اعتراف برنده نوبل شیمی

روز چهارشنبه کمیته نوبل در آکادمی سلطنتی سوئد اسامی سه برنده جایزه نوبل شیمی سال 2010 را اعلام کرد. سه دانشمندی که پس از نیم قرن که از کشف آنها می گذشت مفختر به دریافت این جایزه شدند.

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک معماران مولکولها موفق شدند جایزه نوبل شیمی 2010 را از آن خود کنند. ای- ایچی نگیشی و آکیرا سوزوکی دو دانشمند ژاپنی همراه با ریچارد اف. هیک آمریکایی که سالها قبل موفق شدند با اتمهای کربن همچون تکه های لگو بازی کنند سه دانشمندی هستند که جایزه 4/1 میلیون دلاری آکادمی نوبل را از آن خود کردند.

این دانشمندان نه تنها قادرند این اتمها را به خوبی در کنار بگذارند بلکه می توانند از کنارهم چیدن آنها ساختمانهایی بسازند که در الکترونیک و پزشکی فواید بسیاری دارند.

کربن، عنصر شگفت انگیزی است که در طبیعت با استفاده از آن ساختارهای مهم و پیچیده ای چون DNA و RNA ساخته شده اند. مولکولهایی که بنیان جانداران را می سازند.

کمیته نوبل در خصوص دلایل اعطای این جایزه به این سه دانشمند توضیح داد: شیمی بر پایه کربن، اجازه می دهد که مولکولهایی پیچیده ای همچون آنهایی که در طبیعت ایجاد شده اند در کنار هم چیده شوند. این عنصر، پایه حیات و مسئول پدیده های متعدد شگفت انگیزی چون رنگ گلها، سم مارها و تولید موادی است که باکتریها را می کشند. شیمی آلی به انسانها اجازه می دهد که برپایه آن چیزی که طبیعت انجام داده است به ساختن ادامه دهند و با استفاده از اتمهای کربن، یکی از اسکلتهای جامد برای ساخت طیف وسیعی از مولکولهای متنوع را ارائه کنند. این عنصر به بشریت اجازه داده است که داروها و مواد متحولانه جدیدی همچون پلاستیک را به دست بیاورد.

هیئت آکادمی نوبل در زمان اعلام اسامی برندگان نوبل شیمی 2010

کربن عنصری بسیار پایداری است که برای نزدیکی و پیوند زدن اتمهای آن نیاز به یک کاتالیزور است که در حقیقت این کاتالیزور، کشفی است که توسط سه برنده نوبل شیمی 2010 انجام شده است.

این دانشمندان در پایان دهه 60 موفق شدند کاتالیزور ویژه ای را ایجاد کنند که از عنصر پالادیم برای انجام یک نوع واکنش شیمیایی که به آن تزویج متقاطع می گویند استفاده می کند.

مزایای این کاتالیزور بسیار متنوع است: این ماده اجازه می دهد که حتی یک ساختار بسیار پیچیده هم ایجاد شود. کاتالیزور برپایه پالادیم مولکولهای زائد ایجاد نمی کند و کار در دمای یک محیط معمولی مثل لابراتوار را امکانپذیر می کند.

همچنین برای مثال، به خاطر این ابزار، دانشمندان به تازگی موفق شدند یک ماده ضد سرطان را که به طور طبیعی در اعماق دریای کارائیب در بدن نوعی اسفنج دریایی وجود دارد بازسازی کنند.

این اسفنج یادگرفته است که برای دفاع در مقابل دشمنان سموم و زهرهای ویژه ای را تولید کند. یکی از این مواد که برای مقابله با سلولهای سرطانی بسیار موثر است امروز با کمک متد این سه دانشمند در لابراتوار تولید شده و در فاز آزمایش است. 

متد تزویج اتمهای کربن در پزشکی کاربردهای دیگری نیز دارد و به خصوص می تواند در تولید داروهای ضدویروسی مفید باشد. همچنین می تواند در محافظت از محصولات کشاورزی در مقابل بیماریها و در الکترونیک برای ساخت دیودهای ساطع کننده نور ارگانیکی (OLED) کاربرد داشته باشد. این دیودها به خصوص برای ساخت صفحات نمایشگرهای فوق باریک نقشی بنیادی ایفا می کنند.

هم ریچارد هیک 79 ساله و هم نگیشی 75 ساله در آمریکا کار می کنند (اولی در دانشگاه پوردو و دومی در دانشگاه دلور) درحالی که آکیرا سوزوکی 80 ساله که از سال 1994 با عنوان استاد ممتاز از دانشگاه هوکایدوی ژاپن بازنشسته شد در ژاپن زندگی می کند.

ای- اچی نگیشی پس از انتشار خبر اعطای این جایزه اعتراف کرد: نیم قرن بود که در انتظار این لحظه بودم.

نظر شما چیست؟