دو طرف یک قرارداد (پذیرنده و شرکت (PSP موافقت میکنند که بدون کسب اجازه طرف دیگر، شبکه پرداخت حاضر در هر تراکنش (همانند (Visa صادرکننده کارت و صاحب کارت، از اطلاعات کارت مورد استفاده در آن تراکنش استفاده نکرده و آن را افشا و منتشر نکنند/کارتهای متعلق به شبکههای بانکی و پرداخت معتبر دارای مشخصات ظاهری منحصر بفرد، شماره مشخص و فرآیند ضد تقلب و سرقت مخصوص به خود هستند و پذیرنده تعهد میکند که شخصا از این ویژگیها اطلاع حاصل کند.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک این مقاله بر آن است که با توجه به اهمیت فراوان موضوع محرمانگی و امنیت اطلاعات مبادله شده در یک فرآیند پرداخت الکترونیک (نظیر شماره حساب، شماره کارت، نحوه کسب اطلاعات لازم، نحوه پذیرش صحیح کارت و…)، به بررسی فرآیندها و روشهای جاری در سطح کشورهای توسعهیافته به منظور تضمین امنیت و حفظ حقوق طرفین قراردادهای ارایه خدمات پرداخت و آحاد جامعه پرداخته و راهنمایی برای آینده صنعت پرداخت الکترونیک کشور در این زمینه ترسیم نماید.
محرمانگی اطلاعات
بر اساس منطق عمومی حاکم بر صنعت پرداخت الکترونیک در کشورهای توسعهیافته، دو طرف یک قرارداد (پذیرنده و شرکت (PSP موافقت میکنند که بدون کسب اجازه طرف دیگر، شبکه پرداخت حاضر در هر تراکنش (همانند (Visa صادرکننده کارت و صاحب کارت، از اطلاعات کارت مورد استفاده در آن تراکنش استفاده نکرده و آن را افشا و منتشر نکنند.
استفاده از اطلاعات جهت اخذ تاییدیه تراکنش، انجام تراکنشهای اصلاحی و استفاده از اطلاعات با حکم دولتی یا قضایی از جمله موارد استثنا هستند و در بیشتر قراردادها تصریح میشود که هیچ یک از طرفین، حق مالکیت اطلاعات مرتبط و بهدست آمده از کارتهای دارندگان کارت را جز در مواردی که در قانون پیشبینی شده است، ندارند.
حفاظت از اطلاعات دارنده کارت
به منظور تفهیم اهمیت موضوع و نقش و مسوولیت پذیرنده در این فرآیند، بندهای مشخصی در قراردادهای ارایه خدمات پرداخت درج شده و تلاش بر آن است که موضوع به طور کامل شفافسازی شده و از خسارات آتی ناشی از عدم آگاهی پذیرنده جلوگیری شود. به طور مثال در قراردادهای شرکتFirst Data نکات ذیل قید شده است:
– اطلاعات کارتهای پرداخت جزء اطلاعات شخصی دارندگان کارت محسوب میشود.
– پذیرنده موافقت میکند هیچگونه فهرستی از اطلاعات کارت یا تراکنش تهیه نکند.
– پذیرنده همچنین موافقت میکند امنیت کلیه اطلاعات شخصی شامل رسید تراکنشها، قراردادها و سایر اطلاعات را تامین نماید.
بنابراین روشن است که به منظور حفظ حقوق دارندگان کارت و امکان استفاده تجاری از اطلاعات فوق توسط شبکههای پرداخت و شرکتهایPSP، تمام تلاش بر این است که پیش از رسیدن اطلاعات به مراکز داده شبکه و شرکتهای PSP اطلاعات فوق از شبکه خارج نگردد تا جاییکه به طور مثال در قراردادهای شرکت First Data طرفین میپذیرند که حفاظت از اطلاعات شخصی شامل محدود کردن دسترسی کارمندان غیرمرتبط و اقدام به نابود کردن کامل این اطلاعات در زمانی است که دیگر نیازی به آنها نیست.
نحوه دسترسی شرکت PSP به اطلاعات پذیرندگان
بدیهی است با توجه به حجم سرمایهگذاریهای عظیم انجام شده توسط شرکتهای PSP به منظور تامین زیرساختها و ایجاد شبکههای پرداخت، نهاد ناظر بر آن است تا با تامین امنیت اقتصادی ایشان، زمینه توسعه شبکه و سرمایهگذاریهای جدید را فراهم آورد؛ بنابراین با اعطای اختیاراتی به این شرکتها در قبال پذیرندگان تلاش دارد تا بخشی از ریسکهای موجود در این بخش را کاهش دهد.
1- جمعآوری، استفاده و افشای اطلاعات شخصی
پذیرنده در این قراردادها به طور کلی میپذیرد که شرکتهای PSP در مواقع نیاز اطلاعات شخصی، مالی و اعتباری وی را در ارتباط با موارد زیر کنترل و بررسی نمایند:
– ارزیابی روند ارزش اعتبار تجاری و اقتصادی پذیرنده به منظور پیشگیری از مواجهه با عدم توان وی در جبران خسارات احتمالی و…
– ارزیابی واجد شرایط بودن پذیرنده برای دریافت خدمات مورد درخواست یا ارایه شده
– ارایه اطلاعات مورد نیاز و دریافت آنها از شعب، دفاتر، نمایندگیها، شرکتهای گزارشکننده اعتبار کسبوکارها و موسسات مالی مرتبط جهت تامین خدمات ذکر شده در این قراردادها
– تایید هویت پذیرنده و اطلاعات بانکی و تجاری وی
– تقسیم اطلاعات مربوط به تایید صحت تراکنشها و تجهیزات پذیرنده با سایر ارگانهای مرتبط به منظور ایجاد یک شبکه امنیتی یکپارچه
– ردیابی و کشف اقدامات کلاهبردارانه و ایجاد پروسههای همراستا با قوانین ضد پولشویی و تروریسم اقتصادی
– تسهیل روند دستیابی نمایندگان رسمی شرکت PSP به اطلاعات شخصی و ذخیرهسازی و پردازش آنها از جانب شرکت جهت عمل به وظایف قانونی شامل کنترل، پردازش و تضمین امنیت اطلاعات
-کنترل دورهای واجد شرایط بودن پذیرنده جهت دریافت خدمات جدید شرکت و در پی آن اطلاعرسانی به وی
2- مجوز دسترسی اطلاعات شخصی
شرکت PSP به عنوان امین پذیرنده و شریک تجاری وی از یک سو و به عنوان یک نهاد مالی معتبر در شبکه بانکی و مالی کشورهای توسعهیافته از سوی دیگر و با هدف تامین سلامت اقتصادی و امنیت عمومی جامعه، مجاز است که به اطلاعات شخصی و تجاری پذیرندگان دسترسی مستقیم داشته باشد.
شرایط در قراردادهای شرکت First Data چگونه است
پذیرنده تضمین میکند که مجوز دسترسی شرکت First Data به اطلاعات شخصی خود و تمامی شرکا و ضامنهای مرتبط با کسبوکار خود را به این شرکت تفویض نماید. این مجوز در تمامی مدت زمانی که شرکت First Data جهت برآوردن اهداف قراردادی نیاز دارد در اختیار این شرکت باقی خواهد ماند. همچنین تمامی کارمندان مجاز و نمایندگان شرکتFirst Data حق بهرهبرداری از این مجوز جهت انجام عملیات موضوع قرارداد را خواهند داشت.
حفظ امنیت اطلاعات در صورت حضور طرف سوم
شرکتهای PSP با توجه به قوانین کشورهای محل فعالیت خود عموما به دنبال عقد قراردادهای انحصاری و به صورت مجموعهای کامل از خدمات پرداخت هستند ولی در صورت حضور طرف سوم به هر دلیل در یک فرآیند ارایه خدمات پرداخت، با در نظر گرفتن بندها و پیشبینی مکانیسمهایی به دنبال کنترل و حفظ کامل امنیت اطلاعات مبادله شده خواهند بود.
اصول کلی حاکم بر پذیرش حضور طرف سوم
دو طرف یک قرارداد ارایه خدمات پرداخت الکترونیک میپذیرند که در صورت توافق با طرف سوم جهت دسترسی، پردازش و ذخیره اطلاعات، طرف توافقگر مسوول کسب اطمینان از پایبندی طرف سوم به قوانین شبکههای پرداخت، شبکههای بانکی، استاندارد PCI DSS و مقررات عمومی در مورد حفاظت از محرمانگی و امنیت این اطلاعات است. این در حالی است که هرگونه همکاری با طرف سوم مستلزم عقد قرارداد کتبی و به رسمیت شناختن تمامی مفاد موجود در این قرارداد توسط وی است. در نهایت نیز دو طرف توافق میکنند که طرف سوم را متعهد به ارایه گزارشهای دورهای به منظور ایجاد اطمینان در مورد رعایت مفاد این قرارداد نموده و پذیرنده میپذیرد که مجوز بازرسی آرشیو و دفاتر سالیانه خود را به شرکت PSP و نمایندگان مجاز آن تفویض کند.
قوانین مرتبط با امنیت محل کار و زیرساختها
در تمامی نمونههای مورد بررسی در سطح بینالمللی، مسوولیت کامل نگهداری و محافظت از مکان فیزیکی کسبوکار پذیرنده، تجهیزات مورد استفاده جهت انجام تراکنش، خطوط ارتباطی، تامین نیرو و تمامی هزینههای مربوط به زیرساختهای مورد استفاده بر عهده پذیرنده است.
مسوولیت پذیرنده در حفظ امنیت
در این بخش با توجه به اهمیت جزئیات به بررسی مفاد مندرج در قراردادهای شرکت First Data میپردازیم که در آن تعهدات پذیرنده در این خصوص تبیین شده است:
– پذیرنده تضمین میکند که از کنترل تجهیزات در ساعات کاری و خاموش بودن آنها پس از پایان ساعات کاری به منظور پیشگیری از انجام تراکنشهای غیرمجاز اطمینان حاصل کند. همچنین پذیرنده توافق میکند تدابیر و آموزشهای امنیتی مورد نیاز را برای کارمندان خود فراهم نماید.
– حفظ سابقه ساعات کاری کارمندان (حداقل به مدت 12 ماه) و تهیه دستورالعملهای مشخص برای آنان جهت تماس با شرکت First Data در مواقع سرقت تجهیزات یا مشاهده موارد مشکوک از سایر وظایف پذیرنده است.
شناسایی کارت و نقش آن در حفظ امنیت
بررسیهای انجام شده نشان میدهد که با وجود ادبیات یکطرفه حاکم بر قراردادهای ارایه خدمات پرداخت الکترونیک و پیشبینی تعهدات فراوان برای پذیرندگان، هدف از طراحی بخش اعظم این تعهدات ارایه آموزشهای لازم در قالب بندهای قرارداد در خصوص وظایف پذیرنده و اهمیت حفظ امنیت اطلاعات شبکه توسط وی است.
در این بخش به مرور بخشی از آموزشهای ارایه شده در قراردادهای شرکتهای PSP و پذیرندگان بینالمللی که دارای بیشترین میزان تکرار در قراردادهای مختلف بودهاند میپردازیم:
-کارتهای متعلق به شبکههای بانکی و پرداخت معتبر دارای مشخصات ظاهری منحصر بفرد، شماره مشخص و فرآیند ضد تقلب و سرقت مخصوص به خود هستند و پذیرنده تعهد میکند که شخصا از این ویژگیها اطلاع حاصل کند.
– وی میپذیرد تمامی کارمندان خود را جهت تسلط بر پروسه شناسایی و تایید صحت کارتهای پذیرششده آموزش دهد.
– پذیرنده مسوول مطالعه مطالب منتشر شده توسط شبکههای پرداخت برای پذیرندگان و آشنا نمودن زیرمجموعه خود با این مطالب است.
نکته مهم: حتی در صورت ارایه اطلاعاتی به منظور راهنمایی پذیرندگان در شناسایی کارتهای معتبر توسط شرکتهایPSP، تصریح میشود که موارد ذکر شده راهنمای کلی برای شناسایی کارتهای متعلق به شبکههای بانکی و پرداخت معتبر بوده و شرکت PSP ادعایی در مورد کامل بودن اطلاعات ارایهشده در این بخش ندارد و پذیرنده میداند که مطالب منتشرشده توسط خود این شبکهها معتبرترین و بهروزترین منابع برای مراجعهاند.
الزامات تعیین شده در خصوص نحوه صحیح پذیرش کارتها
در بیشتر قراردادهای ارایه خدمات پرداخت الکترونیک هنگام مراجعه دارنده کارت، پذیرنده موظف است اصول زیر را رعایت کند:
– عدم فروش کالاها و خدمات بالاتر از قیمت اتیکت آن
– عدم دریافت کارمزد اضافه یا وضع شرایط خاص که در قوانین به آنها اشاره نشده است.
– ارایه تخفیف در قیمت نهایی فقط در شرایطی که این تخفیف در مورد تمامی روشهای پرداخت رعایت شود.
– کنترل امضای پشت کارت جهت تایید اصالت آن
– عدم تقاضای ارایه اطلاعات شخصی از دارنده کارت مگر در مواقعی که پروسه تایید ایجاب میکند
– ممانعت از استفاده کارت توسط فردی غیر از دارنده کارت
نکته مهم: حق سیاستگذاری و جهتدهی تمایل عمومی به استفاده از انواع روشهای پرداخت، از طریق ارایه تخفیف و روشهای تشویقی، در اختیار شبکههای بانکی و شرکتهای PSP باقی خواهد ماند.
شرایط پذیرش دستی کارت
در هنگام خرابی پایانه فروش یا موجود نبودن خوانشگر کارت چیپدار، پذیرنده موظف است برای تراکنشهایی که از سقف مجاز وی تجاوز میکند، با استفاده از فرمهایی که توسط شرکتهای PSP ارایهکننده این نوع خدمات تهیه و به وی ارایه شده است، به اخذ موافقت شرکت اقدام کند. در چنین مواقعی پذیرنده موظف است:
– اطلاعات مربوط به کارت و مشخصات خود را در رسید تراکنش ثبت کند
– امضای روی رسید تراکنش را با امضای روی کارت مطابقت دهد
– یک رسید از تراکنش را در اختیار دارنده کارت قرار دهد
– یک کپی از رسید تراکنش را به مدت حداقل 18 ماه نگهداری کند
تراکنشهای مشکوک
در خصوص تراکنشهای مشکوک که امکان تحمیل خسارات مالی را به فعالان یک شبکه پرداخت الکترونیک تقویت میکند، بیشتر شرکتهای PSP تعهدات صریحی را برای پذیرندگان وضع کردهاند از جمله این که در صورت مشاهده موارد مشکوک در ظاهر کارت یا رفتار ارایهدهنده، پذیرنده موظف است فورا با مرکز تماس مشتریان شرکت PSP تماس گرفته، موضوع را گزارش دهد و دستورالعمل اپراتور را اجرا کند. همچنین مسوولیت کنترل شماره روی کارت با شماره ظاهر شده روی پایانه فروش و رسید تراکنش و در صورت عدم تطابق، ممانعت از قبول کارت حتی در صورت دریافت شماره ارجاع یا تایید، از دیگر تعهدات پذیرندگان است .
نظر شما چیست؟