مسئله اصلی توکنایزیشن این نیست که یک دارایی را بتوان به واحدهای کوچکتر تقسیم و روی یک بستر دیجیتال عرضه کرد. مسئله این است که خریدار، پس از پرداخت وجه، دقیقاً صاحب چه چیزی میشود: مالکیت مشاع در دارایی پایه، حق دریافت منفعت، طلب از ناشر، یا صرفاً حقی قراردادی در برابر یک پلتفرم؟
توکنایزیشن در سالهای اخیر با وعدههایی جذاب وارد ادبیات مالی شده است: امکان خردکردن مالکیت، افزایش دسترسی سرمایهگذاران، مولدسازی داراییهای راکد، شفافیت بیشتر و شکلگیری بازارهای ثانویه. اما میان ثبت دیجیتال یک توکن و ایجاد یک «حق قابلاجرا» برای دارنده آن، فاصلهای جدی وجود دارد.
مسئله اصلی توکنایزیشن این نیست که یک دارایی را بتوان به واحدهای کوچکتر تقسیم و روی یک بستر دیجیتال عرضه کرد. مسئله این است که خریدار، پس از پرداخت وجه، دقیقاً صاحب چه چیزی میشود: مالکیت مشاع در دارایی پایه، حق دریافت منفعت، طلب از ناشر، یا صرفاً حقی قراردادی در برابر یک پلتفرم؟
تا زمانی که پاسخ این پرسش روشن نباشد، ارزشگذاری توکن، انتقال آن در بازار ثانویه و حتی اعتماد سرمایهگذار به سازوکار عرضه، بر پایهای مبهم قرار میگیرد. نامگذاری یک ابزار با عنوان «توکن دارایی» نباید جای تعیین دقیق ماهیت حقوقی و تعهدات طرفین را بگیرد.
گره نخست، دارایی پایه است. دارایی مورد اشاره کجاست، به نام چه شخص یا نهادی ثبت شده و چگونه میتوان اصالت، وجود، کیفیت و ارزش آن را احراز کرد؟ اگر دارایی پایه با ادعای ناشر تفاوت داشته باشد، ارزش آن کاهش یابد یا امکان انتقال آن محدود شود، دارنده توکن از چه مسیر و با چه اولویتی میتواند حق خود را پیگیری کند؟
گره دوم، تفکیک دارایی مشتری از دارایی پلتفرم یا ناشر است. در روزهای عادی، این تمایز ممکن است صرفاً یک موضوع حقوقی بهنظر برسد؛ اما در زمان توقف فعالیت، اختلاف، توقیف دارایی یا ورشکستگی پلتفرم، به مسئلهای تعیینکننده تبدیل میشود. آیا دارایی پایه واقعاً و بهطور مستقل برای دارندگان توکن نگهداری میشود؟ آیا اسناد و سوابق مالکیت بهگونهای تنظیم شدهاند که حق مشتری از بدهیها و تعهدات پلتفرم جدا بماند؟
گره سوم، نقدشوندگی و بازار ثانویه است. امکان خرید یک توکن، بهخودیخود به معنای امکان فروش آن نیست. بازار ثانویه به عرضه و تقاضای واقعی، قواعد روشن انتقال، افشای اطلاعات، سازوکار کشف قیمت و حفاظت از سرمایهگذار در برابر دستکاری و اطلاعات نامتقارن نیاز دارد. بدون این عناصر، توکن ممکن است از نظر فنی قابل انتقال باشد، اما از نظر اقتصادی نقدشونده نباشد.
در کنار این موضوعات، جایگاه قرارداد هوشمند نیز اهمیت دارد. قرارداد هوشمند میتواند اجرای بخشی از تعهدات را خودکار کند؛ اما در صورت بروز اختلاف، خطای کدنویسی، تعارض میان متن قرارداد و کد، یا صدور دستور قضایی، مرجع تشخیص و اجرای حق کجاست؟
توکنایزیشن میتواند مسیرهایی تازه برای تأمین مالی و مشارکت در داراییها ایجاد کند؛ اما تنها زمانی که فناوری، حقوق، حسابداری، نگهداری دارایی، افشای اطلاعات و تنظیمگری در یک معماری منسجم به هم متصل شوند. در غیر این صورت، شکل دیجیتال دارایی تغییر میکند، اما ابهام در حق، ریسک و مسئولیت باقی میماند.
پرسش محوری پنل: «توکنایزیشن دقیقاً چه حق قابلاجرایی ایجاد میکند و در صورت ورشکستگی پلتفرم، دارنده توکن چگونه به دارایی یا منفعت خود دسترسی پیدا میکند؟»
در همین راستا، سخنکده متن در امتداد مسیر تحلیلی و رسانهای نشریه «بانکداری آینده»، نخستین شماره از مجله تصویری ماهانه خود با عنوان «چهارگوشه این بام» را برگزار میکند؛ رویدادی مسئلهمحور که با تمرکز بر چهار محور اصلی در حوزه بانکی، پرداخت، توکنایزیشن و لندتک، به سراغ مهمترین چالشها و فرصتهای اکوسیستم مالی میرود.
در نخستین شماره این رویداد که روز دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵ برگزار میشود، موضوع «توکنایزیشن دارایی و حق قابلاجرا» در پنل سوم بررسی خواهد شد.
در این پنل که با حضور امیرعباس امامی، کارشناس حوزه بلاکچین و رمزارز، سهیل نیکزاد، عضو هیات مدیره انجمن بلاکچین، صادق رضایی، مدیر عامل گروه مالی مانیان و محمد قاسمی، مدیرعامل و بنیانگذار مزدکس برگزار می شود، معماری نوین سرمایهگذاری، بررسی حقوقی قراردادهای هوشمند، ورشکستگی، مالکیت دارایی پایه و توسعه بازار ثانویه مورد واکاوی قرار میگیرد.
پرسش محوری پنل:
«توکن برای سرمایهگذار مالکیت حقیقی میآورد یا صرفاً یک ادعای مالکیت دیجیتال است؟»
این رویداد در روز دوشنبه 26 مردادماه 1405 به صورت پخش زنده از طریق صفحه آپارات و پیج اینستاگرام پایگاه خبری بانکداری الکترونیک برگزار خواهد شد و علاقه مندان می توانند از طریق لینک های زیر این رویداد را دنبال کنند:
نظر شما چیست؟