سپاس برای پرداختهای آفلاین است و چون پرداختهای آفلاین با موبایل آماده میشود در اصطلاح پرداخت موبایل گفته میشود.ویژگی مشترک آن با موبایل، کیف پول بودن آن است./در حال حاضر هزینه smsها برای بانکها به قدری سرسامآور شده است که از حالت رقابتی خارج شده و به ناچار باید کارمزدها از مردم دریافت شود.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک،گفتگو با مهران افسری به بهانه رونمایی از سامانه فناوریهای نوین بانکی در بیستمین سالگرد شرکت خدمات انفورماتیک صورت گرفت، اما قرارداد منعقد شده میان شرکت خدمات انفورماتیک و همراه اول در تابستان امسال و مفاد اجرایی این قرار داد بهطور جدیتری مورد بحث قرار گرفت. با وجود این، مباحث مربوط به سپاس، اقدامات شرکت فرادیس گستر کیش بهعنوان زیرمجموعه شرکت خدمات در حوزه موبایلبنکینگ نیز از دیگر مباحثی بود که در این گفتوگوی یکساعته مورد بحث قرار گرفت. خلاصهای از این گفتوگو رامیخوانید.
در بیستمین سالگرد شرکت خدمات انفورماتیک از سامانه فناوری نوین بانکی رونمایی شد ،در این سامانه چه خدماتی قرار است ارائه شود؟
نیازهای مردم برای دریافت خدمت بر بستر گوشی همراه رو به افزایش است. در این عرصه برای ارائه سرویسهای بانکی از طریق موبایل به مردم دو بازیگر اصلی وجود دارد.بازیگر نخست اپراتورها هستند که باید همکاری خوبی برای فراهم کردن ابزارها داشته باشند.بازیگر دوم بانکها هستند که باید سرویسهای بانکی را آماده کنند.شرکت خدمات انفورماتیک با همراه اول تفاهمنامهای امضا کردند که قرار شد سرویسهایی را به طور مشترک ارائه دهند.به طوریکه همراه اول مدیا و ما سرویس بانکی را مهیا و به مردم ارائه دهیم.
مفاد این تفاهمنامه چه بود؟
این تفاهمنامه بر اساس ارائه 4 خدمت به مردم طراحی شده است.سرویس اول، سرویس خدمات بانکی از طریق کانال USSD است.در فاز اول قرار بر این است که به بانکهای مشتری شرکت خدمات این سرویسها داده شود.
چه زمانبندی برای ارائه این خدمت در نظرگرفته شده است؟
این سرویس برای بانک صادرات راهاندازی شده است و در دیگر بانکهای عضو تا آخر سال راهاندازی خواهد شد. سرویسهایی که در حال حاضر در کانال USSD ارائه میشود شامل موجودی کارت، سه گردش آخر کارت،خرید شارژ سیم کارت، اعلام مفقودی کارت و پرداخت قبض است.این سرویسها در فاز اول ارائه میشود و در فازهای بعدی ممکن است سرویسهای دیگری برای نقل و انتقال هم افزوده شود .البته باید مسئله امنیت آنها کامل بررسی شود.این سرویسها که عمدتا سرویسهای کارتی هستند را تا آخر امسال به بانکها ارائه خواهیم کرد.اما این خدمت جدیدی نیست، این سرویس را در بانکهای دیگر هم داریم که در 3-2سال گذشته ارائه شده است…
خدمت جدیدی نیست.این خدمت از مدتها قبل در بانکهای دیگر هم بوده است ولی ارائه این خدمت در بانکهای خودمان همیشه با مانع اپراتور مواجه بود و کانالهای ارتباطی که مهمترین آنها USSD بود ارائه نمیشد. در واقع این تفاهم نامه باعث کاستن از دوباره کاریهای ناشی از اتصال جداگانه هربانک به شبکه اپراتور و هم افزایی امکانات ارتباطی و بانکی دو شرکت شد.
فاز دوم در خصوص انتقال وجوه برای سال آینده است،یعنی زمانبندی مشخصی دارد یا درگیر مسائل قوانین است؟
بخشی از آن مربوط به قوانین است و بخشی مربوط به تامین امنیت سرویسها که باید راهکارهای مناسب برای آن داشته باشیم تا امنیت حساب کابران دچار خطر نشود.چیزی که در خصوص امنیت نقل و انتقال وجوه در ذهن ما است حتما ارائه سرویسها مبتنی بر توکن، دستگاه OTPیا رمزیاب است که یکی دیگر از سرویسهای ما است.سرویس اول USSD است و سرویس دوم که واقعا جدید است، سرویس SIM OTP به معنی OTPمبتنی بر سیم کارت است.در این خصوص هم تفاهمنامه مشترکی با اپراتور داشتیم و بعد از این مشتریان بانکها به جای حملونقل دستگاههای رمزیاب OTP دستگاه رمزیاب را روی سیمکارت خود خواهند داشت.هر نوع گوشی و سیستم عامل موبایل که برنامه SIM OTP را روی سیمکارت داشته باشند میتوانند این برنامه را اجرا کنند در این صورت میتوان گفت گوشی موبایل به دستگاه تولید رمز تبدیل میشود که ویژگی این سرویس است.
نیازی به داشتن برنامه نیست و با سیم کارت انجام میشود؟
برنامه به طور مستقیم ریخته نمیشود.این نرمافزار توسط اپراتور روی بخش زیادی از سیمکارتها گذاشته شده است و افرادی که نرمافزار را روی سیمکارت خود ندارند باید در فرآیندی از طریق دفاتر امور مشترکین اقدام به تعویض سیمکارت کنند.با این کار اپلیکیشن یا برنامه SIM OTP روی گوشی موبایل آنها ظاهر میشود.با افزودن اپلیکیشن روی سیم کارت امکان ورود به سیستم بانکداری اینترنتی فراهم میشود.
در واقع میتوان گفت SIM OTP از طریقی به فاز دوم پروژه اول کمک میکند؟
بله،میتواند کمک کند.
دلیل آن بار امنیتی است که sim otp دارد؟
SIM OTP و USSD که روی موبایل استفاده میشوند دو سرویس جداگانه هستند.به این معنی که نمی توان SIM OTP را از طریق USSD اجرا کرد.شاید USSD توکن در این سرویس برای ما بیشتر کاربرد داشته باشد.در فاز بعدی انتقال وجه که برای USSD در نظر داریم، کاربرد دارد ولی فعلا از طریق همان دستگاه توکن که در دسترس کاربران است استفاده میشود.
کارایی SIM OTP فقط وقتی است که گوشی آنتن داشته باشد؟
نه، ویژگی SIM OTP به این صورت است که به طور کامل آفلاین بوده و نیازی به آنتن نیست و اگر سیمکارت به هر کشوری برده شود و ارتباط با شبکه قطع باشد نیز قابل استفاده است و شاید بتوان گفت این ویژگی مثبت آن است.اگر سیم کارت از کار افتاده باشد هم اپلیکیشن روی سیمکارت قابلیت اجرا را دارد.SIM OTP در ردههای بالای امنیتی قرار دارد زیرا اطلاعات محرمانه در جای کاملا امن قرار میگیرند و در واقع هر کسی امکان دسترسی به فضای امن سیم کارت را ندارد.
در صورت دزدیده شدن موبایل، سارق امکان استفاده از آن را دارد؟
درSIM OTP نیز مانند دستگاههای رمزیاب برای ورود به رمز نیاز است و اگر رمز چند مرتبه اشتباه وارد شود اپلیکیشن از کار افتاده و برای فعالسازی باید به یکی از شعب مراجعه شود. پس در صورت مفقودی امنیت را همچنان دارا است.
برای اتصال زمان خاصی تعیین شده است،به این معنی که بعد از گذشت چند دقیقه کار نمیکند؟
بله،رمزی که تولید میشود فقط یکبار امکان استفاده را دارد.به این معنی که وقتی یکبار رمز را در سیستم وارد کردید،رمز از کار افتاده تا زمانی که سیستم مجددا از شما رمز بخواهد.
یعنی بازه زمانی خاصی ندارد، به این معنی که به طور مثال بگوید رمز دریافت شده تا پنج دقیقه باید مورد استفاده قرار گیرد؟
برای SIM OTP دو روش وجود دارد.تولید رمز براساس زمان و تولید رمز براساس رخداد است.روشی که شما گفتید براساس زمان است به این معنی که توکنها و OTPهایی که رمز تولید میکنند در محدوده زمانی اعتبار دارد.الگوریتم آنها براساس زمان تولید میشود.روی SIM OTP زمان در نظر گرفته نشده است.چون بر زمانی که بر گوشی همراه وجود دارد نمیتوان اطمینان کرد و برای همین از روش رخداد استفاده شده است.
سرویس دوم تا چه زمانی ارائه میشود، قرارداد به چه صورت است و چه مشتریانی را شامل میشود؟
سرویس ما در حال حاضر برای مشتریان بانک ملی عملیاتی شده است و خود من الان با گوشی موبایل امکان اتصال به سیستم بانکداری اینترنتی بانک ملی را دارم دیگر بانکهای عضو شرکت خدمات هم در فرآیند یک ماه آینده مجهز به SIM OTP خواهند شد.
این دو پروژه برای شش بانک مشتری شرکت خدمات انجام میشود؟
بله،میتوان گفتSIM OTP برای اولین بار است که اجرا میشود و هیچ بانکی این سرویس را ندارد.SIM OTP تنها با همکاری اپراتور قابل ارائه است و هیچ شرکت مستقلی امکان ارائه سرویس را ندارد.دلیل آن این است که اپلیکیشن و نرمافزار روی سیمکارت را فقط اپراتورها میتوانند انجام دهند و اجازه نصب فقط با آنها است.تا به حال اپراتورها برای هیچ بانکی این خدمت را ارائه نداده و قرار است تا مدتی تنها این خدمت را به ما ارائه کنند.ما فعلا با همراه اول قرارداد داریم.
اما محدودیتی برای ارائه این خدمت ازطریق سایر اپراتورها وجود ندارد.سه خدمت دیگر این تفاهمنامه شامل چه چیزهایی است؟
بله،در حال حاضر برای آنها مانعی وجود ندارد و میتوانند ارائه دهند.
سامانه بعدی همان بحث توکن USSD است.مشتریان میتوانند از طریق گوشی موبایل با ارسال و دریافت کدهای USSD روی خط تلفن رمز یکبار مصرف را دریافت کنند و وارد سیستم بانکداری شوند که مبتنی بر سیمکارت نیست و مبتنی بر شبکه است.به طور مثال مشتری قصد ورود به سیستم بانکداری اینترنتی بانک ملی را دارد.کافی است روی گوشی موبایل کدUSSD اختصاص داده شده را شمارهگیری کند.USSD مستقل از گوشی و OS است. به صورت آنلاین است نیاز به ارتباطات شبکه دارد و نیاز به نصب اپلیکیشن ندارد .به نوع گوشی موبایل بستگی ندارد و با گوشیهای بسیار قدیمی هم کار انجام میشود.با شمارهگیری کد USSD منوهایی برای تولید رمز یکبار مصرف، ورود به سیستم بانکداری اینترنتی و تولید امضا مشاهده میشود. قرار است این خدمت نیز تا پایان امسال به تمام بانکهای عضو شرکت خدمات ارائه شود.مشتریان بانکها تا به حال از توکنهای سختافزاری استفاه میکردند و به دلیل محدودیت و قیمت بالا مشتریان برای تهیه توکنها مقاومت میکردند و بانکها نیز در تامین توکنها مشکلاتی داشتند.در حال حاضر این توکنها با قیمت به مراتب پایینتر ارائه میشود.بر این اساس یکی از موانع اصلی گسترش بانکداری اینترنتی برطرف میشود و به دلیل افزوده شدن دو توکن SIM OTP و USSD OTP توکنها بیشتر در دسترس قرار میگیرد.
یکی از زیر مجموعههای همبانک محسوب میشود؟
سرویس اول ما همبانک به معنی سرویسهای همراه بانکی است. USSD OTP میتواند یکی از این سرویسها در همبانک باشد.یعنی علاوه بر دریافت سرویس بانکی در حساب شامل مانده، سه گردش آخر،قبض و شارژ میتوان سرویسOTP را هم داشت که این دو از هم جدا هستند.
این هم جزو سرویسهایی است که تا آخر سال به مشتریان ارائه میشود؟
بله درست است.یکی از پروژههای مهم ما SMS GETWAY مستقیم با همراه اول است.با تفاهمنامه امضا شده قرار بر این است که همراه اول لینک مستقیم SMS را به ما ارائه دهد که در این صورت شرکت واسط وجود نخواهد داشت و SMS دارای کیفیت بهتری نسبت به SMSهای ارائه شده دیگر شرکتها است.به این دلیل که شبکه در نظر گرفته شده مخصوص شبکه بانکی است و مدیا SMSتعریف شده دارای کانالهای جداگانه است و با کانالهای SMSمردم مختلط نیست.در تعطیلات،مناسبات و قطعیهای امنیتی سرویسSMSخیلی در دسترس نبود و از مشکلات به شمار میرفت.این لینک به SMSطلایی نامگذاری میشود و لینک از نظر سرعت انتقال و مسائل ترافیکی بهتر از قبل خواهد بود.ما روی این لینک خیلی حساب باز کردیم به این خاطر که روزانه به صورتSMS ALERT برای مشتریان ارسال میشود و در حال حاضر در هر ماه بیشتر از صدمیلیون SMS توسط ما ارسال میشود.
به مشتریانی که مشتریSMS BANKINGهستند ارائه میشود؟
درbanking SMSدو کاربرد داریم.اول مشتریان موبایل بانک هستند که نرمافزار موبایل بانک را روی گوشی دارند و در حالت دو طرفه با حساب خود تعامل دارند به این معنی که سرویسهایی را با SMSاز طریق نرمافزار درخواست کرده و باSMSجواب را دریافت میکنند.کاربرد دوم که ترافیک خیلی زیادی دارد سرویسSMS ALERT است و مشتریانی که هر نوع تغییری در مانده حساب آنها ایجاد میشود برای آنها SMSارسال میشود که بانکهای ملی و صادرات این سرویس را دارند ولی برای عموم مردم نیست.چون ظرفیت فعلی ما جوابگو نیست که برای هر تراکنش مالی یک SMSارسال شود.این سرویس در حد محدود و کنترل شده به بانکها ارائه شده است.با دریافت کامل لینک میتوان این سرویس را به عموم مردم گسترش داد و اطلاعرسانی SMS روی حساب را پوشش داد.لینک smsمستقیم خدمتی نیست که اپراتور به هر کسی اختصاص دهد و یکی از ابزارهای اصلی فشار اپراتورها همین لینکها است.به این معنی که sms و ussd را به عنوان داشتههای خود سعی دارند نگهداری کرده تا بیشترین بهره را از آنها ببرند.در حال حاضر با تفاهمنامه امسال این لینک به ما داده شده است و احتمالا در منافع آن شراکت خواهند داشت.
برآورد حجم sms های ارسالی به چه اندازهای میرسد؟
برآورد حجم برای شش بانک عضو در سال آینده تا سیصد میلیون sms در سال خواهد رسید.البته تقاضا بیشتر از این مقدار است چون حجم،همان حجم تراکنشهای مالی بانکی است.ممکن است خیلی از مردم خواهان این سرویس نباشند و نمیتوان معیار را بر این گذاشت که برای هر اقدامی که حساب مالی را متاثر میکندsms ارسال شود.در حال حاضر با همین لینک موجود صد میلیون sms ارسال میشود ولی پیشبینی میشود تا سال آینده تا پانصد میلیون smsدر ماه بتوان ارسال کرد و میتواند به تدریج افزایش داشته باشد و این افزایش باید به صورت کنترل شده باشد.ضمن اینکه تا به حال این سرویسها به صورت رایگان در اختیار مردم قرار داشت و برای بعد از این باید کارمزد این سرویسها دریافت شود.در حال حاضر بانکها هزینه smsها را به همراه اول پرداخت کرده و این هزینه به قدری سرسامآور شده است که از حالت رقابتی خارج شده و به ناچار باید کارمزدها از مردم دریافت شود.ممکن است دریافت کارمزد، گسترش سیستم را محدود کند.اگر هرsms بیست تومان در نظر گرفته شود و پانصد میلیون sms در سال آینده ارسال شود ماهانه 10میلیارد تومان است که قرار نیست نهادی این مبلغ را پرداخت کند و فقط مردم هزینه آن را پرداخت خواهند کرد.اگر 10میلیارد را شبکه بانکی پرداخت کند در هر سال100 میلیارد تومان هزینهsmsها است به همین خاطر با حجم هزینهها چارهای نیست جز دریافت کارمزد از مشتریان که خود آنها به این کار تمایل دارند.
بانکها به دلیل پایین بودن امنیت،خدمت اول را به موجودی محدود کردند.توجیه شما برای این موضوع چیست؟
خدمات روی حوزه موبایل به سه دسته نقسیم میشوند.سرویسهای غیر مالی سرویسهایی است که مانده را متاثر نمیکند و شامل اعلام مانده و سه گردش است. سرویس دوم سرویسهای مالی قابل پیگیری است که شامل پرداخت قبض و به نوعی خرید شارژ است.در آخر سرویسهای مالی غیر قابل پیگیری مطرح هستند مثل انتقال وجه درون بانکی و انتقال وجه بین بانکی که در ارائه آنها به مشتریان باید احتیاط کرد به این خاطر که این سرویسها قابل پیگیری نیست و ممکن است باعث ضرر و زیان شود.
به همین خاطر این سرویسها برای فاز دوم گذاشته شده است؟
بله.این سرویسها ارائه نخواهد شد مگر اینکه احراز هویت مشتری به طور کامل انجام شده باشد.بخشی از فعالیتهای شرکت در قالب شرکتهای زیرمجموعه دنبال میشود که در قالب این تفاهمنامه نیستند.بیشتر سرویس موبایل بنکینگ است و برای حوزههای پرداخت موبایل باید تفاهمنامههای جدید امضا کرد. Sms getway یک مدیا پر سرعت، امن و در دسترس است که در مواقع قطعی شبکه و ترافیک تحت تاثیر ترافیک کل شبکه قرار نداشته باشد.
پس میتوان نتیجهگیری کرد با این چهار پروژه تراکنشهای خرد ساماندهی میشوند؟
فقط به صورت تراکنش نیست.به طور مثال sms getway یاsim otp تراکنش نیست.
این خدمات از طریق خود شرکت خدمات انجام میشود؟
شرکت خدمات انفورماتیک با توجه به گستردگی و حجم بالا در خدمات از سال گذشته بخشی از کارهای تخصصی خود در حوزه موبایل را از دل شرکت خدمات خارج کرده و به یکی از شرکتهای زیرمجموعه که سهام آن به طورصد درصد برای شرکت خدمات انفورماتیک است به نام فرادیس گستر کیش برده است.در این شرکت امور مربوط به پرداخت موبایل انجام میشود.موبایل بنکینگ فعلا ناچار است در خود شرکت قرار گیرد.سرویسهای جدید که در حوزه موبایل میتوان انجام داد را در شرکتهای تابع خود متمرکز کردیم به این خاطر که در آنجا میتوان تخصصی با موضوع برخورد کرد و با سرعت بیشتری کارها را انجام داد.
سرویسهای پرداخت موبایل،شبکههای اجتماعی و هرسرویسی که بتوان در حوزه موبایل ارائه داد و از آن درآمد به دست آورد در اینجا پیگیری میشود.مثلا سرویسهای مکان محور یکی از این سرویسها هستند در این صورت از طریق موبایل مشتری متوجه میشود که نزدیکترین شعبه بانکی به محدوده ای که هست کجا هست؟و یا مشخص میشود که دستگاه خودپرداز در نزدیکی او بر روی نقشه کجا است.
به گونهای شبیه سازی از شبکههایی مانند فوراسکوور است ؟
بله ولی به صورت بومیسازی شده است.بر اساس مکان شما و ماهواره سرویسهایی را با دید بانکی به شما ارائه میدهد.همچنین سرویس مدیریت شخصی مالی (PFM)را مدنظر داریم.در این سرویس مشتری روی گوشی موبایل مدیریت حسابهای بانکی در چند بانکی که عضو است را میتواند داشته باشد.مشتری نیاز دارد مدیریت موجود حساب و مدیریت آینده را به طور متمرکز داشته باشد.
این سرویس به صورت نرمافزار است؟
بله،این سرویس را میتوان به دو صورت ارائه کرد.نرمافزار روی گوشی یا نرمافزار مبتنی بر وب است.مدیا در این سرویس مطرح نیست و ایده پشت آن مهم است که سیستمی راهاندازی شود که به حسابهای مشتری در بانکها دسترسی پیدا کند و اطلاعات مورد نیاز را استخراج کرده و پردازش کند و در قالب یک مدل ساده و قابل فهم به مشتری ارائه دهد.واریزیهای انجام شده و واریزهایی که انجام خواهد شد و کسر شدهها از حساب شما به عنوان ورودی در نظر گرفته میشود و دیدگاه خوبی بر مدیریت حسابها و کسبوکار مالی میتوان داشت.این کار نیاز به نرمافزاردارد که در دنیا نیز روزافزون است.نام آن سیستمهای PFM است و فقط جنبه مشاهده دارد.سرویس غیر مالی است و نقل و انتقال روی آن ممکن نیست.در گذشته کارها با اینترنت بانک انجام میشد اما در اینترنت بانک امکان مشاهده حساب در یک بانک وجود دارد و با استفاده از سرویس PFM میتوان تمام حسابها در بانکهای مختلف را مشاهده کرد.
اتصال به اطلاعات بانکها نیازمند یک شرکت واسط است؟
نیاز به نهاد یا شرکتی است که با بانکها همکاری داشته باشد که بتواند اطلاعات را از آنها دریافت کند.در این سرویس میتوان کارمزد خوبی را از مشتریان دریافت کرد.
این سرویسها در فاز مطالعاتی قرار دارند؟
این سرویس بیشتر در حال لابیگریهای کسبوکار است.نرمافزار آن را در اختیار داریم و برای اتصال به بانکها نیاز به مذاکرات و توافقات است چون اطلاعات برای بانک است.
اینکه اطلاعات مشتری را بخواهند ارائه دهند به نوعی نقض حریم خصوصی مشتریان محسوب میشود؟
این سرویس با درخواست مشتری است و در صورت موافقت مشتری بانک ملزم به ارائه اطلاعات است به این دلیل که اطلاعات برای خود مشتری است.
سرویس مکان محور ارتباط باید به صورت آنلاین باشد؟
ارتباط از طریق ماهواره وgps است که مکان را تشخیص دهد و gprsبرای اتصال به اینترنت به کار میرود.این سرویس فقط روی گوشیهای هوشمند قابل استفاده خواهد بود.
یعنی به صورت آفلاین نمیتوان از آن استفاده کرد؟
آفلاین هم میشود.البته مکانیاب ماهواره یا همانgps را به صورت آفلاین نمیتوان استفاده کرد ولیgprsبرای ارتباطات اینترنتی اگر آفلاین باشد به این معنی است که باید حجم انبوهی از دیتا را روی گوشی موبایل مشتری باشد.وجود تمام اطلاعات روی گوشی موبایل بدون نیاز به دسترسی مرکز ممکن نیست ولی چون اطلاعات در حال تغییر است بهتر است اطلاعات از سمت مرکز روی گوشی قرار گیرد.
اگر قرار باشد پرداختهای موبایل به شاپرک منتقل شود چه الزامات و چالشهایی از نظر فنی وجود دارد؟
قرار نیست درگاه موبایلی به شاپرک متصل شود.تقسیمبندی من به این صورت است که شاپرک برای حوزه پرداختهای آنلاین بوده به این معنی که محل خرید شما از طریق کارت بانکی نزد بانک است.یعنی وقتی با کارت از دستگاه pos خرید میکنید به صورت آنلاین بوده و حساب بانکی در شتاب است.در حوزه پرداختهای موبایلی اگر پرداختها به صورت آنلاین باشد به شاپرک مربوط است اما در حوزه موبایل داستان متفاوت است و وقتی خوب است که به صورت آفلاین باشد.در آفلاین بحث کیف پول مطرح میشود وسپاس برای نظم و مدیریت تراکنشهای آفلاین است.نمیتوان گفت سپاس برای پرداختهای موبایل است باید گفت سپاس برای پرداختهای آفلاین است و چون پرداختهای آفلاین با موبایل آماده میشود در اصطلاح پرداخت موبایل گفته میشود.ویژگی مشترک آن با موبایل، کیف پول بودن آن است.
چقدر اين گفتگو شبيه گفتگويي است كه در ويژه نامه بانكداري عصر ارتباط خوندم