گزیده سرمقاله‌ های اقتصادی روزنامه‌های امروز

دنیای اقتصاد:پیام ژاپنی‌ برای اقتصاد ایران«پیام ژاپنی‌ برای اقتصاد ایران»عنوان سرمقاه‌ی روزنامه‌ی دنیای اقتصاد به قلم دکتر پویا جبل‌عاملی است که در آن می‌خوانید؛زلزله و سونامی ماه گذشته ژاپن، درس‌های بسیاری برای جهانیان داشت.از مباحث انسان‌دوستانه و مدیریت بحران تا موضوع هسته ای که پرسش‌های زیادی را در مورد کارآیی این تکنولوژی و خطرات جبران […]

دنیای اقتصاد:پیام ژاپنی‌ برای اقتصاد ایران

«پیام ژاپنی‌ برای اقتصاد ایران»عنوان سرمقاه‌ی روزنامه‌ی دنیای اقتصاد به قلم دکتر پویا جبل‌عاملی است که در آن می‌خوانید؛زلزله و سونامی ماه گذشته ژاپن، درس‌های بسیاری برای جهانیان داشت.

از مباحث انسان‌دوستانه و مدیریت بحران تا موضوع هسته ای که پرسش‌های زیادی را در مورد کارآیی این تکنولوژی و خطرات جبران ناپذیر آن پیش چشم جهانیان گذاشت؛ اما در میان تمامی این مسائل، درس‌های گرانبهایی نیز برای سیاستگذاران پولی وجود دارد. این مقاله به خصوص بر روند قیمتی ین در مقابل ارزهای دیگر تمرکز می‌کند و کنش بانک مرکزی ژاپن و دیگر بانک‌های مرکزی را مورد تحلیل قرار می‌دهد.

اگر به جداول قیمتی ارزها در یک ماه گذشته بنگرید، پی خواهید برد که ین ژاپن تنها برای چند روز پس از وقوع زلزله، توانست در مقابل دیگر ارزها خودی نشان دهد و این مساله بدان علت بود که هنوز گستره فاجعه نمایان نبود و گمان سرمایه‌گذاران آن بود که اقتصاد ژاپن به راحتی از این مرحله عبور می‌کند، ضمن آنکه مباحث پیرامون ناآرامی‌ها در خاورمیانه و شمال آفریقا و به خصوص قضیه لیبی در مرکز توجهات بین‌المللی و بازارهای ارز بود و به همین علت، ین به عنوان یک ارز امن و کم ریسک حتی پس از زلزله با تقاضای خرید مواجه بود، اما تنها کمتر از یک هفته همه چیز برعکس شد. چرا؟

اگرچه نباید نقش عمق بحران به‌وجود آمده در ژاپن را نادیده گرفت که باعث شد تا سرمایه‌گذاران دریابند که اقتصاد ژاپن آنچنان به راحتی هم نمی‌تواند اوضاع را سر و سامان دهد و در نتیجه ریسک داشتن ین، افزایش یافت، اما باید گفت که کاهش ارزش ین مدیون عملکرد بانک مرکزی ژاپن با همکاری فدرال رزرو، بانک مرکزی اروپا و بانک مرکزی انگلستان است.

در حقیقت گستردگی بازار ارز برای ین ژاپن بدان حد است که بانک مرکزی آن کشور راسا نمی‌تواند تغییرات چشمگیری را در ارزش ین آن هم در مدت زمانی کوتاه به‌وجود آورد و از همین‌رو، بانک‌های مرکزی گروه هفت در راستای کمک به عضوی دیگر، اقدام به فروش ذخایر ین کردند تا نرخ برابری ین ژاپن در برابر ارزهای عمده کاهش یابد. این ائتلاف بانک‌های مرکزی برای کاهش یک ارز معین بسیار کم سابقه است، اما کشورهای بزرگ صنعتی برای نشان دادن تعهد و همراهی خود با اعضای دیگر، این ائتلاف برای افت ارزش ین را تشکیل دادند.

هنوز بانک‌های مرکزی به طور شفاف موضع خود را اعلام نکرده بودند که حدس و گمان‌ها کار خودش را کرد و از شانزدهم ماه مارس، نزول ارزش ین آغاز شد و تا به امروز ادامه داشته است. هر دلار آمریکا که در پایین‌ترین سطح آن روز با 4/77 ین مبادله می‌شد حال بالاتر از 85 ین مبادله می‌شود، این نرخ برای هر یورو از سطح پایین 8/107 ین به بالاتر از 120 ین رسیده است و هر پوند استرلینگ از سطح 8/123 ین به بالاتر از سطح 138 ین رسیده است.

برای آنکه میزان افت ارزش ین مشخص شود، باید گفت: ین ژاپن تنها در مدت کمتر از یک ماه تقریبا تمام ارزشی را که در مدت یک سال در برابر یورو و پوند کسب کرده بود با اقدام بانک‌های مرکزی از دست داد و این میزان برای دلار آمریکا تقریبا 50 درصد بود. تازه این پایان داستان نیست و به نظر می‌رسد که ین همچنان به کاهش ارزش خود ادامه دهد.

اما چرا بانک مرکزی ژاپن باید از این همراهی بانک‌های مرکزی کشورهای دوست، برای افت ارزش ارز کشورش شادمان باشد. پاسخ روشن است و ای کاش بعد از این همه گوشزد‌های مکرر کارشناسان کشور، تصمیم‌سازانی که قدرتی فراتر از سیاستگذاران پولی دارند این جواب صریح را دریابند و از آن درس گیرند. پاسخ آن است که اقتصاد ژاپن با وجود این زلزله و سونامی، سالی نه چندان مناسب را از منظر رشد اقتصادی سپری می‌کرد و دیگر اعضای گروه هفت تنها برای افزایش رشد اقتصادی ژاپن و کمک به بازسازی اقدام به تقویت ارزش ارز خود در برابر ین کردند.

ژاپن، اقتصادی با درآمد سرانه بالای 42 هزار دلار، تنها برای بیم از کاهش رشد اقتصادی خود، در پی کم کردن ارزش پول ملی خود است، آنوقت کشور در حال توسعه ای چون ما که بالاترین دغدغه‌اش باید رشد اقتصادی باشد، هر روز اقدام به تقویت پول ملی خود می‌کند. شاید این بار در سال جهاد اقتصادی، روند گذشته تغییر کند و نرخ ارز محرکی شود برای رشد اقتصادی و کاهش نرخ بیکاری.

جهان صنعت:سرمایه فارکس‌بازان کجا می‌رود

«سرمایه فارکس‌بازان کجا می‌رود»عنوان سرمقاله‌ی روزنامه‌ی جهان صنعت به قلم ستاره شهریاری‌ است که در آن می‌خوانید؛ فعالیت فارکس در ایران غیرقانونی شد تا سازمان بورس خود رویه‌ای تازه برای معاملات ارزی قانونی کشور پیاده کند و این شائبه پدید آید که به جای حل مساله، صورت را پاک کرده است. احتمالا این بارهم باید در انتظار معاملاتی بر گرفته از آنچه در دنیا انجام می‌شود، باشیم با این تفاوت که نهاد ناظر بازار سرمایه پس از صرف اندکی وقت و مطالعه! تغییراتی را برای ایرانی شدن شرایط معاملات اعمال کرده و به سرمایه‌گذاران اطمینان خاطر می‌دهد که همه چیز در شرایط قانونی انجام می‌شود. اما در این میان آنچه ناگفته است این موضوع است که چه بر سر سرمایه‌گذاران فعال این بازار می‌آید و تغییر سیاست‌گذاری‌ها باعث چه نتایجی در گردش سرمایه‌ها خواهد شد؟

حتما باز هم تاریخ را فراموش کرده‌ایم که درسال‌های ترکیدن حباب بورس خیلی‌ها در این بازار مشغول فعالیت و کسب بازدهی بالا بودند اما حالا این بازار رقیب حذف شده و فعالیتی عادی در بازار به اقدامی غیرقانونی تبدیل شده و پاسخ مسوولان ساده و فرافکنانه است که می‌گویند این سرمایه‌گذاران به بورس بیایند تا 65 درصد در سال سود کسب کنند.

هرچند مسوولان با رد اینگونه تحلیل‌ها و اعتقاد به اینکه کمتر بازاری در دنیا به اندازه بورس ما سود می‌دهد، عنوان می‌کنند فعالیت فارکس واقعیت‌های اقتصاد را نادیده می‌گیرد و توجیه عقلانی ندارد که کسی به جای حضور در بورس کشور سراغ بازارهای خارج از کشور برود اما با این وجود به نظر می‌رسد سرمایه‌گذاران در این بازار به راحتی از این فعالیت که تاکنون قانونی نداشته کنار نخواهند کشید و راه‌های فرعی و مخفی را برای ادامه فعالیت پیدا خواهند کرد.

به هر حال شاید این تصور پدید آید که از ابتدا هم تصمیم بر این بوده که گردش مالی سالانه 300 تا 500 میلیون دلاری فارکس‌بازان ایران (تخمین فعالان بازار سرمایه) روانه بازار سرمایه خودمان شود و شاخص بالاتر رود و اقتصاد کشور به بورس نوپای خود بیشتر ببالد اما در خصوص این تصمیم، بدون دفاع یا رد موضوع باید گفت اگر تخطی از قوانین و شرع مطرح بوده است چرا تاکنون مسوولان به فکر سرمایه ملت نبوده‌اند و اینچنین دیرهنگام به فکر اصلاح رویه افتاده‌اند.

و اگر اینچنین نبوده پس چرا با وجود مزیت‌هایی که برای بورس فریاد کشیده می‌شود برخی به فارکس علاقه نشان می‌دهند و آیا با چنین قانونی همه چیز تمام می‌شود؟

هرچند که این هم تصمیمی است که از سوی مسوولان بازار سرمایه گرفته شده و فعالان به اجبار باید مثل همیشه حرف گوش‌کن باشند اما نمی‌توان ادعا کرد همه چیز با این تحکم تمام شده و سودآوری اقتصادی این بخش برای بهره‌مندانش تمام شده است. حال می‌ماند تدابیر استراتژیکی که در اطلاع‌رسانی‌اش باید سرعت و دقت بیشتری به کار برد تا دیگر از فارکس و مهارت فعالانش به عنوان دسیسه تعبیر نشود و اگر هم می‌شود، دلایلش تشریح و تبیین شود.

نظر شما چیست؟