را شریک خود کند.
بنابراین نهاد ارشد پولی به نوعی با اتخاذ رفتار یک بام و دو هوا درباره بانکداری الکترونیک عملا زمینه ساز ایجاد شبهات زیاد درباره سلامت عملکرد خود شده است.
نظر شما چیست؟