چهار اولویت سازمان بورس؛ از تأمین مالی و بودجه تا پذیرش شرکت‌های کوچک و مقابله با قیمت‌گذاری دستوری

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار در نشست با فعالان اقتصادی و نمایندگان اتاق ایران، با تأکید بر ضرورت تقویت ارتباط بازار سرمایه با بخش واقعی اقتصاد، توسعه سرمایه‌گذاری و تشکیل سرمایه را از مهم‌ترین پیش‌نیازهای دستیابی به رشد اقتصادی دانست.

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از مدار اقتصادی، حجت‌اله صیدی دوشنبه ۲۵ آبان در نشست با فعالان اقتصادی و نمایندگان اتاق ایران، با تشریح برنامه‌های سازمان بورس برای افزایش سهم بازار سرمایه در تأمین مالی بنگاه‌ها، از پیگیری توسعه نظام رتبه‌بندی اعتباری، ایجاد سازوکارهای تضمین غیربانکی، تسهیل پذیرش شرکت‌های خصوصی در بورس و مقابله با قیمت‌گذاری دستوری خبر داد و بر ضرورت هم‌کاری بخش خصوصی و نهاد ناظر برای رفع موانع سرمایه‌گذاری تأکید کرد.

او با اشاره به اهمیت ارتباط بازار مالی با بخش واقعی اقتصاد گفت: یکی از دغدغه‌های اصلی سازمان بورس تقویت پیوند بازار سرمایه با بنگاه‌های اقتصادی و بخش واقعی اقتصاد است. بخش واقعی اقتصاد شامل بنگاه‌ها، خانوارها و کسب‌وکارها است، زمانی می‌توان انتظار رشد اقتصادی داشت که ارتباط مؤثری میان این بخش و بازارهای مالی برقرار شود.

رییس سازمان بورس و اوراق بهادار با اشاره به اهداف تعیین‌شده در برنامه‌های توسعه ۵ ساله کشور توضیح داد: مسئله اصلی اقتصاد ایران سرمایه‌گذاری برای دستیابی به رشد اقتصادی است، تحقق اهداف رشد، بدون انجام سرمایه‌گذاری‌های لازم امکان‌پذیر نیست. بررسی‌ها نشان می‌دهد حتی حفظ جایگاه فعلی اقتصاد ایران نیز به سرمایه‌گذاری قابل توجهی نیاز دارد. چنان‌که در سال‌های گذشته، دستیابی به رشد اقتصادی ۸ درصدی بارها هدف‌گذاری شده، اما تجربه نشان داده تحقق این هدف به میزان سرمایه‌گذاری و تشکیل سرمایه وابسته است.

صیدی با تأکید بر این‌که مأموریت اصلی بازارهای سرمایه در جهان، تسهیل فرایند تشکیل سرمایه است، گفت: صیانت از حقوق سرمایه‌گذاران، افزایش شفافیت و ارتقای کارایی بازار همگی برای تحقق این مأموریت تعریف می‌شوند. نباید بورس را صرفاً محلی برای خریدوفروش سهام و اوراق بهادار دانست. بورس در درجه نخست، محلی برای تشکیل سرمایه است و تحقق این هدف بدون هم‌کاری با بنگاه‌های اقتصادی و بخش حقیقی اقتصاد امکان‌پذیر نیست.

افزایش سهم بازار سرمایه از تأمین مالی

رییس سازمان بورس با اشاره به ظرفیت بالای بازار سرمایه برای تجهیز منابع مالی تأکید کرد: مسئله اصلی اقتصاد ایران صرفاً کمبود منابع نیست، بلکه نحوه تخصیص منابع و تعیین اولویت‌های سرمایه‌گذاری نیز اهمیت زیادی دارد.

صیدی با اشاره به سهم بازار سرمایه از تأمین مالی اقتصاد توضیح داد: در ابتدای دوره مدیریت جدید سازمان بورس، سهم بازار سرمایه از تأمین مالی حدود ۱۲ درصد و سهم بازار پول در این حوزه نزدیک به ۸۸ درصد بود. طبق هدف‌گذاری انجام شده قصد داریم در یک دوره پنج‌ساله، سهم این ۲ بازار ابتدا به یکدیگر نزدیک شود و در نهایت به نسبت ۵۰-۵۰ برسد.

او در عین حال تاکید کرد: طبیعی است که تحقق چنین هدفی در کوتاه‌مدت امکان‌پذیر نیست. با این حال، در این مدت توانسته‌ایم سهم بازار سرمایه از تأمین مالی را ۳ واحد درصد افزایش دهیم. این افزایش در شرایطی اتفاق افتاده که بازار پول نیز هم‌زمان در حوزه تامین مالی در حال رشد است.

رییس سازمان بورس با اشاره به عوامل محدودکننده توسعه تأمین مالی از طریق بازار سرمایه گفت: استفاده از تسهیلات بانکی، باوجود هزینه‌ها و محدودیت‌های موجود، هم‌چنان برای برخی بنگاه‌ها جذاب‌تر از تأمین مالی از بازار سرمایه است. با این حال، توسعه ابزارهای جدید و کاهش هزینه تأمین مالی می‌تواند به تغییر این وضعیت کمک کند.

صیدی با اشاره به مشکلات بنگاه‌های کوچک و متوسط در دسترسی به منابع مالی گفت: یکی از موانع مهم تأمین مالی این بنگاه‌ها، کیفیت گزارش‌گری مالی و نبود صورت‌های مالی حسابرسی‌شده قابل اتکا است. در برخی موارد، بنگاه‌ها اساساً صورت‌های مالی حسابرسی‌شده ندارند و در موارد دیگر، گزارش حسابرس شامل بندهای بااهمیتی است که امکان ارزیابی صحیح وضعیت مالی شرکت را دشوار می‌کند.

او با اشاره به ظرفیت انتشار اوراق برای شرکت‌های بزرگ گفت: در حال حاضر برخی گروه‌های بزرگ اقتصادی و شرکت‌های بخش خصوصی، متناسب با اندازه و وضعیت اعتباری خود، ظرفیت انتشار اوراق در مقیاس ۱۰ تا ۳۰ همت را دارند و یکی از عوامل اصلی دستیابی به این ظرفیت، برخورداری از رتبه اعتباری مناسب است و رتبه‌بندی نیز به شفافیت صورت‌های مالی، وضعیت مالیاتی و عملکرد اعتباری بنگاه‌ها وابسته است. بنابراین توسعه تأمین مالی بنگاه‌های کوچک و متوسط مستلزم افزایش شفافیت مالی، ارتقای کیفیت حسابرسی و اصلاح ساختار گزارشگری بنگاه‌ها است و اتاق ایران می‌تواند در این زمینه نقش مهمی ایفا کند.

تسهیل پذیرش شرکت‌های خانوادگی و کوچک

رییس سازمان بورس به برنامه‌ نهاد ناظر بازار سرمایه برای تسهیل پذیرش شرکت‌های کوچک نیز اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعاتی که در حال پیگیری آن هستیم، فراهم کردن شرایط ورود شرکت‌های خصوصی، خانوادگی و بنگاه‌هایی است که ساختار مالکیت محدودتری دارند. در این زمینه طرحی با هم‌کاری بخش‌های مرتبط آغاز شده است، این طرح مراحل نهایی خود را طی می‌کند. هدف این است که امکان حضور این شرکت‌ها در بستری متناسب با ویژگی‌های آن‌ها فراهم شود تا سرمایه‌گذاران حرفه‌ای بتوانند در چنین شرکت‌هایی سرمایه‌گذاری کنند.

صیدی با تأکید بر این‌که ورود به بورس نباید صرفاً به شرکت‌های بزرگ محدود شود، گفت: پذیرش شرکت‌ها در بازار سرمایه، فارغ از اندازه آن‌ها، از موضوعات مورد تأکید سازمان بورس است.

او با اشاره به نگرانی برخی فعالان اقتصادی درباره محدودیت‌های ناشی از پذیرش در بورس توضیح داد: گاهی صاحبان بنگاه‌های خصوصی تصور می‌کنند که ورود شرکت به بورس موجب محدود شدن اختیارات مدیریتی آن‌ها می‌شود. این در حالی است که تجربه بسیاری از شرکت‌های بزرگ خصوصی حاضر در بورس نشان می‌دهد پذیرش در بازار سرمایه می‌تواند فرصت‌های جدیدی برای توسعه فعالیت بنگاه فراهم کند.

رییس سازمان بورس افزود: یکی از مزایای مهم پذیرش شرکت‌ها در بورس، کاهش هزینه سرمایه است. شرکت‌های پذیرفته‌شده به دلیل شفافیت و دسترسی عمومی به اطلاعات مالی، معمولاً شرایط مناسب‌تری برای انتشار اوراق و جذب منابع مالی دارند. افزایش سرمایه نیز برای این شرکت‌ها با سهولت بیشتری امکان‌پذیر است و بنگاه‌ها می‌توانند از روش‌های مختلف تأمین مالی، متناسب با شرایط خود استفاده کنند.

پیگیری کاهش مداخلات دولت و حذف قیمت‌گذاری دستوری

رییس سازمان بورس در بخش دیگری از اظهارات خود به ضرورت کاهش مداخلات دولت در فعالیت بازار سرمایه اشاره کرد و گفت: از ابتدای دوره مدیریت جدید، تلاش کرده‌ایم میزان دخالت دولت در بازار کاهش یابد و این موضوع هم‌چنان یکی از اولویت‌های اصلی سازمان بورس است. البته دولت نیز در این زمینه کمک‌های خوبی کرده است. در دیدارها و جلسات مختلف با رییس‌جمهور همواره بر ضرورت حذف قیمت‌گذاری دستوری تأکید کرده‌ام.

صیدی با اشاره به این‌که موضوع مزبور به‌ویژه برای صنایعی که با شکاف قابل توجه میان قیمت تولیدکننده و مصرف‌کننده مواجه‌اند، اهمیت زیادی دارد، توضیح داد: در شرایطی که میان قیمت فروش کارخانه و قیمت پرداختی مصرف‌کننده فاصله زیادی وجود دارد، منافع ناشی از این شکاف لزوماً به تولیدکننده یا مصرف‌کننده نمی‌رسد.

او تأکید کرد: سازمان بورس وظیفه خود می‌داند از حقوق سهام‌داران، اعم از سهام‌داران خرد و عمده، حمایت کند. معتقدیم سهام‌دار عمده نیز مسئولیت اداره و توسعه بنگاه را بر عهده دارد و باید امکان برنامه‌ریزی و سرمایه‌گذاری برای آینده شرکت را داشته باشد.

رییس سازمان بورس با اشاره به اهمیت کشف قیمت براساس سازوکار عرضه و تقاضا گفت: در برخی بازارها هنوز شرایطی وجود دارد که یک طرف معامله، به دلیل برخورداری از قدرت انحصاری یا شبه‌انحصاری، می‌تواند بر قیمت اثر بگذارد. هدف باید عبور از شرایطی باشد که برخی بازیگران قدرت تعیین قیمت دارند، به بازاری که در آن قیمت بر اساس تعامل واقعی عرضه و تقاضا کشف می‌شود. سازمان بورس تلاش کرده از سازوکار معاملات شفاف و کشف قیمت در بورس کالا و بورس انرژی حمایت کند و مانع خروج غیرضروری کالاها از بسترهای معاملاتی شفاف شود.

ضرورت حفظ مشوق‌های مالیاتی افزایش سرمایه در بودجه ۱۴۰۶

رییس سازمان بورس با اشاره همچنین به آغاز فرایند تدوین لایحه بودجه سال ۱۴۰۶ اشاره کرد و گفت: یکی از موضوعات مهمی که باید با هم‌کاری فعالان اقتصادی پیگیری شود، حفظ و توسعه مشوق‌های مالیاتی افزایش سرمایه شرکت‌ها است. در این زمینه سازمان بورس تلاش می‌کند مشوق‌های مالیاتی مرتبط با افزایش سرمایه حفظ شوند تا بنگاه‌ها بتوانند با هزینه کم‌تر نسبت به تقویت ساختار مالی و توسعه فعالیت‌های خود اقدام کنند.

صیدی با اشاره به تفاوت مأموریت دستگاه‌های اقتصادی توضیح داد: در حالی که برخی دستگاه‌ها به دنبال افزایش درآمدهای دولت هستند، سازمان بورس وظیفه دارد آثار تصمیم‌های مالیاتی و بودجه‌ای بر شرکت‌ها و سهام‌داران را نیز مورد توجه قرار دهد.

رییس سازمان بورس با اشاره به موضوع حقوق دولتی معادن گفت: این موضوع یکی دیگر از محورهایی است که باید در جریان تدوین بودجه بررسی شود تا از تحمیل فشارهای مضاعف به بنگاه‌های اقتصادی جلوگیری شود.

او با تأکید بر ضرورت آغاز پیگیری‌ها پیش از ارسال لایحه بودجه به مجلس افزود: بهتر است پیشنهادهای اصلاحی با همکاری اتاق ایران و فعالان اقتصادی در مرحله تدوین لایحه در دولت مطرح شوند، زیرا پس از ارسال لایحه به مجلس، اعمال برخی اصلاحات دشوارتر خواهد شد.

صیدی تأکید کرد: سازمان بورس موظف است از حقوق سهام‌داران حقیقی و حقوقی و همچنین منافع بنگاه‌های پذیرفته‌شده در بازار سرمایه صیانت کند و در این زمینه از هم‌کاری بخش خصوصی استقبال می‌کند.

او بر آمادگی سازمان بورس برای هم‌کاری با اتاق ایران در توسعه ابزارهای مالی، افزایش شفافیت بنگاه‌ها، گسترش نظام رتبه‌بندی اعتباری و تسهیل دسترسی بخش خصوصی به منابع مالی بازار سرمایه تأکید کرد.

نظر شما چیست؟