گزیده سرمقاله اقتصادی روزنامههای صبح امروز:
آفرینش
«چشم انداز تقسیم تهران» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش است که در آن میخوانید:
تهران کلان شهری است منحصر به فرد با ویژگی ها ،چالش ها مشکلات خاص خود ،مشکلات و موانعی گسترده که از آن جهت که دامنه دار و همیشگی بوده نیازمند تلاشی دو چندان برای رفع آن است در این بین طرح دولت برای تقسیم تهران به فرمانداری های متعدد 11،12،22 و یا گزینه های دیگر هر چند ممکن است از نگاه دولت برون رفتی از چالش ها و مشکلات این بزرگترین شهر کشور تصور شده باشد اما براستی این طرح در سنگلاخ آزمایش و بررسی و آسیب شناسی قرار گرفته است یا اینکه همانند بسیاری دیگر از طرح ها جدا از آنکه مشکلی از مشکلات کلان شهری همانند تهران نمی گشاید خود باعث افزایش موانع و مشکلات این کلان شهر شود.
بی گمان دولت و طرفداران تقسیم تهران به فرمانداری های متعدد دلایلی همچون رسیدگی بهتر به اوضاع سیاسی ،اقتصادی،امنیتی و اجتماعی پایتخت کاهش سفرهای درون شهری و…دارد دلایلی که به نگاه آنان کلان شهری همچون تهران از دامنه ی مشکلاتش کاسته خواهد شد اما باید پرسید براستی این طرح قابلیت اجرایی دارد و مکانیزم ها و سناریو های آن برای افزایش کارایی و مطلوبیت محقق می شود؟ در واقع گذشته از سناریو های طرح شده یا مد نظر برای مدیریت آینده تقسیم تهران (جدا کردن شهرری ،اسلامشهر ،شمیرانات و یا تقسیم تهران به مناطق مختلف و یا حتی ادغام شهرداری ها در فرمانداری ها و…) باید گفت اصولا مدیریت کلان شهری همانند تهران از ابعاد گوناگون آن را نمی توان در روندی آزمایش و خطا به آزمایش گذاشت.
گذشته از این به نگاه کارشناسان و مخالفان طرح دولت در واقع تقسیم تهران به هر انگیزه ای که باشد نیازمند طی روند قانونی خود است چه اینکه طرح دولت فارغ از هر سناریویی نیازمند تعامل با مجلس و طی قوانینی برای این مسیر در کنار همراه ساختن این قانون با قانون اساسی،برنامه های توسعه کشور،اصل 44 قانون اساسی و سند چشم انداز بیست ساله کشور است. در این بین طراحان و مقامات دولتی بیش از هر زمانی قبل از طی کردن مراحل اجرایی تقسیم تهران می باید به روشن ساختن اذهان مردم و کارشناسان در قبال طرح توضیح دهند و به تعیین راهکارهای آن را برای حل مشکلات و آسیب شناسی روند کنونی در سایه تعیین الگو و آلترناتیو تقسیم تهران بپردازند.
جهان صنعت
«ما و مشکلات ثروت» عنوان سرمقاله روزنامه جهان صنعت به قلم زهرا علیاکبری است که در آن میخوانید؛ جلسه اخیر هیات نمایندگان اتاق تهران آنقدر تحت تاثیر انتشار فهرست میلیاردرها بود که به هیچ بحثی جز این نرسید. اعضای هیات نمایندگان اتاق که نام برخی از آنها نیز در این فهرست به چشم میخورد ناراحتیشان را از انتشار نامشان به عنوان میلیاردر پنهان نکردند هر چند برخی از این افراد از اعلام اسمشان به عنوان اتهامی غرورانگیز یاد کردند اما با این حال دستهای پنهانی را مورد اشاره قرار دادند که خبرنگار یا نویسنده این مطلب را مجبور به نوشتن آن کرده است به قصد دستیابی به مقاصد سیاسی.
بحث آنقدر داغ بود که موضوع دیگری مورد بررسی قرار نگیرد و البته که داغ بودن بحث نیز چندان بیدلیل نیست.
ایرانیها همواره با مساله ثروت مشکل داشته و دارند. این مشکل نهتنها از سوی فقرا که حتی از سوی ثروتمندان نیز به چشم میخورد. کمتر کسی در ایران وجود دارد که ثروتمند باشد و به آن ببالد و از اعلامش هراسی به دل راه ندهد. بررسی دلایل این رفتار اجتماعی در این نوشتار کوتاه نمیگنجد اما میتوان به مواردی از انبوه موارد موجود اشارهای هر چند گذرا داشت.
پول
«چه زمان ازخواب برمیخیزیم؟» عنوان سرمقاله روزنامه پول به قلم محمد نهاوندیان است که در آن میخوانید:
ثروت ستیزی ونکوهش ثروتمندان درکشورما سابقهای طولانی دارد. تاریخ را که ورق میزنیم میبینیم که نخستین گامهای توسعه درایران را آدمهایی برداشتند که بازاری بودند و خاستگاه آنها بخش خصوصی بود.
افرادی مثل امینالضرب که نقش پیشگامی در توسعه اقتصادی بخش خصوصی ایران داشت یا صنیع الدوله که تکنوکراتی از جنس بخش خصوصی بود. این افراد در دوران خود از مقبولیت بالایی درمیان مردم برخوردار بودند اما رفته رفته که نفت دراقتصاد ایران نقش اصلی پیدا کرد، طبقه نوکیسهای با وابستگی به حکومت پیدا شد که به درآمدهای سرشار رانتی دست پیدا کرد، بدون این که ارزش افزوده قابل قبولی برای جامعه تولید کرده باشد. این روند بهخصوص در دوران پهلوی دوم تشدید شد و این آدمها برخلاف امینالضربها خدمت توسعهای پایدار به جامعه نکردند.
همین باعث شد تصویری که از متمکن متدین و خیر در حافظه تاریخی جامعه بود آرام آرام خدشهدار شود. ازسوی دیگر در اقتصاد ایران پس از تحول صنعتی یک دوره عقبماندگی صنعتی را تجربه میکنیم. برای جبران این عقبماندگی نمادهایی از جامعه روشنفکری ایران توصیههایشان توصیه تقلیدی است یعنی ما یک بورژوازی ملی را شاهد نیستیم که تکوین تدریجی سالم پیدا میکند. در مواردی که افرادی مثل حاج امینالضرب شروع به سرمایهگذاری میکند که این فعالیتها در بخش خصوصی صورت میگیرد، اما طمع دولتها راهم میبینیم تا این امکان را از چنگ آنها دربیاورد.
وابستگان به دربار تلاش میکنند با دادن امتیاز به بیگانگان یا شریک بودن در این کار منافع حاصل از تاسیس صنایع را به جیب خود بریزند. در اروپا دولت از نوآوریها و اختراعات صنعتی بخش خصوصی استقبال کرد اما درایران چون مسابقه، مسابقه واردات و تقلید بود، دولتها انگیزه کافی وتاریخی داشتند تا منافع حاصل از واردات و تقلید را به جیب خود بریزند. بعد از ملی شدن نفت میبینیم به جای اینکه درایت به خرج داده شود و سعی شود که فناوری و حوزه جدید اقتصادی به روی بخش خصوصی باز شود، حوزه نفت دولتی میشود. در آغاز، جذابیت ملی شدن نفت از این جهت بود که عنصر مقابله با تصرف بیگانه را با خود داشت وگرنه به ضرورت منطقی، لازم نبود دولت بیاید و تصرف و عاملیت کند.
اینجا یک خلط تاریخی- سیاسی اتفاق افتاد و دولت صدالبته به این مغلطه دامن زد- مردم آنچه از ملی شدن میخواستند این بود که مقررات کشور دست خارجی نباشد. مردم رای به این ندادند که دولت همهکاره نفت شود اما اینجا اینگونه شد و به جای اینکه دولت فضا را باز کند که بخش خصوصی وارد شود و فکر و ابتکار مردم شکوفا شود، برعکس شاهد دولتی شدن نفت بودیم. نتیجه این شد که دولتزدگی بخش نفت و گاز در ایران هنوز هم ادامه دارد.
یعنی اینکه در استفاده از منابع حاصل از نفت که چگونه برای برنامهریزی توسعهای و سرمایهگذاری در زیرساختها این منابع استفاده شود دولت انگیزه داشت که پول را دست خود نگه دارد و البته توجیه روشنفکری هم توسط نظریهپردازان وروشنفکران صورت گرفت که در واقع این را ماندگاری بخشید. هرچه در طول تاریخ به پیش رفتیم به دلیل تداوم همان رویه میان حکومت وطبقهای ازسرمایهداران که ثروت خود را بیشتر مدیون رابطه با دولتمردان و صاحبمنصبان به دست آورده بودند تا به دلیل کارآفرینی و ایجاد ارزش افزوده، تصویر مردم مخدوشتر شد.
دنیای اقتصاد
«مسائل مهمی که لاریجانی آنها را دید» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم
محمدصادق جنانصفت است که در آن میخوانید؛ علی لاریجانی، رییس مجلس قانونگذاری ایران در جمع گروهی از صنعتگران ایرانی درباره روزگار امروز اقتصاد ایران سخن گفت.
و به مقایسه ایران با کره جنوبی و مالزی پرداخت و عددی را نیز درباره خصوصیسازی بیان کرد که حائز اهمیت است و میتواند عبرتآموز باشد.به گفته رییس مجلس ایران، ارزش صادرات صنعتی مالزی 129 میلیارد دلار و ارزش صادرات کره جنوبی 365 میلیارد دلار بوده است، در حالی که ارزش صادرات صنعتی ایران 11 میلیارد دلار بوده است. یک محاسبه ساده نشان میدهد ارزش صادرات صنعتی کره جنوبی 33 برابر و ارزش صادرات صنعتی مالزی حدود 11 برابر ایران بوده است. در صورتی که درآمد حاصل از صادرات نفت ایران در سال به طور میانگین در سالهای اخیر 60 میلیارد دلار باشد، این رقم فقط کمتر از 20 درصد ارزش صادرات صنعتی کره جنوبی و کمتر از 50 درصد ارزش صادرات مالزی است.
چرا چنین عدم تعادلی وجود دارد؟ آیا ایرانیان بهره هوشی کمتری از شهروندان کرهای یا مالزیایی دارند؟ آیا سابقه صنعتی شدن ایرانیان کمتر از سابقه صنعتی دو کشور یاد شده است؟ پاسخ هر دو پرسش منفی است و دلایل این وضعیت اندوهبار را باید در جایی جستوجو کرد که اتفاقا رییس مجلس آن را به طور غیرمستقیم مورد توجه قرار داده است. به گفته رییس مجلس، از کل ارزش ریالی خصوصیسازی در سالهای اخیر که پس از اجرای قانون مربوط به خصوصیسازی اتفاق افتاده است، تنها 4 تا 5 هزار میلیارد تومان به بخش خصوصی فروخته است که در برابر ارزش کل خصوصیها که معادل 67 هزار میلیارد تومان است، رقم ناچیزی به حساب میآید و کمتر از 8 درصد ارزش کل خصوصیسازی است.
این رقم ناچیز خصوصیسازی هم در حالی انجام شده است که همه نهادهای قدرت سیاسی در ایران بر خلاف سالهای قبل از دولت نهم با خصوصیسازی موافقت و حتی بر آن اصرار کردهاند.چرا ارزش صادرات صنعتی ایران کمتر از 10 درصد ارزش صادرات صنعتی مالزی و کمتر از دو درصد ارزش صادرات صنعتی کرهجنوبی است، چون اقتصاد ایران دولتی است. تا وقتی اقتصاد ایران دولتی است و سیاستهای اقتصادی بر پایه آموزههایی برخلاف جریان عمومی اقتصاد و بر پایه اراده و سلیقه دولتیها تعیین و اجرا میشود، نباید انتظار داشت روزگارمان بهتر از این باشد.
نظر شما چیست؟