مدیرکل دفتر حملونقل مسافر سازمان راهداری با اشاره به انعقاد تفاهمنامه با سازمان حمایت برای جلوگیری از افزایش غیرمنطقی قیمت بلیت ناوگان عمومی جادهای پس از هدفمندی یارانهها، گفت: پس از اجرای این قانون قیمت بلیت بخش حملونقل عمومی جادهای به طور متوسط 20 الی 22 درصد افزایش خواهد یافت.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از فارس موضوع افزایش استفاده مسافران از ناوگان عمومی حمل و نقل جادهای پس از اجرای قانون هدفمندسازی یارانهها امری بدیهی است

.
قطعاً با افزایش قیمت سوخت و به دنبال آن هزینهبر بودن استفاده از حمل و نقل شخصی، ترافیک جادهها به دلیل کاهش استفاده از این نوع وسایل نقلیه، کاهش مییابد و حمل و نقل شخصی جای خود را به حمل و نقل عمومی میدهد.
در این میان حمل و نقل عمومی مسافری جادهای که هم اکنون نیز بیشترین تعداد مسافران کشور را در مقایسه با انواع شقوق حمل و نقل جابهجا میکند، پس از هدفمندسازی یارانهها با استقبالکنندگان زیادی مواجه خواهد بود و طبعأ باید میزان خدمات این نوع حمل و نقل مسافر متناسب با میزان افزایش قیمتهای بلیت، افزایش یابد.
اما میزان افزایش قیمت بلیت اتوبوس و دیگر وسایل حمل و نقل عمومی جاده ای نظیر مینیبوس و سواری کرایه پس از اجرای قانون هدفمندی یارانهها موضوعی بود که ما را بر آن داشت تا به سراغ مدیرکل دفتر حمل و نقل مسافر سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای به عنوان یکی از اصلیترین مراجع پاسخگو درباره حمل و نقل عمومی مسافری جادهای برویم و از وی هر چند کوتاه درباره میزان و نحوه افزایش قیمت بلیت انواع وسایل حمل و نقل عمومی جادهای پس از هدفمندی یارانهها جویا شویم.
داریوش باقرجوان همانند نام خانوادگی خود یکی از مدیران جوان و البته خوش فکر سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای است.
فارس: همان طور که میدانید قانون هدفمندسازی یارانهها و آزادسازی نرخها در آینده نزدیک اجرا خواهد شد و آزاد شدن قیمت سوخت مردم را به سمت استفاده بیشتر از حمل و نقل عمومی سوق میدهد؛ با توجه به عملکرد ناوگان فعال موجود در کشور، میزان افزایش استفاده و استقبال از حمل و نقل عمومی جادهای را پس از اجرای این قانون چگونه ارزیابی میکنید؟
باقرجوان: در حال حاضر ناوگان اتوبوسی و سواری کرایه کشور ناوگانی مناسب، مطلوب و قابل توجهی است و آرامش و راحتی مسافر در سفر با این ناوگان کاملأ نمود دارد اما قطعأ پس از هدفمندسازی یارانهها، مردم بیشتر به سمت ناوگان حمل و نقل عمومی جادهای روی خواهند آورد؛ علت این که استقبال از این نوع ناوگان در حال حاضر با توجه به میزان جمعیت کشور چندان مطلوب نیست این است که قیمت پایین سوخت، مردم را به استفاده از حمل و نقل شخصی تشویق کرده است زیرا با قیمتهای کنونی سوخت، استفاده از وسایل نقلیه شخصی مقرون به صرفه به نظر میرسد در حالی که باید عکس این عمل اتفاق بیفتد بدان معنی که لازم است در راستای افزایش استفاده از حمل و نقل عمومی، این سیستم جابهجایی ارزان و هزینه جابهجایی با حمل و نقل شخصی بالا باشد.
قانون هدفمندسازی یارانهها نیز بر این امر تأکید دارد یعنی باید حمل و نقل عمومی ارزان ترویج پیدا کند و حمل و نقل شخصی هم پرهزینه باشد تا هر فردی قصد استفاده از حمل و نقل شخصی را داشت هزینههای آن را نیز متحمل شود؛ قطعا با توجه به شرایط مذکور، توسعه زیرساختها، نحوه ارایه خدمات و مدیریت بر خدمات در حمل و نقل عمومی جادهای پس از هدفمندسازی یارانهها به گونهای خواهد بود که این حمل و نقل وضعیت مناسبتری نسبت به قبل را تجربه خواهد کرد.
فارس: در حال حاضر بسیاری از شرکتهای حمل و نقل جادهای مسافر، ادعای پایین بودن قیمت بلیت، مقرون به صرفه نبودن فعالیتها و عدم تناسب هزینهها و درآمدها دارند، میزان کنونی قیمت بلیت مینیبوس را در سیستم حمل و نقل عمومی جادهای کشور چگونه ارزیابی میکنید؟
باقرجوان: در بخش ناوگان مینیبوسی قیمت بلیت بسیار ناچیز است؛ حمل و نقل مینیبوسی بیشتر در مسافتهای درون استانی استفاده میشود و به دلیل پایین بودن قیمتها، رانندگان مینیبوسها قادر به نوسازی ناوگان نیستند؛ البته تا پایان سال جاری دو هزار و 500 دستگاه مینی بوس نوسازی خواهد شد و میانگین سنی ناوگان مینیبوسی به 20 سال کاهش مییابد.
لازم است بازنگری اساسی در بخش ناوگان مینیبوسی انجام شود زیرا مردم به استفاده از این نوع ناوگان تمایل زیادی دارند اما خدمات این ناوگان حمل و نقل به دلیل قیمت پایین بلیت در سطح نازلی قرار دارد و طبعأ ناوگان نیز فرسوده است؛ البته با پیگیریهای سازمان راهداری و اخذ منابع دولتی، نوسازی این نوع ناوگان سرعت خواهد گرفت.
فارس: میزان کنونی قیمت بلیت سواری کرایه را در سیستم حمل و نقل عمومی جاده ای کشور چگونه ارزیابی می کنید؟
باقرجوان: نرخ بلیت سواری کرایه کنترل شده است؛ البته نرخ سواریهای کرایه توافقی است و توسط شرکتهای حمل و نقل و مسافران ارزیابی و توافق بین دو طرف حاصل میشود.
همه ساله مشاهده میشود تعداد مسافران بخش حمل و نقل سواری کرایه افزایش پیدا میکند که این نشان از رغبت و تمایل برای استفاده از این نوع حمل و نقل دارد.
فارس: ارزیابی شما از میزان کنونی قیمت بلیت اتوبوس در سیستم حمل و نقل عمومی جادهای چیست؟
باقرجوان: در ناوگان اتوبوس عادی از سال 1382 قیمت تکلیفی 44 ریال برای هر نفر _ کیلومتر در حال اجرا است که این مورد موجب شده است سطح خدمات در این نوع ناوگان نسبت به دیگر وسایل نقلیه عمومی جادهای پایینتر باشد؛ طبعأ هرچه قیمت بلیت در ناوگان پایینتر و تکلیفی باشد، سطح خدمات نیز کاهش مییابد؛ البته منظور از ناوگان عادی، ناوگان دارای عمر بالای 10 سال است، هر اتوبوسی که سن آن از 10 سال عبور کند، نرخ بلیت آن همانند ناوگان عادی محاسبه میشود.
قیمت بلیت اتوبوسهای ویژه و VIP نیز تابع شرایط رقابتی است، اتوبوسهای عادی در مسیرهایی که از نظر مسافر استقبال کننده ندارند، از سیر در آن مسیر حذف شده و اتوبوسهای ویژه و VIP جای آنها را خواهند گرفت.
شرکتهای حمل و نقل جادهای میتوانند در ناوگان خود هم اتوبوس عادی و هم اتوبوس ویژه به کار گیرند، البته در برخی مسیرهای کوتاه و مسیرهایی که از نظر اقتصادی استفاده از اتوبوسهای ویژه مقرون به صرفه نیست از ناوگان اتوبوس عادی برای جابهجایی مسافران استفاده میشود.
در کل به ازاء میزان تقاضا عرضه انجام میشود؛ اتوبوسهای ویژه مشمول نرخ گذاری بلیت نیستند بلکه میزان قیمت بلیت آنها توافقی و تابع شرایط رقابتی است.
فارس: در حال حاضر میزان قیمت بلیت اتوبوسهای عادی و مینیبوسها بنا به گفته خودتان پایین است، قبل از اجرای قانون هدفمندسازی یارانهها برنامهای برای افزایش قیمت بلیت دارید؟
باقرجوان: هیچ برنامهای برای افزایش قیمت نداریم؛ طبق هدف گذاری سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای تا زمانی که ناگزیر نباشیم قیمتها را افزایش نمیدهیم و صرفأ در حالتی که ناگزیر از ایجاد تغییرات باشیم، با بررسی دقیق جوانب کار، بر اساس نشستهای مشترک تغییراتی به عمل خواهد آمد.
تأکید میکنم پس از هدفمندسازی یارانهها رغبت برای استفاده از حمل و نقل عمومی افزایش خواهد یافت یعنی بیشتر در نظر داریم بهرهوری این بخش را بالا ببریم تا به اهداف خود در حمل و نقل عمومی دست یابیم حتی ممکن است در برخی موارد قیمتها نیز افزایش نیابد.
برنامهریزیهای لازم صورت گرفته است تا مشخص شود که نحوه افزایش قیمت بلیت پس از هدفمندی یارانهها به چه طریق اجرایی شود؛ در این باره مدلهای گوناگون افزایش قیمت بلیت ناوگان بررسی شده است تا تغییری منطقی و اصولی پس از اجرای هدفمندی یارانهها در بخش قیمت جابهجایی در حمل و نقل عمومی جادهای صورت گیرد.
فارس: در برنامهریزیها و مطالعات انجام شده سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای آیا رقم و درصدی برای میزان افزایش قیمت بلیت ناوگان حمل و نقل عمومی جادهای پس از پیاده شدن قانون آزادسازی قیمتها مشخص شده است؟
باقرجوان: اجرای هدفمندسازی یارانه در هر صورت تغییراتی را در نرخ سوخت وسایل نقلیه اعمال خواهد کرد اگرچه در قانون هدفمندی یارانهها، ناوگان حمل و نقل عمومی جادهای اعم از بار و مسافر از یارانه نقدی در بخش سوخت بهرهمند خواهد شد اما بالأخره قیمتهای بلیت و هزینههای جابهجایی مقداری تغییر پیدا خواهد کرد.
هنوز میزان افزایش قیمتها بیان نشده اما طبق نظریات مختلفی که از سوی مسئولان مطرح شده است میتوان گفت پس از اجرای قانون هدفمندسازی یارانهها به طور متوسط حدود 20 الی 22 درصد افزایش قیمت بلیت را در بخش حمل و نقل عمومی جادهای تجربه خواهیم کرد؛ البته این میزان افزایش قیمت بدان دلیل است که در سالهای گذشته سعی شده بود از افزایش نرخ بلیت جلوگیری شود که در این باره میتوان گفت در بخش ناوگان اتوبوسی عادی از سال 1382 هیچگونه افزایش نرخ بلیتی صورت نگرفته و قیمتها تقریبا همان قیمتهای اواخر سال 82 است.
فارس: به نظر شما میزان افزایش قیمت بلیت اتوبوس به حدی نخواهد بود که موجب شود مردم عادی و دهکهای پایین جامعه توانایی استفاده از این نوع حمل و نقل را نداشته باشند؟
باقرجوان: مردم هیچ نگرانی افزایش قیمت بلیت ناوگان عمومی جادهای به خود راه ندهند؛ حمل و نقل عمومی جادهای در حال حاضر حمل و نقل ارزان و مناسبی است و قطعأ پس از هدفمندسازی یارانهها افزایش قیمت به گونهای نخواهد بود که مانع از استفاده مردم شود؛ با توجه به این که بخش خصوصی در این سیستم حمل و نقل سرمایهگذاری عظیمی انجام داده است، این افزایش قیمتها و تغییر نرخ بلیت به گونهای نخواهد بود که تعداد مسافران نسبت به میزان کنونی کاهش یابد و یا مسافران به راحتی نتوانند از آن استفاده کنند.
ارایه خدمات مناسب، با کیفیت و ارزان از مزایای بیبدیل سیستم حمل و نقل عمومی جادهای است؛ مردم مطمئن باشند حمل و نقل عمومی جادهای پس از اجرای هدفمندسازی نسبت به حمل و نقل شخصی ارزانتر و بهتر است.
فارس: درباره نحوه بررسی میزان افزایش قیمت بلیت و زمان اجرای آن پس از هدفمندسازی یارانه ها نیز توضیحاتی ارائه دهید.
باقر جوان: در این باره تفاهمنامهای با سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان در حال انعقاد است مبنی بر اینکه این سازمان همکاری کند تا قیمتهای مترتب بر حمل یا مؤلفههای تأثیرگذار بر حمل و نقل عمومی، تغییرات چندانی نداشته باشد به ازای این مورد هم بدان دلیل که سرمایهگذار حمل و نقل عمومی جادهای بخش غیردولتی است و دولت تاثیری بر این بخش ندارد، بخش غیردولتی یا حمل و نقل عمومی تعهد داده است که افزایش و نوسانات چشمگیری در قیمت بلیت پس از هدفمندسازی ایجاد نشود البته به شرط اینکه مؤلفههای تأثیرگذار بر حمل و نقل نظیر قطعات فنی وسیله نقلیه، روغن، لاستیک و از این قبیل افزایش قیمت نداشته باشند زیرا اگر موارد مذکور به صورت تصاعدی دچار افزایش قیمت شوند، به دنبال آن افزایش قیمت بلیت ناوگان نیز قابل پیشبینی نیست.
در راستای همین تغییرات نامحسوسی که ممکن است در قیمت کالاهای مرتبط با وسایل حمل و نقل عمومی جادهای پس از پیاده شدن قانون هدفمندسازی یارانهها اتفاق بیفتد، سازمان راهداری و حمل و نقل جادهای در حال انعقاد تفاهمنامهای با سازمان حمایت از مصرفکنندگان و تولیدکنندگان است تا این سازمان از هر دو طرف حمایت کند بدین ترتیب که مؤلفههای تاثیرگذار بر قیمت خدمات حمل پس از هدفمندسازی دچار افزایش قیمت نامتناسب نشوند و از آن طرف هم ناوگان حمل و نقل عمومی جادهای موظف شده است در بخش قیمتهای حمل، تعدیل های لازم را انجام دهد.
مطمئنا اگر بهرهوری ناوگان حمل و نقل عمومی جادهای بالا رود و استفاده بهینه و حداکثری از ظرفیت ناوگان صورت گیرد، در برخی موارد قطعأ قیمتهای بلیت از قیمتهای موجود نیز کمتر خواهد شد زیرا وقتی میزان استقبال کنندگان افزایش مییابد، ناوگان با ظرفیت کامل تردد میکند و یک وسیله نقلیه که روزانه یک سرویس انجام میداد با افزایش راننده تعداد سرویسهای روزانه خود را افزایش می دهد و بهرهوری وسیله نقلیه بالا خواهد رفت بنابراین حتی با کاهش نرخ بلیت نیز جابهجایی مسافران توجیه مالی خواهد داشت. یکی از مواردی که بر نرخ خدمات حمل تاثیرگذار است تعداد جابهجاییهاست یعنی متوسطی از تعداد جابهجاییهای سالانه در تغییرات بر نرخ یک مؤلفه و آیتم تاثیرگذار است.
فارس: به نظر شما تحریم ورود برخی قطعات فنی وسایل نقلیه سنگین جاده ای به ایران، تأثیری در افزایش قیمت مؤلفههای تأثیرگذار بر حمل و نقل و به دنبال آن افزایش قیمت بلیت خواهد داشت؟
باقرجوان: در سیستم حمل و نقل عمومی جادهای مسافر، تمامی ناوگان فعال، تولید داخل هستند بنابراین تحریم تاثیر چندانی در افزایش قیمت قطعات ناوگان حمل و نقل عمومی جادهای ندارد؛ همچنین هم اکنون برخی از کارخانجات سازنده داخلی در حال بومیسازی کامل تولید قطعات فنی وسایل نقلیه عمومی جادهای نظیر اتوبوس و مینی بوس هستند تا قطعات مناسب در داخل کشور تولید شود.
نظر شما چیست؟