ضرورت استقلال شرکت‌های پی اس پی از بانک ها

منحنی صعودی رشد ابزارها و تجهیزات و همچنین تراکنش های پرداخت الکترونیک در کشور تا پایان مرداد سال جاری گویای آن است که پرداخت الکترونیک تا حد قابل اتکایی جایگاه خود را در میان مردم پیدا کرده و از همه مهمتر آن است که گرایش مردم به سمت استفاده از کارت خوان در مقایسه با گذشته به شکل معنا داری افزایش یافته است. اگر چه این گرایش نسبت به کشورهای همسایه چون ترکیه چندان زیاد نیست اما به نظر می رسد می توان امیدوار بود که با پیاده سازی راهکار جدید در خصوص صدور کارت اعتباری تراکنش های پایانه فروشگاهی ما رشد سریعی را تجربه کند.

مرور آمار ها طی پنج ماهه اول  سال جاری را مرور می کنیم:
1- سامانه خودپرداز شبکه بانکی حدود 38 درصد و پایانه فروشگاهی حدود 14 درصد کل مبالغ جابجایی های الکترونیک را به خود اختصاص داده اند.

2- در حالی که استفاده مردم از خودپرداز و پوز رو به افزایش بوده اما رشد تعداد تراکنش در بخش پایانه فروشگاهی به شکل معناداری بیش از خودپرداز بوده است. به طوری که تعداد تراکنش سامانه خود پرداز از 126 میلیون تراکنش  با 11 درصد رشد به 140  میلیون تراکنش افزایش یافته اما تعداد تراکنش های  پایانه های فروشگاهی از 16 میلیون تراکنش با 130 درصد رشد به  37 میلیون تراکنش افزایش یافته است.

3- میزان مبلغ جابجایی نیز در بخش خود پرداز در فروردین حدود 61 هزار میلیارد ریال بوده که با 27 درصد رشد به 79 هزار میلیارد ریال رسیده اما طی همین مدت میزان مبلغ جابجا شده در فروردین حدود 16 هزار میلیارد ریال بوده که با 87 درصد رشد در مردادماه به نزدیک 30 هزار میلیارد ریال رسیده است.

4- در بخش رشد تعداد نیز عدد دستگاه های خود پرداز از 17 هزار و 100 دستگاه با حدود 8 درصد رشد به 18 هزار و 400 دستگاه رسیده اما تعداد پایانه های فروش گاهیی با رشدی 12 درصدی از یک میلیون و 121 هزار دستگاه به یک میلیون و 257 هزار دستگاه افزایش یافته است.

5-در همین حال تعداد کارت از 87 میلیون قطعه در فروردین با 16 درصد رشد  به 102 میلیون قطعه در مرداد افزایش یافته است. اما در این میان تعداد کارتهای اعتباری صادر شده هیچ رشدی نکرده و در همان عدد حدود 450 هزار قطعه درجا می زند.

6- در بخش تعداد دستگاه، تراکنش و مبلغ تراکنش خوپرداز، بانک ملی با فاصله معنا داری جلوتر از رقبا قرار دارد. در بخش پایانه فروشگاهی نیز از لحاظ تعداد دستگاه بانک صادرات با فاصله قابل توجه جلوتر از رقبا حرکت می کند اما در بخش تعداد تراکنشها  پارسیان در رتبه اول قرار دارد و رقابت کاملا فشرده به نظر می رسد. در خصوص مبالغ جابجا شده از طریق کارتخوان ها بانک ملت با فاصله معنا داری جلوتر از رقبا قرار دارد.

 
 تحلیل ارقام  بالا نشان‌دهنده ان است که از یک سو بانک ها دریک بستر رقابتی نگاه ویژه ای به بخش پایانه های فروشگاهی دارند و از سوی دیگر همانطور که گفته شد میزان استقبال مردم از این دستگاه ها بیشتر شده است.

نکته قابل توجه آن است که دست کم هم اکنون هدف بانک ها از سرمایه گذاری در posبیشتر رسوب منابع بیشتر است بخصوص با اجرای طرح هدفمند کردن این رسوب بیشتر می شود. این فرایند اما برای صنعت پرداخت الکترونیک بسیار زیانمند است و به نظر می رسد شرکت های پی اس پی که بعضا زیرمجموعه خود بانک هانیز هستند به مرور به این روند اعتراض داشته باشند و از سوی دیگر شرایط به سمت تدوین مقررات جدیدی پیش رود که شرکت‌های پی اس پی مستقل از بانک ها تشکیل و مستقیما به شتاب وصل شوند. در این صورت روند حرکت سامانه کارتخوان فروشگاهی نیز به سمت داشتن یک هویت مستقل حرکت خواهد کرد و البته این مسیر یک ضرورت گریزناپذیر محسوب می‌شود.