وقتی پایانه‌های فروش مفقود می شوند

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از ماهنامه یاریاران ، سعید سعادت، سرپرست نظارت و بازرسی امور حقوقی شرکت کارت اعتباری ایران کیش مقاله خود را به بررسی این امر  (پایانه های فروش مفقودی) اختصاص داده است. این مقاله از پی می آید:

پایانه های فروش مفقودی

با توجه به توسعه روزافزون صنعت پرداخت الکترونیک در کشور و گسترش کمی پایانه های فروش و عدم طراحی و استقرار استراتژیهای مناسب به علت  نوپا بودن این صنعت، یکی ازمهمترین دغدغه های بزرگ بانکها وبرخی شرکتهای ارائه کننده خدمات پرداخت (PSP)، پایانه های مفقودی است.

 پس ازآن که تدوین و ابلاغ مقررات ناظر بر ارایه دهندگان خدمات پرداخت، مشارکت بخش خصوصی و همکاری آن با شبکه بانکی جهت توسعه شبکه پایانه های فروش را هموار نمود؛ توسعه هرچه بیشتر بسترهای پرداخت الکترونیک در دستور کار بانکها قرار گرفت. شرکتهایPSP با وجود مشکلات فراوان در زمینه تهیه سخت افزار، نرم افزار، بسترهای مخابراتی و ارتباطی، زمانی شروع به توسعه شبکه پایانه فروش خود نمودند که هنوز فرهنگسازی لازم و اطلاع رسانی کامل برای استفاده ازپایانه های فروش انجام نشده و ابزارهای پذیرش به عنوان یک خدمت نیمه بانکی و ناآشنا به بازار آمد. در آن برهه، تعداد پایانه های فروش رشد قابل توجهی پیدا کرد اما مشکلات بسیاری نیز به وجود آمد که مهمترین آن افزایش تعداد پایانه های فروش مفقودی بود وکابوس برخی ازمدیران بانکها وشرکتهای PSP این سئوال شد که «چرا پایانه های فروش مفقود میشوند؟»

چرا پایانه های فروش مفقود میشوند؟

مطالعات نشان میدهد پایانه های فروش دست کم به پنج دلیل مفقود می شوند. این پنج دلیل عبارتند از:

 1-آسیب فیزیکی پایانه های فروش (شکستن، تخریب، آتش سوزی و…)، دزدی پایانه، فوت پذیرنده و…

2- نقل مکان پذیرنده از مکان اولیه و ثبت شده در بانک اطلاعاتی بدون اطلاع رسانی به شرکت PSP طرف قرارداد

 3-عدم تمایل وگاه فقدان مسئولیت پذیری پذیرنده و دارنده کارت جهت استفاده از پایانه فروش به دلایلی همچون آموزش نادرست پذیرنده، اصرار در پذیرش پایانه فروش در پروسه بازاریابی و ارایه وعده های عمل نشده توسط بانکها، بستر ارتباطی ناپایدار، مشکلات سخت افزاری و نرم افزاری وعدم برخورد مناسب پرسنل بانکها با پذیرندگان

4- اجبار بانکها در نحوه اجرا و سرعت بخشی طرحهای فاقد مبنای کارشناسی

 5-عدم وجود منابع اطلاعاتی مشترک (data sharing) شبکه بانکی وشرکتهای PSP

10 چالش پیشگیری از مفقودی پایانه ههای فروشگاهی

از سوی دیگر در مسیرتحقق برنامه های کاهش پایانه های فروش مفقوده شرکتهای PSP چالشهایی زیر وجود به چشم می خورد:

 
 1-عدم استقلال عملی شرکتهای  PSPو وابستگی ساختاری اکثر قریب به اتفاق آنها به بانکها
 2-عدم آموزش کافی پرسنل بانکی در زمینه برخورد صحیح با پذیرندگان و عدم شناخت از جایگاه و اهمیت وی

 3-عدم احساس نیاز واقعی آحاد جامعه به خدمات پرداخت الکترونیک به صورت روزمره

 4-عدم مسئولیت پذیری پذیرنده در خصوص پایانه فروش، در قبال شرکتهایPSP و بانکها
 5-عدم پرداخت هزینه از طرف پذیرنده در قبال دریافت خدمات پرداخت (امروزه پرداخت هزینه اجاره و خدمات ارایه شده به شرکتهای PSP در دنیا امری بدیهی است)

 6-عدم آینده نگری بانکها در توسعه صنعت پرداخت الکترونیک و بسترهای ارتباطی و مخابراتی کشور منطبق با دانش روز دنیا که منجر به عدم اطمینان پذیرندگان در خصوص پایداری بسترهای فوق میگردد.

 7-عدم شفافیت سیاستهای بانکی در همکاری کامل با شرکتهای PSP جهت کاهش کمی پایانه های فاقد تراکنش

8- عدم ترویج فرهنگ استفاده از کارتهای اعتباری توسط بانکهای کشور (چیزی که در دنیا مرسوم است وموجب تشویق جامعه جهت استفاده از ابزارهای پرداخت میشود)

 9-عدم الزام قانونی پذیرنده برای اطلاع رسانی هر گونه تغییرات مرتبط با شناسه ملی به سازمان ثبت احوال کشور و متصل نبودن پایگاهای اطلاعاتی این سازمان به بانکها وشرکتهای PSP

10- عدم وحدت رویه شرکتهای ارایه کننده خدمات پرداخت الکترونیکی (نوع سیاست گذاری شرکتهای PSPمنفک بوده و به صورت جزیرهای عمل میکنند)

شش گام بهبود عملکرد

اما ارایه عملکرد قابل قبول مستلزم سیاستهای خاص و گام به گام به شرح ذیل است:

گام اول: فرهنگ سازی

دربخش فرهنگسازی در سالهای اخیر از طریق رسانه ها و شبکه های ارتباطجمعی (نمایشگاهها، تابلوهای تبلیغاتی،      اطلاع رسانی سازمانی و…) به صورت پراکنده فواید استفاده از POSها اطلاع رسانی شده است. تداوم گسترش این فرهنگ توسط بانکها سبب فعالیت بیشتر پذیرنده و مشتری در استفاده از پایانه های فروش و افزایش تعداد و مبلغ تراکنشها میگردد که علاوه بر کاهش تعداد پایانه های مفقودی، به شناسایی اماکن تجاری و اصناف دارای پتانسیل بالا و جذب مشتریان جدید کمک میکند.

گام دوم: تعهد 

اخذ تضمینهای لازم بانکی وتعهدآور از پذیرنده در قبال پایانه های فروش که میتواند به صورت چک، سفته و سایر وثیقه ها باشد. اجرای این روش در کوتاه مدت میتواند مؤثر باشد ولی در آینده پاسخگو نیست چراکه هزینه های پیگیری مالی و انسانی بسیاری به شرکتهای PSP تحمیل میکند.
گام سوم: امنیت

تأمین بستر امن ارتباطی توسط بانکها همراه با تسهیل در امور مالی و مسائل مرتبط با پذیرنده به طوریکه پذیرنده همواره شرکتهای ارایه کننده خدمات پرداخت الکترونیک را امین خود دانسته و باور کند چنانچه مغایرتی در انتقال وجوه به وجود آید در حداقل زمان برطرف میشود. این امر موجب میشود پذیرنده، پایانه فروش وحساب بانکی متصل به آن را مثل صندوق پول الکترونیکی شخصی خود قبول واز آن حراست نماید.

گام چهارم: اخذاطلاعات آدرسی قابل اطمینان

ایجاد مکانیزم هایی جهت اخذ آدرس و شماره تلفن همراه مطمئن، مبنی بر درخواست پایانه فروش به آدرس ارایه شده فرد متقاضی و نصب در صورت تکمیل و ارایه فرم فوق توسط وی، گامی مهمی در جلوگیری از مفقود شدن POS ها و وجود امکان پیشگیری بعدی خواهد بود.

گام پنجم: اتحاد شرکتهای PSP در راستای استقلال عمل از بانکها

این گام مهم موجب ارتباطات منطقی شرکتهایPSP با هم میشود و بقا و تأثیرگذاری آنها را در بازار پرداخت الکترونیک تضمین مینماید. این اتحاد منافع ذیل را برای این شرکتها در بر دارد:

 1-جاری ساختن قوانین مشترک و تأثیرگذار و اجرای هماهنگ آن
 2-ایجاد توان مقاومت در مقابل بانکها در پروسه نصب پایانه های فروش بدون اخذ وثیقه لازم

 3-دریافت هزینه توسط شرکتهای PSP در برابر خدمات  ارایه شده به پذیرندگان
 4-پیگیریهای اجرایی جهت انجام تعهدات پذیرنده و شرکتهای  ارایه دهنده خدمات پرداخت الکترونیک

 5-اشتراک گذاری منابع سخت افزاری و نرم افزاری جهت کاهش هزینه ها مثل اتصال یک پایانه به چند بانک مستقل

گام ششم: ایجاد بانک اطلاعاتی یا به اشتراک گذاری منابع اطلاعاتی (data sharing)

اشتراک گذاری منابع اطلاعاتی از مهمترین قسمتهای اجرایی است که میتواند اطلاعات مربوط به هر پذیرنده شامل مشخصات، نحوه کارکرد و تعهدات وی را در یک بانک اطلاعاتی به اشتراک بگذارد.

این امر موجب می شود بانکها وشرکت‌هایPSP بنا به درخواست پذیرندگان برتر نسبت به  ارایه خدمات خاص و تشویقی شامل خدمات مالی و اقتصادی، سرویسهای مورد درخواست، خدمات ویژه کارت و …. اعمال نظر صحیح نمایند یا با تهیه لیست خاص (blacklist) از پذیرندگان خاطی که به دستگاهها آسیب رسانده، آن را مفقود و یا از آن سوء استفاده نموده اند؛ آنها را از دریافت برخی خدمات مالی و اقتصادی محروم و خسارت لازم را از ایشان دریافت نمایند. بدیهی است پایانه های فروش جزء منابع و سرمایه های ملی کشور، بانکها و شرکتهای ارایه دهنده خدمات پرداخت الکترونیکی (PSP) هستند.

نتیجه

اجرای موارد فوق موجب میشود شرکتهای ارایه دهنده خدمات پرداخت الکترونیک (PSP)  باحفظ استقلال خود، هزینه کرد منطقی و کمترین هدر رفت منابع مالی درخصوص کاهش تعداد پایانه های مفقودی، کسب درآمد و بازگشت سرمایه مناسب داشته باشند.