برنامه دولت برای کنترل نرخ ارز

مدیر عامل بانک توسعه صادرات با تاکید بر اینکه نرخ فعلی ارز اختلاف چندانی با نرخ موجود در بازار آزاد ندارد، به تشریح برنامه‌های بانک مرکزی برای کنترل و ثبات این نرخ پرداخت و از ابلاغ بخشنامه هجینگ ارزی به شبکه بانکی و عملیاتی شدن این برنامه خبر داد.

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیکمحمود احمدی‌نژاد رئیس جمهور هفته گذشته در مصاحبه تلویزیونی با شبکه اول سیما در پاسخ به سؤالی مبنی بر اینکه آیا با اجرای قانون هدفمند کردن یارانه‌ها دولت آمادگی لازم را در صورت نوسان در بازار دارد، گفت:‌ کسانی که بخواهند ‌در موضوع هدفمندی یارانه‌ها از فضا و نوساناتی که به صورت طبیعی در اقتصاد ایجاد می‌شود بهره‌وری سوء انجام دهند، قطعاً ضرر خواهند کرد، چرا‌که از رئیس کل بانک مرکزی درخواست کرده‌ام قیمت ارز را واقعی کند.


وی با بیان اینکه با توجه به ذخایر ارزی موجود باید پول ملی را تقویت و روند ارز را ادامه دهیم، افزود: باید تلاش کنیم که پول ملی کشورمان قدرتمند شود و به آن سمت برویم. ممکن است ‌صادرات ‌با مشکلات روبه‌رو شود، چرا‌که صادرکنندگان قیمت تمام شده را در بازار برده و روی ارز حساب باز می‌کنند، به همین دلیل در طرح هدفمند کردن یارانه‌ها قیمتی برای جبران صادرکنندگان پیش‌بینی شده است.

رئیس جمهور با بیان اینکه صادرکنندگان مرز 28 میلیارد را گذرانده و تا پایان سال به 30 میلیارد خواهند رسید، خاطرنشان کرد: حتماً به شیوه‌های گوناگون از جمله منبع ارزان قیمت و هم منابع غیر مستقیم از صادرکنندگان حمایت می‌کنیم.


همچنین در این راستا و درپی جلسات مقامهای ارشد اجرایی با مسئولان بانک مرکزی، کمیته ویژه واقعی کردن نرخ ارز متشکل از کارشناسان این بانک، شورای پول و اعتبار و با همکاری مشترک کمیسیون اقتصادی و کارگروه تحول اقتصادی دولت تشکیل شده است.


در همین ارتباط خبرنگار فارس جزئیات این امر را از کورش پرویزیان مدیر عامل بانک توسعه صادرات جویا شد.


فارس: با اعلام سخنان رئیس جمهور این برداشت در برخی از رسانه‌ها ایجاد شده که اگر نرخ دلار کاهش پیدا کند وضعیت صادرات و صادرکنندگان با مشکل مواجه خواهد شد، با این حساب شما بعنوان مدیر تنها بانک تخصصی در زمینه صادرات لطفاً درباره برنامه‌های دولت برای این بخش و کنترل نرخ ارز توضیح دهید؟


پرویزیان: نوسان نرخ ارز بیشتر از هر سیاستی برای صادرکنندگان و تجار دارای اهمیت است؛ نوسان نرخ ارز فاکتور بسیار مهمی است که تولید کننده و صادرکننده را بیشتر از پایین و یا بالا بودن این نرخ آزار می‌دهد. دولت و بانک مرکزی در تلاش هستند که نرخ ارز را در دامنه‌ای قرار دهند که تمام متغیرهای درگیر با این نرخ در حالت بهینه‌ای قرار بگیرند.

فارس: رئیس جمهور در سخنان خود به تقویت پول ملی نیز اشاره کرده بودند، برخی از کارشناسان معتقدند که با تقویت این شاخص وضعیت صادرکنندگان و تولید در داخل کشور با مشکل روبه‌رو خواهد شد، آیا این تحلیل مورد توافق دولت و بانک مرکزی نیز است؟


پرویزیان:‌ پول ملی شاخص قدرت اقتصادی کشورهاست و تضیعف بیش از حد این شاخص مدنظر صادرکنندگان نیست، بلکه جبران تورم داخلی و کاهش نوسان نرخ ارز برای صادرکنندگان از اهمیت بالایی برخودار است.

* هجینگ ارزی نهایی و به شبکه بانکی ابلاغ شد

فارس: بانک مرکزی و شورای پول و اعتبار درصدد بودند با تصویب هجینگ ارزی جلوی ضرر و زیان صادرکنندگان را بگیرند، آیا این مصوبه به بانک‌ها ابلاغ شده است؟
پرویزیان: بانک مرکزی دستورالعمل هجینگ ارزی را نهایی و به بانک‌ها ابلاغ کرده است؛ هرکدام از بانک‌ها به تناسب فعالیت خود به دنبال طی فعالیت‌های اجرایی خود در این زمینه هستند.

این بخشنامه بانک مرکزی به بانک‌ها ابلاغ شده است؛ با این بخشنامه نگرانی صادرکنندگان برطرف خواهد شد.


بانک مرکزی دستورالعمل کلی هجینگ ارزی را از شهریور ماه به شبکه بانکی ابلاغ کرد ولی جزئیاتی در این امر وجود دارد که هریک از بانک‌ها باید متناسب با شرایط خود به آن بپردازند.

فارس: تصویب هجینگ ارزی و ابلاغ آن به بانک‌ها تا چه حد می‌تواند برای بخش صادرات مفید باشد؟


پرویزیان: صادرکنندگان با قیمت‌های جهانی اجناس خود را می‌فروشند و این قیمت‌ها نوسان چندانی ندارد،فرضاً تولید کننده و صادرکننده میگو، تورم داخلی و تغییرات قیمتی در داخل کشور را دارد اما فروش این کالا در بازارهای جهانی به نحوی نیست که بتواند تمامی نواسانات داخلی را جبران کند. تغییرات بازار داخلی هزینه‌های تولید صادرکنندگان را بالا برده است.

با ابلاغ بخشنامه بانک مرکزی برای هجینگ ارزی نوسان نرخ ارز و هزینه‌های تجار و صادرکنندگان را می‌کاهد، با این حالت، صادرکننده اطمینان پیدا می‌کند که ارز حاصل از صادرات خود را می‌تواند به نحوی استفاده کند که به کسب و کار خود ادامه دهد. در نتیجه این حالت صادرکنندگان می‌توانند قدرت رقابت خود را در بازارهای خارجی افزایش دهد.

* نرخ سود بانکی؛ چالشی کوچک اما پرهیاهو برای صادرکنندگان

فارس: نرخ سود تسهیلات بانکی ‌ نیز یکی دیگر از چالش‌های موجود برای صادرکنندگان به حساب می‌آید، دولت و بانک مرکزی برنامه خاصی برای این امر ندارند؟

پرویزیان: ‌ در بازارهای بین‌المللی نرخ سود بین بانکی، نرخ پایینی است، اما در ایران امکان پرداخت تسهیلات به این بخش به جز بانک توسعه صادرات که با نرخ 12 درصد ارائه می‌دهد، وجود ندارد. هزینه‌های سیستم بانکی به گونه‌ای است که نرخ‌های سود 17 الی 18 درصدی را برای تسهیلات ایجاب می‌کند؛ با این حساب تسهیلات داخلی و تسهیلات ارزی بین‌المللی نیز از متغیرهای با اهمیتی است که باید به آن پرداخته شود.


نوسان نرخ ارز برای صادرکنندگان و تولیدکنندگان مشکلات جدی بوجود آورده است؛ نمونه‌هایی از صادرکنندگان بودند که نرخ ارز بالا رفته و زیان کردند و بالعکس. در هر دو صورت بحث نوسان شدید نرخ ارز خیلی بیشتر به این بخش آسیب می‌رساند.

* تمایل نمایندگان اتاق بازرگانی به ثبات نرخ ارز

فارس: با توجه به اینکه شما با صادرکنندگان ارتباط مستقیم دارید و در جلسات اتاق بازرگانی نیز حضور پیدا می‌کنید نظر فعالان این بخش در خصوص تعیین نرخ سود چیست؟


پرویزیان: به نظر می‌رسد یا باید نرخ ارز صادراتی با شیب ملایمی تغییر کند و یا در دامنه محدودی حفظ شود که البته سیاست بانک مرکزی و دولت در چند سال گذشته نشان داده که نرخ ارز در محدوده خاصی نگهداری شده است.
در اتاق بازرگانی نظرات و ایده‌های مختلفی برای پایین و یا بالا بودن نرخ ارز وجود دارد ولی آقای آل اسحاق نیز معتقد بودند که قیمت 1050 تومان قیمت منصفانه‌ای برای دلار است.

فارس: در ماه اخیر بازار ارز به ویژه دلار دچار نابسامانی خاصی شده بود به نحوی که از اقشار مختلف مردم برای خرید دلار دولتی در صف می‌ایستادند،بانک مرکزی بعد از گذشت دو هفته وارد عمل شد و البته توانست بازار را کنترل کند، تحلیل شما در این باره چیست؟
پرویزیان: هم‌اکنون در قیاس با آن مقطع آرامش خاصی به بازار ارز برگشته است. نمایندگان اتاق بازرگانی نیز به ثبات نرخ ارز در دامنه محدودی تمایل دارند؛ فعالان این بخش از ثابت بودن نرخ بیشتر از بالا یا پایین بودن نرخ ارز استقبال می‌کنند.

*طبق گزارش‌های رسمی نرخ فعلی دلار کمتر از رقم فعلی است

آیا دولت و بانک مرکزی قصد کاهش نرخ دلار و رساندن این نرخ به رقمی کمتر از 1000 تومان را دارند؟


پرویزیان: دولت و بانک مرکزی هم‌اکنون سیاستی را اجرا می‌کنند که در قانون بودجه سنواتی و قوانین برنامه بوده است. 

 آیا به اعتقاد شما قیمت دلار هم‌اکنون در بازارهای داخلی غیر واقعی است؟‌
پرویزیان: برخی از گزارش‌های رسمی نشان می‌دهد که براساس قدرت خرید، نرخ دلار کمتر از قیمتی است که هم‌اکنون در بازار است. نرخ ارز تنها معیار اصلی برای تولید و صادرات به شمار نمی‌آید. در بودجه سال 1389 قیمت دلار حدود 1000 تومان است و بنابراین در مقایسه این نرخ با نرخ بازار آْزاد اختلاف چندانی مشاهده نمی‌شود.


آقای رئیس جمهور گفتند که قیمت دلار قیمتی نیست که هم‌اکنون در بازار است، حسب تغییراتی که در قیمت ارز در برخی از سال‌ها رخ داده است می‌توان این استنباط را کرد که دولت در چارچوب سیاست‌های کلی و قوانین موجود به صورت رسمی حرکت می‌کند. 

کاهش نرخ دلار این استدلال را برای برخی از کارشناسان و صادرکنندگان بوجود آورده که با تحقق این امر میزان صادرات به شدت کاسته می‌شود و در مقابل واردات افزایش می‌یابد.


پرویزیان: عوامل متعددی از جمله تعرفه‌ها، قوانین محدود کننده گمرکی، بازار کالا، قیمت تمام شده کالا و سایر انگیزه‌های اقتصادی در بخش تولید کننده و صادر کننده تاثیرگذار است. نرخ ارز یکی از متغیرهایی است که در کنار سایر متغیرهای اقتصادی روند صادرات و واردات را تغییر دهد.

*نباید کاهش دلار را فقط با ریال قیاس کرد

: طی روزهای گذشته برخی از سیاست دولت آمریکا برای عرضه 2 هزار میلیارد دلار بدون پشتوانه به بازارهای جهانی خبر داده و این اقدام را موجب کاهش قیمت دلار در این بازارها و افزایش صادرات آمریکا می‌دانند؛ آیا این امر می‌تواند یکی از محورهای سیاست‌گذاری دولت برای کنترل نرخ ارز باشد؟


پرویزیان: روند دلار در سال‌های گذشته بیانگر کاهش این نرخ در بازارهای جهانی طی فواصل زمانی مختلف است. فقط نباید دلار را با ریال قیاس کرد بلکه مقایسه نرخ این ارز با سایر ارزها نشان می‌دهد قیمت آن در سال‌های گذشته تضعیف شده است.


سیاست‌های دولت متناسب با وضعیت خاص خود تغییر می‌کند؛ زمانی که نرخ بهره بین بانکی در بانک مرکزی کشورها تغییر می‌کند در قیمت‌ ارزها تاثیر می‌گذارد.

–آمارهای اعلام شده نشان می‌دهد که کاهش نرخ ارز در سال‌های گذشته باعث خروج برخی از ارزهای ملی کشورها شده است؛ به همین دلیل دولت ایران هم قصد تقویت پول ملی خود را دارد؟


پرویزیان: خروج یک ارز ملی تبعات متفاوتی دارد؛ ارزهای مختلف به نوعی در رقابت قرار دارند از این نظر که چقدر از سهم بازار در اختیار آن ارز ‌ باشد. برخی از نرخ‌ها در تعدادی از کشورها مانند زیمبابوه و اکواداور حذف شده است؛ ارز ملی در این کشورها دیگر وجود ندارد و این امر بخاطر بی‌توجهی به شرایط خاص آن کشورها و یا بازسازی سیاست‌های پولی در یک دوره خاصی از زمان بوده است.

* هدفمندی یارانه‌ها و ارتباط آن با نرخ دلار

فارس: با توجه به آغاز هدفمندی یارانه‌ها برخی از صادرکنندگان در ارتباط با این قانون و تبعات احتمالی آن نگرانی‌هایی دارند؛ دولت و یا بانک توسعه صادرات برنامه خاصی برای حمایت از این بخش ندارد؟
پرویزیان: دولت در همین راستا بسته‌های حمایتی برای صادرات و تولید تدوین کرده است؛ برای بخش‌های مختلف علاوه براینکه یارانه خاصی در نظر گرفته شده، یارانه‌های مستقیم و غیر مستقیم نیز برای بخش صادرات و تولید پیش‌بینی و بسته‌های حمایتی نیز تصویب شده است، با توجه به این حالت به تدریج از طریق وزارت بازرگانی و قرارداد با بانک‌های عامل مشکلات تسهیلاتی دیگر وجود نخواهد داشت.
بانک توسعه صادرات منتظر ابلاغ بسته حمایتی بخش صادرات توسط وزارت بازرگانی بوده است؛ با ابلاغ این بسته به بانک توسعه صادرات حمایت از صادرکنندگان دراین بانک بیشتر از گذشته خواهد بود.

گفت‌وگو از فاطمه محمدی 

نظر شما چیست؟