روزنامه ملت ما – ساعاتی پس از آنکه حمیدرضا کاتوزیان رییس کمیسیون انرژی مجلس به انتقاد تند از عملکرد وزارت نفت درباره میدانهای نفتی و گازی مشترک پرداخت، سید عماد حسینی سخنگوی این کمیسیون تاکید کرد که مجلس چند ماه به دولت و وزارت نفت فرصت داده است تا این موضوع را با جدیت بررسی کند.
میدان مشترک ایران
ایران 13 میدان مستقل و 6 میدان مشترک از 35 میدان هیدروکربوری خلیج فارس یعنی سهم قابل توجهی از منابع دریایی را به خود اختصاص داده است اما بر اساس گزارشهای رسمی، کشورهای عربی همسایه 9 برابر ایران از این میادین مشترک برداشت میکنند. وجود 35 میدان مشترک نفتی و گازی در دریا و خشکی با کشورهای همسایه نشاندهنده وضع بحرانی پروژهها در ایران است.
ایران با کشورهای همسایه یعنی عراق، ترکمنستان، کویت، عربستان، قطر، امارات و عمان دارای مخازن اشتراکی است. حداقل 16 مخزن مشترک بین ایران و کشورهای حاشیه خلیج فارس وجود دارد. مخازن مشترک خشکی میان ایران با کشورهای عراق و ترکمنستان نیز وجود دارد. در طول مرز مشترک ایران و عراق پنج مخزن نفتی نفتشهر، دهلران، پایدار غرب، آزادگان و یادآوران وجود دارد.
در مرز مشترک ایران و ترکمنستان نیز میدان گازی گنبدلی قرار دارد. در چند میدان مهم نفت و گاز، ایران با کشورهای حاشیه خلیج فارس مشترک است. میدان گازی فوق عظیم پارس جنوبی که در ادامه به میدان شمال تبدیل میشود، با کشور قطر مشترک است. این میدان یکی از بزرگترین و مهمترین میادین گاز در دنیا است. درحالی که کشور قطر از سال 1991 برداشت از این مخازن را آغاز کرده و اکنون دارای 20 دستگاه دکل حفاری است، ایران تنها صاحب دو دکل در این میدان بسیار مهم و مشترک است و برداشت خود را یازده سال بعد از قطر آغاز کرده است.
انتقاد تند کاتوزیان
حمیدرضا کاتوزیان در بخشهای دیگری از مصاحبه خود ادامه داد: این در حالی است که مسوولان نفتی ایران بر این باور هستند که این کشورها وطن و منابع خود را به کشورهای دیگر میفروشند؛ اما حقیقت این است که این کشورهای افزون بر فروش وطن و منابع خود، منابع نفتی ایران را هم میفروشند. وی تاکید کرد: صنعت نفت ایران اگر با مشارکت و سرمایهگذاری خارجی در میدانهای مشترک نفتی و گازی خود با کشورهای همسایه بهره میگرفت، بطور قطع وضع توسعه میدانهای مشترک ما بهتر از شرایط کنونی و به سود منافع ملی بود. رییس کمیسیون انرژی مجلس یادآور شد: با ادامه این شرایط، زمانی که صنعت نفت ایران بتواند یک قرارداد خوب برای توسعه میدانهای مشترک نفتی و گازی خود با شرکتهای خارجی امضا کند، این میدانها به نیمه دوم عمر خود رسیدهاند.
وی ادامه داد: این در حالی است که کشورهای رقیب – یا به عبارتی شریک – در میدانهای مشترک، توسعه را بدون توجه به مسائل ما، با شتاب دنبال و میدان را تخلیه میکنند، این موضوع صنعت نفت ایران و منافع ملی ما را با مشکل روبرو میکند. وی با انتقاد از وضع توسعه میدانهای مشترک نفتی و گازی افزود: تاکنون با وزیر نفت مذاکرههایی داشته ایم؛ دکتر میرکاظمی هم معتقد است که باید به فرآیند توسعه میدانهای مشترک شتاب داد؛ اما کمیسیون انرژی افزون بر همسویی دیدگاهها و نظرها، به کار عملیاتی پرشتاب در این بخش معتقد است.
به گفته وی، متاسفانه وضع توسعه میدانهای مشترک نفتی و گازی ایران با کشورهای همسایه به گونهیی است که میتوان اظهار کرد که حتی اگر این میدانها در چارچوب قراردادهای «مشارکت در تولید» توسعه مییافت هم بسیار بیش از این، منافع ملی کشور را تامین میکرد تا اینکه هیچ کاری نکنیم؛ البته انعقاد قراردادهای مشارکت در تولید بر اساس قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران مجاز نیست و این تنها نظریهیی برای نشان دادن اهمیت توسعه میدانهای مشترک بود.
هشدار سخنگوی کمیسیون انرژی به وزارت نفت
پس از این اظهارات سید عماد حسینی سخنگوی کمیسیون انرژی مجلس به وضع میادین مشترک انرژی اشاره کرده و گفت: «اگر در این زمینه برنامهریزی نشود نه تنها چشمانداز خوبی نخواهیم داشت بلکه شاهد هدر روی منابع غنی انرژی در کشور به ضرر نسل آینده خواهیم بود. »
نماینده مردم قروه در مجلس با اشاره به برنامه پنجم توسعه گفت: «ما در برنامه پنجم توسعه در ماده 229 یک اعتبار ده درصدی را برای اولویت بخشی به این طرح در اختیار دولت قرار دادیم به این ترتیب که ده درصد از تولید نفت خام را به پارس جنوبی اختصاص دادیم.» این عضو کمیسیون انرژی مجلس افزود: «این اختصاصها به این دلیل است که ما باید نیازهای اولیه خود را از میادین مشترک برطرف کنیم تا توسعه سرمایهگذاری را در سالهای آینده داشته باشیم و چون این موضوع تاکنون انجام نگرفته به یک مساله پیچیده تبدیل شده است و روز به روز ما را با چالش مواجهه میکند. »
حسینی با بیان اینکه حرکتی که امروزه با عنوان توسعه فازهای مختلف شروع شده باید با جدیت دنبال شود، گفت: «متاسفانه آنچه الان میبینیم این است که چنین موضوعاتی با جدیت پیگیری نمیشود. »
وی با تاکید بر اینکه کمیسیون انرژی مجلس قصد کمک به دولت و وزارت نفت را داشته و از این پس هم به کمکهای خود ادامه میدهد، گفت: «از این بابت نگرانی وجود ندارد. »
وی با اشاره به اجرای پروژه فازهای مختلف گفت: «ما چند ماهی به دولت و وزارت نفت فرصت دادهایم که روند پیشرفت را بررسی کرده و گزارش کند. الان بازدیدها مکررا از پارس جنوبی چه از سوی کمیسیون انرژی و از سوی دولت انجام میشود که نشاندهنده حساسیت ویژهیی است که نسبت به پیشرفت پروژه در آنجا وجود دارد. ولی اگر این پیشرفتها محسوس نباشد باید راهکارهای دیگری اندیشید. »
سخنگوی کمیسیون انرژی در این باره که چشمانداز صنعت نفت را چگونه میبینید، گفت: «با توجه به اینکه ما دارنده دومین ذخایر گاز و سومین دارنده ذخایر نفت در دنیا هستیم و کشوری با این ظرفیت در دنیا کمتر وجود دارد اگر برنامهریزی دقیق انجام بگیرد ما چشمانداز خوبی در پیش خواهیم داشت. »
تاثیر تحریم در صنعت نفت
در همین رابطه حسین نجابت عضو کمیسیون انرژی مجلس ضمن نسبی خواندن موفقیت در برداشت از ذخایر نفتی مشترک به خبرنگار «ملت ما» گفت: برداشت کامل از مخازن مشترک نیاز به سرمایهگذاری دارد که این اتفاق از سوی قطر رخ میدهد اما کشور ما تحت فشارهای بینالمللی است. وی ادامه داد: با توجه به تحریمها و نبود تکنولوژی روز ما نسبت به قطر عقب هستیم ما این باعث نمیشود که فعالیتهای وزارت نفت در این حیطه نادیده گرفته شود. نماینده تهران تصریح کرد: اقدامات خوبی با تامین اعتبارات مناسب برای سرمایهگذاری در عسلویه فراهم شده است که امید میرود به نتایج مثبتی منجر شود. وی در نهایت موفقیت وزارت نفت را با توجه به شرایط کنونی مطلوب توصیف کرد.
نقش چین
طبق سخنان کاتوزیان صنعت نفت ایران منوپل شرکتهای چینی شده است این در حالی است که باید این پروژهها به همه شرکتهای توانمند داخلی و خارجی واگذار شود؛ البته باید در نظر داشت که به علت وجود شرایط تحریمی، شرکتهای نفتی غربی که صاحب دانش، تکنولوژی و سرمایه روز هستند، امکان فعالیت در صنعت نفت ایران را ندارند؛ با این حال باید از ایجاد انحصار در این حوزه جلوگیری کرد؛ زیرا بطور طبیعی چنین شرایطی انتظار شرکت خارجی در قراردادها را بالا میبرد و شرایطی را برای سوءاستفاده فراهم میکند.
وی با بیان اینکه صنعت نفت ایران عملا به علت کمبود منابع مالی و تکنولوژی و همچنین اعمال تحریم غربیها به همکاری با شرکتهای چینی تن داده است، ادامه داد: با توجه به بیرقیب بودن شرکتهای چینی برای مشارکت در پروژههای صنعت نفت ایران، طبیعت یک بازار انحصاری هم همین است که توقع آنها در انعقاد قراردادهای نفتی با ایران بالا برود.
این در حالی است که حسین نجابت عضو کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی واگذاری میادین به چین را رد کرده و خاطرنشان کرد: بعضی از میادین فرعی به چین واگذار شده است و در بقیه میادین شرکتهای داخلی سرمایهگذاری کردهاند با این حال میتوان با استفاده از منابع داخلی و فروش اوراق مشارکت استفاده بهینهیی از این ذخایر کرد.
نظر شما چیست؟