اولین سیستمهای POS در دهه 1970 توسط شرکت IBM به بازار معرفی شد و از بین اولین شرکتهایی که به این تکنولوژی روی آوردند میتوان از فروشگاههای زنجیرهای Pathmark در نیویورک و نیوجرسی و Dillards در کالیفرنیا را نام برد. /از طرفی با فراگیرشدن گوشیهای هوشمند مجهز به NFC و رشد سریع و مداوم صنعت پرداخت موبایلی، قریب به اتفاق کارشناسان پرداخت الکترونیک، آینده این صنعت را در سیطره تلفن همراه میبینند/برخی خدمات از جمله انتقال وجه، انتقال اعتبار، پرداخت صورتحساب، ارایه کارتهای پیش پرداخت، فروش بلیط و قرعهکشی، برنامههای وفاداری وغیرهدر نگاه پذیرندگان به عنوان راههایی برای تنوع بخشیدن به پیشنهادهایشان و در نتیجه متمایز شدن در بازار و ایجاد جریانهای جدید درآمد هستند.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک،اولین سیستمهای POS در دهه 1970 توسط شرکت IBM به بازار معرفی شد و از بین اولین شرکتهایی که به این تکنولوژی روی آوردند میتوان از فروشگاههای زنجیرهای Pathmark در نیویورک و نیوجرسی و Dillards در کالیفرنیا را نام برد. در همین زمان بسیاری از فروشگاههای کوچک همچنان از صندوقهای قدیمی یا صندوقهای جدید الکترونیک استفاده میکردند که مشابه ماشین تایپ برقی دارای ماشین حساب بودند. در ایران یکی از اولین بانکهایی که اقدام به نصب POS در فروشگاهها کرد، بانک ملی بود اما این POSها که در آن زمان در شعب وصل شدند و با خطوط تلفنی بانک کار میکردند. اولین پایانههای فروشگاهی، پایانههای به جا مانده از زمان پذیرش کارت Visa از سوی POSهای بانک ملی بود که پس از تحریمهای سال 73-72 به تدریج از فروشگاهها جمع شدند. نصب پایانه فروش به تدریج از سالهای 83 و 84 رونق گرفت و برخی شرکتهای تازه تاسیس گوی سبقت را از بانکهای پیشرو در زمینه بانکداری الکترونیک ربودند.
با گذشت زمان پایانههای فروش تغییرات زیادی کردهاند. به جای ایستادن در صف استفاده از پایانهها، آنها به هر کجا که مشتریان هستند منتقل میشوند و این امر را تکنولوژی بیسیم میسر ساخته است. این تکنولوژی باعث جلب رضایت مشتریان، سرعت بخشیدن به فرآیند تراکنش و استفاده کمتر از پرسنل جهت کنترل شده است. با پیشرفت تکنولوژی POS باید توجه بیشتری معطوف به انتظارات مشتری و این که مشتری واقعاً چه میخواهد، کرد.
از طرفی با فراگیرشدن گوشیهای هوشمند مجهز به NFC و رشد سریع و مداوم صنعت پرداخت موبایلی، قریب به اتفاق کارشناسان پرداخت الکترونیک، آینده این صنعت را در سیطره تلفن همراه میبینند و شاید برخی معتقد باشند که با نصب قطعات کارتخوان روی گوشیهای تلفن همراه، پایانههای فروش به پایان عمر خود رسیدهاند اما خدمات متنوع، نوین و تخصصی که دستگاههای کارتخوان به آن مجهز شدهاند در صنایع مختلف از چشمانداز دیگری حکایت دارد. در این مقاله سعی شده است به برخی از صنایعی که پتانسیل بالایی برای توسعه از طریق بهکارگیری پایانههای فروش دارند، اشاره و تاثیر این پایانهها در ایجاد موقعیتهای جدید در این صنایع را بررسی کنیم.
معرفی بازارهای جدید
برخی خدمات از جمله انتقال وجه، انتقال اعتبار، پرداخت صورتحساب، ارایه کارتهای پیش پرداخت، فروش بلیط و قرعهکشی، برنامههای وفاداری وغیره
در نگاه پذیرندگان به عنوان راههایی برای تنوع بخشیدن به پیشنهادهایشان و در نتیجه متمایز شدن در بازار و ایجاد جریانهای جدید درآمد هستند. بنابراین پایانه فروش دیگر تنها یک وسیله برای پذیرش پرداختهای کارتی در صنایع فعلی نیست بلکه ابزاری برای گسترش صنایع فعلی و توسعه زمینههای تجاری جدید است.
صنعت تاکسیرانی
تولیدکنندههای دستگاههای POS راهکارهای خاصی را برای استفاده در صنعت تاکسیرانی توسعه دادهاند که راحتی و خدمات بیشتر را به رانندگان تاکسی و مشتریان آنها ارایه میکند. به طور معمول پایانه فروش اختصاص داده شده به تاکسی از دو بخش مجزا ساخته شده است:
بخش راننده که شامل صفحه کلید و صفحه نمایش است و به راننده اجازه میدهد اطلاعاتی مانند میزان کرایه، انعام و جزییات کرایه را وارد دستگاه POS کند.
بخش مسافر که شامل یک صفحه نمایش لمسی بزرگ و کارتخوان میشود. این به مسافر اجازه میدهد بدون نیاز به تحویل کارت به راننده پرداخت را انجام دهد و در صورت تمایل مبلغ آنرا به منظور پرداخت انعام افزایش دهد. همچنین صفحه رنگی بزرگ امکان نمایش محتوای تبلیغاتی یا اطلاعات مرتبط با مسیر و زمان سواری را با کیفیت بالا ارائه میدهد.
پایانههای مورد استفاده در تاکسیها، خدمات جانبی جالبی مثل دسترسی به اینترنت از طریق پایانه فروش بهمنظور کسب اطلاعات در مورد مسیر سفر، دسترسی به ویدئو کانالهای درخواستی یا تبلیغاتی و اطلاعات ضروری دیگر را هم برای مسافر و هم برای راننده فراهم میآورد که راهی عالی برای راضی نگهداشتن و سرگرم کردن مسافران در طول مسیر رانندگی است.
علاوه بر این مسافران اغلب اطلاعی درباره موقعیت خود در حین مسافرت با تاکسی خصوصا در مکانهای جدید ندارند. استفاده از سیستم GPS دستگاه POS برای نشان دادن مسیر حرکت تاکسی، مقصد و موقعیت فعلی راهی است که به مسافر احساس امنیت و آرامش میدهد. امنیت همچنین از نگرانیهای رانندگان تاکسی است. دریافت کرایهها با استفاده از پایانه فروش و حمل مقدار کمتری پول نقد میتواند وسوسه سرقت از تاکسیها را کاهش دهد. گذشته از این تمام خدمات پایانه فروش که در بخشهای پیشین به آنها اشاره شد، مانند شارژ تلفن همراه، پرداخت قبض یا خرید بلیط، در تاکسیها نیز قابل ارائه هستند.
صنعت بهداشت و درمان
بسیاری از سیستمهای بهداشت و درمان در سراسر دنیا از سیستم پرداخت الکترونیک برای ارائه خدمات بیشتر به بیماران استفاده میکنند. در بسیاری از موارد، پایانههای فروش ترکیبی از سرویسهای خدمات بهداشت و درمان را با سرویسهای پرداخت کارتی ارائه میدهند.
در تعداد فزایندهای از برنامههای بهداشت و درمان، کارت بیمار حاوی اطلاعات پزشکی مربوط به اوست. از این طریق بیمار اطلاعات پزشکی خود را کنترل میکند و به دادههای مربوط به آن دسترسی دارد.
همچنین از این طریق، نسخه توسط متخصص بهداشت و درمان بر روی کارت ثبت شده و پس از ارائه کارت به داروخانه، بیمار میتواند داروهای خود را تهیه کند. برای ارایه چنین سرویسی، یک پایانه فروش باید قابلیتهای ارتباطی مخصوصا ارتباط با سرعت بالا جهت ارسال و دریافت تصاویر پزشکی به سرور بانک اطلاعات بیماران را داشته باشد. کارتهای بهداشت همچنین اطلاعات هویتی بیمار را ذخیره و پرداخت مستقیم خدمات پزشکی توسط شرکت بیمه خصوصی یا دولتی را برای پزشک متخصص یا بیمارستان فراهم میکنند. کارتخوانهای سه شکافه بهگونهای طراحی شدهاند که توانایی خوانش همزمان و تبادل اطلاعات بین کارت پزشکی بیمار، کارت پرداخت وی و کارت متخصص بهداشت را دارند. در این حالت و به لطف استفاده از دستگاههای POS خاص، مبلغ تراکنش بین پذیرنده (پزشک یا بیمارستان)، بیمار و شرکت بیمه در زمان تراکنش تقسیم میشود.
بیماران، کارتهای بهداشت و درمان را بهعنوان وسیلهای مطمئن برای پرداخت هزینههای درمانی شناختهاند اما آنها همچنین انتظار دارند که این سیستم بیشتر اتوماتیک و کمتر وابسته به بوروکراسی باشد. به همین دلیل، تقاضای ثبت نسخه بر روی کارت در کشورهای توسعهیافته رو به افزایش است و این به معنی نیاز متخصصان بهداشت و داروخانهها به مجهز شدن به دستگاه POS است.
محاسبه جزییات تراکنشها در زمان انجام آن، بهترین اطمینان برای یک بیمار است. شرایط و جزییات محاسبات بیمه بهداشت و درمان معمولا بسیار پیچیده است و بیمار تمایل دارد بداند که چه مقدار از هزینههای درمانی را شرکت بیمه بهعهده میگیرد و چه مقدار بهعهده خود بیمار است. دستگاه POS بهترین وسیله برای ثبت و مشاهده کلیه جزییات یک جلسه درمانی است و اتصال آن به سرور شرکت بیمه اجازه خواهد داد که تراکنشها با رعایت تمامی جزییات و بهصورت آنی انجام گیرد.
در اغلب موارد پزشکان نیاز دارند هویت بیمار را برای اطمینان از داشتن حق بیمه معتبر کنترل کنند. در اینگونه موارد استفاده از دستگاه POS بهترین راه برای انجام پروسه تایید هویت است بهطور مثال وارد کردن PIN یا، در مواردی که به امنیت بیشتری احتیاج باشد، استفاده از کارتخوانهای دارای خوانشگر اثرانگشت مناسبترین راهحل برای احراز هویت بیمار است. دستگاه POS این کنترل را به صورت محلی با کارت بیمار یا با ایجاد ارتباط با سرور شرکت بیمه انجام میدهد.
در شکل زیر شمای کلی چرخه پرداخت و ثبت الکترونیک اطلاعات درمانی بیمار به تصویر کشیده شده است.
عکس 1
صنعت هتلداری و صنایع غذایی
صنعت هتلداری و صنایع غذایی سالانه جذبکننده میلیاردها عملیات پرداخت در سراسر جهان هستند اما بخش بزرگی از این پرداختها بهخصوص در رستورانها، با استفاده از پول نقد انجام میشود. ورود دستگاه POS به این صنعت، علاوه بر مزایای بسیار، پاسخ مناسبی به نیازهای مشتریان و پذیرندگان است.
پرداخت صورتحساب سر میز رستوران مخصوصا هنگامی که احتیاج به وارد کردن PIN است، از جمله خدمات ایدهآل برای مشتریان است که آنان را از انتظار پای صندوق پرداخت خلاص میکند. امکان انجام این پرداختها اکنون با وجود انواع پایانههای بیسیم با استفاده از تکنولوژیهای بلوتوث، WiFi و GPRS فراهم شده است.
امروزه مشتریان با ثبت سفارش بر روی پایانه، از سرعت فرایند سفارش و دریافت خدمات بهتر لذت میبرند. پایانههای فروش انعطافپذیری لازم برای توسعه چنین نرمافزارهایی را دارند و برای ارتباط با شبکه محلی از Bluetooth و WiFi و برای ارتباط با فواصل طولانیتر از GPRS و 3G استفاده میکنند.
صنعت عرضه سوخت
صنعت سوخت نیاز ویژهای به پایانههای فروش هم در زمینه پذیرش کارت بهعنوان ابزار پرداخت در شرایط مختلف و هم بهعنوان ابزاری برای ارایه خدمات ارزش افزوده دارد.
در مورد جایگاه پخش سوخت، پایانه فروش بر روی دستگاه جایگاه سوخت یا در کنار آن نصب میشود اما نیاز به مطابقت با قوانین مخصوص ایمنی دارد. بهعنوان مثال، آنها باید در برابر نشت گاز مقاوم باشند و تجهیزات مخصوص برای جلوگیری از خطر آتش سوزی باید نصب شود. نصب دستگاه سوخت سلف سرویس مجهز به دستگاه POS بهترین روش برای حصول اطمینان از یک عملیات سریع تحویل و پرداخت سوخت از طرف مالک جایگاه است. تجهیز جایگاه سوخت به پایانه فروش، از طرف دیگر باعث متمایز شدن خدمات آن میشود؛ مشتریان علاوه بر پرداخت سوخت، میتوانند در حین سوختگیری، خرید شارژ تلفن همراه یا هر گونه پرداخت دیگر را از طریق دستگاه POS انجام دهند.
صنعت توریسم و گردشگری
استفاده از POS در صنعت گردشگری، به لطف کاربری متنوع و مجموعه اپلیکیشنهای جدید در حال افزایش است. مهمترین پرداخت در این زمینه پرداخت بلیط است که این فرایند به چندین حالت انجام میگیرد. معمولترین راه این است که مسافر به صورت نقدی یا با کارت در محل آژانس مسافرتی یا فرودگاه بهای بلیط را پرداخت کند. این خرید میتواند از طریق موبایل، POS یا اینترنت انجام شود اما پایانه فروش مناسبترین ابزاری است که میتوان خدمات مسافرتی را از طریق آن ارائه کرد. به عنوان مثال این پایانه میتواند یک بلیط را بخواند، کارت پرواز را چاپ کند یا تغییراتی را در هنگام Check-in مسافر اعمال کند. در هنگام خرید بلیط، Check-in یا در هر مرحلهای از تنظیم برنامه سفر، مسافر میتواند خدمات اضافی مانند انتخاب غذا در طول پرواز، انتخاب صندلی یا گزینههای مختلف مربوط به بار و چمدان را دریافت کند.
امروزه مسافران انتظار دارند خدمات مسافرتی خود را از کانالهای مختلف (آژانس مسافرتی، اینترنت، تلفن، ماشینهای اتوماتیک و غیره) و با روشهای متنوع خریداری کنند. یک دستگاه POS سیار میتواند بهترین راهحل برای پاسخگویی به نیازهای مشتریان و انجام انواع عملیات شامل رزرو بلیط، صدور آن و انجام پرداخت باشد.
بهعنوان مثال شرکت حملونقل ریلی Veolia فرانسه از پایانههای فروش متحرک مبتنی بر تکنولوژی PDA در بخش صدور بلیط خود چه در ایستگاهها و چه در درون قطار استفاده میکند. گذشته از این، خرید بدون مالیات کالا و خدمات در درون هواپیما، به کسب درآمد مضاعفی برای شرکتهای هوایی منجر میشود. برای انجام بهینه این امر، شرکتها باید ابزارهای پذیرش پرداختها با انواع کارتها را در طول سفر فراهم کنند.
صنعت خردهفروشی
درحالیکه فعالیتهای خردهفروشان هر روز متنوعتر میشود، نیاز ایشان به خدمات پرداخت و ارزش افزوده بر روی POS نیز افزایش مییابد. خردهفروشهای بزرگ به پرداخت به عنوان یک نرمافزار کاربردی مینگرند نه اینکه به دستگاه کارتخوان به عنوان یک سختافزار نگاه کنند.
معیارهای آنها برای ارزیابی یک سیستم پرداخت عبارت است از:
سرعت: در فروشگاههای بزرگ، توان عملیاتی تاثیر زیادی بر میزان فروش دارد بنابراین خردهفروشها مایلند تراکنشهایشان با بالاترین سرعت ممکن انجام شود.
قابلیت اعتماد: دستگاههای کارتخوان نقش مهمی در فرایند فروش خردهفروشیهای بزرگ ایفا میکنند بنابراین توقف در سیستم پرداخت به ویژه در ساعات و روزهای اوج فروش مثل ساعت صرف ناهار و شام در رستورانها، آخر هفتهها و تعطیلات سال نو، به هیچ وجه قابل تحمل نیست.
نیرومندی: POS در هر فروشگاه به سروری متصل است که به نوبه خود به پردازنده پرداخت متصل است. این زنجیره عملیات باید بتواند حجم بالای تراکنشها را پشتیبانی کند.
وفاداری: برنامههای وفاداری و کوپنهای تشویقی باید با عملیات پرداخت یکپارچه باشد.
مدیریت: فروشگاههای بزرگ میخواهند دستگاه کارتخوان به سیستم مدیریت فروشگاه متصل و یکپارچه باشد.
نرمافزارهای ویژه: فروشگاههای بزرگ میخواهند برای فعالیتهای خاص مثلا حمایت از کمپین بازاریابی، قابلیت توسعه برنامه در هر زمانی را داشته باشند.
موسسات مالی مایلند که شمار مشتریان خود اعم از پذیرندگان و دارندگان کارت را افزایش دهند. وقتی پذیرندههای کوچک به دستگاههای کارتخوان مجهز شده و بخش بزرگی از درآمدهایشان را از طریق پذیرش کارت دریافت کنند، در واقع سود قابل توجه و پایداری را نیز نصیب پردازشگران پرداخت میکنند.
از سوی دیگر دولتها در تلاش برای اتوماتیک کردن جمعآوری مالیات فروش هستند. برای مثال پایانه فروش میتواند مالیات فروش را از کل درآمد جدا کند و به عنوان بخشی از پردازش پرداخت، مستقیما فرمهای مالیات فروش را برای خردهفروش تکمیل کند. پر کردن فرمهای مالیات فروش کار پذیرنده را راحتتر ساخته و دولت میتواند فرار از پرداخت مالیات را محدود کند.
نتیجهگیری
بسیاری از بازارهای اختصاصی هنوز به پایانههای پرداخت مجهز نشدهاند، بنابراین ظرفیت پذیرفتن کارتهای پرداخت را ندارند. بهطور مثال در بسیاری از کشورها، تاکسیها کارت را به عنوان روشی برای پرداخت قبول نمیکنند چون مجهز به پایانههای پرداخت نیستنند. همچنین، اکثر پذیرندههای سیار به پایانه فروش مجهز نیستند که این امر منجر به از دست رفتن بسیاری از فرصتهای فروش میشود. اگر پذیرندهها متقاعد شوند که مجهز شدن به پایانههای فروش برای آنها ارزش بیشتری از طریق ارایه خدمات گستردهتر بههمراه میآورد، بهطور حتم برای در اختیار گرفتن این تکنولوژی تمایل بیشتری از خود نشان خواهند داد.
منابع
“Towards More Services in the Payment Environment”, Ingenico, May 2011.
نظر شما چیست؟