گزیده سرمقاله روزنامههای صبح امروز:
کیهان
«راهی باز هم به سوی ایران»عنوان یادداشت روز روزنامه کیهان به قلم مهدی محمدی است که در آن میخوانید:
«همه راهها به ایران ختم میشود»؛ همه آنچه غربیها درباره مذاکرات سازش در واشینگتن گفتهاند را میتوان در همین یک جمله خلاصه کرد. ظاهر قضیه این است که طرفهای مذاکره کننده در کاخ سفید مشغول گفت وگو درباره موضوعی دیگر یعنی سازش با غاصبان قدس شریف بودهاند ولی در واقع آنچه گفته شده چیزی غیر از این نبوده که «آیا میتوان راهی جدید برای مواجه شدن با مسئله ایران از خلال پروندههای منطقهای بویژه موضوع فلسطین یافت»؟ حقیقت مذاکرات واشینگتن تنها زمانی آشکار میشود که این موضوع به دقت بررسی شود. ابومازن که عددی نیست، ولی نتانیاهو دقیقا برای یافتن پاسخی برای این سوال به آمریکا رفته است.
مدت هاست میان آمریکا و اسراییل بحثی در جریان است که از میان دو موضوع ایران و فلسطین کدام اولویت دارد. اسراییلیها عقیده دارند مسلما مسئله ایران دارای اولویت بیشتری است چرا که کل مسئله مقاومت در منطقه زیر سر ایران است و تا وقتی مسئله مقاومت حل نشود هیچ راه حلی برای موضوع فلسطین پیدا نخواهد شد. به این ترتیب اسراییلیها توصیه میکنند که آمریکا به جای اینکه انرژی خود را برای راهانداختن مذاکرات بی حاصل میان آنها و فلسطینیها تلف کند، باید روی پرونده ایران متمرکز شود.
در مقابل آمریکا ییها -لااقل بخشی از آنها- عقیده دارند موضوع برعکس است و اولویت را باید به مسئله فلسطین داد. استدلال کلاسیک آمریکا ییها در این مورد این است که ایران اساسا به این دلیل یک قدرت منطقهای است که چیزی به نام موضوع فلسطین و اشغال بیت المقدس به دست صهیونیستها وجود دارد. نتیجهای که آمریکا ییها میگیرند این است که اگر بتوان به هر شکل ممکن راه حلی برای مسئله فلسطین یافت و سازشی میان اعراب و اسراییل ایجاد کرد آن وقت ایران از مهم ترین منبع الهام و اقتدار خود در منطقه یعنی مسئله فلسطین بی بهره خواهد شد و این خود مستقیما منجر به از میان رفتن آن چیزی میشود که تا کنون محور مقاومت خوانده شده است. آمریکاییها میگویند وقتی این اتفاق افتاد مسئله ایران خود به خود حل شده است و اگر هم نشده باشد، حل کردن آن دشوار نخواهد بود!
در این باره که کدام یک از این دو دیدگاه اکنون غلبه کرده ارزیابی دقیقی نمیتوان کرد. آنچه واضح است این است که آمریکا و رژیم صهیونیستی تصمیم گرفتهاند دو مسئله را به طور موازی جلو ببرند. نوعی تقسیم کار صورت گرفته است. اسراییلیها بر خلاف آنچه به آن تظاهر میکنند اعتقادی به این ندارند که میتوانند برنامه هستهای ایران را با حمله نظامی خنثی یا حتی کنترل کنند. اسراییل واقعا کوچکتر از آن است که بتواند حتی چنین حملهای را طراحی کند، چه رسد به اینکه در اندیشه اجرای آن باشد. برآورد امنیتی مشترکی که موساد و شاباک برای سال 2010 نوشتهاند به صراحت میگوید اسراییل باید از فکر حمله به ایران خارج شود. اینکه اسراییلیها دائما میگویند ایران مسئله تمام جهان است نه مسئله اسراییل به تنهایی، اگر درست فهمیده شود، معنایی جز این ندارد که اسراییل اعتراف میکند از رویارویی انفرادی با ایران عاجز است. با این حال بنا شده سر و صداها درباره ناگزیر بودن اقدام نظامی علیه ایران ادامه پیدا کند به این دلیل که اسراییل احساس میکند این تنها راهی است که میتواند برخی کشورها را به همراهی با تحریمها علیه ایران مجبور کند. در واقع برنامه پیش رو «حمله نظامی» نیست بلکه«تهدید به حمله نظامی» است با این هدف که تحریمها تقویت شود. اصل استراتژیک جمع و جوری که این وضعیت را توصیف میکند این است که بگوییم: اسراییل میخواهد از ارعاب نتیجه بگیرد نه از اقدام.
مردم سالاری
«ضرورتهای شکل گیری گفت وگوی ملی»عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم ابوالفضل فاتح است که در آن میخوانید:
بازتاب نوشته اجمالی اخیر تحت عنوان گذرگاه خطیر و روزنههای عبور مرا بر آن داشت اندکی به بسط مطالب مطروحه در این مقاله بپردازم.
مقاله سه محور عمده را شامل میشد:
1) ضرورت نفی تهدید خارجی
2) تاکید بر کنترل سطح مناقشات داخلی
3) پیشنهاد باز کردن بابهای گفت و گوی ملی
1) نفی تهدید خارجی از جمله موضوعات مورد اتفاق همه جریانات سیاسی علاقمند به دین و میهن در کشور بوده است. ایرانی هر که باشد نمیتواند با مداخله خارجی در امور داخلی خود موافق باشد، چه رسد به تهدید و تحریم. استدلال اینکه تحریمها و تهدیدها متوجه دولت است نه ملت نیز استدلال نادرستی است، چرا که نهایتا ره آورد آن موجب عقب ماندگی کشور خواهد بود. به یاد میآورم که در تابستان 1382 خدمت مرجع عالیقدر حضرت آیت الله سیستانی رسیدم.
آن ایام رسانههای خارجی تبلیغ توسعه دموکراسی با کمک سیاست جنگی آمریکا در منطقه را میکردند. ایشان در کنار تبیینی عمیق از تحولات سیاسی جهان فرمودند: نکند یک وقتی به سوی اجنبی و خارج کسی چشم داشته باشد یا متوسل شود. اگر آنچه در عراق اتفاق افتاد در جاهای دیگر اتفاق بیفتد; بیرون آمدن از آن ممکن نیست. البته دیگران هم توجه کنند به خواستههای مردم. باید بین مردم و مسوولین و روشنفکران همدلی و همفکری باشد.
در شرایطی که بنا بر اکثر تحلیل ها، تحریم، سیاست قطعی و تهدید خارجی،علیه کشورمان مطرح میشود و به ویژه در روزهای منتهی به سوخت گذاری تاسیسات بوشهر که تهدید در بالاترین سطح خود قرار داشت، تنها اقدام ممکن از سوی نیروهای دلسوز کشور برای انصراف تهدید خارجی از خشونت نظامی، ابراز مخالفت جدی،علنی و بدون قید و شرط بود. این به مفهوم نادیده گرفتن اقدامات ماجراجویانه که هم ردیف با برخی دول خارجی موجب تقویت ایران هراسی و تصویر کردن چهره ایران به عنوان یک تهدید جهانی گردیده و یا فراموشی مافیای ثروت و قدرت که جنگ یا پیشامدی نظیر آن را امکانی برای تسویه حسابها و خیمه زدن بیشتر بر منابع میداند نیست. آن را باید متذکر شد و مورد نقد جدی قرار داد، اما مگر میشود به این دلیل، نسبت به دولتهایی که تاریخ خود را با جنگ و خشونت در منطقه آمیختهاند مظنون نبود و در برابر تهدید مستقیم شان سکوت اختیار کرد؟ ما که سر جنگ با کسی نداریم، طبیعی است که خواهان روابط بهتری با جهان باشیم و از زیاده گویی مشکوک ماجراجویان و فرصت سوزی برخی افراد ناخرسند باشیم.اما کیست که بر ایمانیت و ایرانیت خود بنازد و بی استثنا مداخله یا فرصت طلبی دول خارجی در مناقشات داخلی را مردود نداند؟ مگر همین چند ماه پیش بسیاری بر امتیازگیری یک طرفه چین و روسیه (صرف نظر از شعار نامربوط و دست ساخت مرگ بر روسیه) معترض نبودند؟ آیا میان امتیازگیری اروپاییان و آمریکا با دول قدرتمند شرقی تفاوت ماهوی وجود دارد؟ هر دو مردود است و منطقا موضع گیری بی چون و چرا و البته سنجیده در برابر هر دو الزامی است. در چنین صورتی است که انتقاد به سیاست خارجی دست اندرکاران حجیت واقعی پیدا کرده و مفهوم ملی مییابد.
2) تاکید بر کنترل سطح مناقشات داخلی: این گزینه هم در شرایط تهدید گزینهای معقول است و هم از منظر اصلاحات داخلی. این نه سخنی بدیع است نه بی مبنا. حتی دول متخاصم در شرایط جنگ عندالزوم نسبت به کنترل سطح منازعه اقدام میکنند. ایران و آمریکا چند دهه است که در شرایط مخاصمهاند. آیا با همه ابزارها، روشها و در بالاترین سطح به منازعه وارد میشوند؟ حتی در موارد برخورد نظامی چه در شرایط جنگ ایران و عراق و چه پس از آن، هر دو کشور از بالا گرفتن شعله برخورد فی مابین و گسترش آن به مرزهای بی کنترل پرهیز کردند. کیست که تهدید اخیر اتمی آمریکا علیه کشورمان را در ردیف افراطی گری و ناپختگیهای سیاسی نشمارد. در تمام شرایط جنگ تلاشها متوجه آن بود که صدام از موشک پراکنی و بمباران شیمیایی و حمله به مردم بی دفاع پرهیز داده شود، نه آنکه مقابله به مثل شود. جنگ تمام عیار آخرین و البته سیاهترین مرحله مناقشات جهانی است که حتی همان هنگام نیز بسیاری از دولتها به کنترل آن همت میگزینند. بدون آنکه در مثل مناقشهای باشد جایگاه این قاعده معقول در شکافهای داخلی دو صد چندان و بی نیاز از توضیح است. نمیدانم چرا عدهای از این پیشنهاد بر آشفتند، البته برآشفتن همزمان مطرودان بیرونی و افول گرایان داخلی که نان خود را در تنور افراطی گری میپزند مفهوم است.
رسالت
«ضرورت آینده نگری» عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم محمد کاظم انبارلویی است که در آن میخوانید:
آینده نگاری، آینده نگری و آینده پژوهی یکی از مهمترین ضرورتهای مدیریت جوامع امروز بشر است. دولتها عمدتا برای پاسخگویی به مطالبات مردم به این مهم روی آوردهاند. امروز بیش از3 هزار موسسه مطالعات استراتژیک به طور مستمر در زمینه فرایندهای آینده در آمریکا مشغول مطالعه هستند.
آمریکایی ها60 سال پیش و ژاپنی ها40 سال پیش در خصوص آینده نگری فعال شدند. اروپاییها یکصد سال پیش ایستادن در این مرتبت را پیش بینی کرده بودند اما دو جنگ جهانی اول و دوم مقداری آنها را از آینده نگری و آینده پژوهی عقب راند. پس از جنگ جهانی دوم خوابهایی برای اروپا دیدند که یکی پس از دیگری دارد تعبیر می شود.
امیر مومنان علی(ع) میفرماید: «آن که به استقبال آینده میرود بیناترین است و آن که به آینده پشت میکند سرانجام سرگردان میماند.»
مقام معظم رهبری در دیدار رئیس جمهور واعضای هیئت دولت اهتمام به سند چشم انداز بیست ساله را در جهت گیریهای دولت مورد تاکید قرار دادند و فرمودند: «دولت افرادی را مامور کند که عاقلانه با تدبیر و تدبر به این سئوال اساسی پاسخ دهند که آیا پیشرفت در سند چشم انداز متناسب با زمان طی شده بوده است یا نه؟»
دشمن میخواهد ما را در زمان حال اسیر و به گذشته تبعید کند همه بازیهایی که از سه دهه قبل تاکنون بر سر انقلاب آوردهاند روی این هدف متمرکز است که ما به آینده فکر نکنیم.
سند چشم انداز بیست ساله با صدها ساعت کار کارشناسی چکیده آرمانها و آرزوهای ملت ایران را در خود جمع کرده و تصویری از ایران اسلامی در افق1404 ترسیم نموده است. قرار است ایران در مقطع 1404 در زمینه علوم، فناوری و اقتصاد در رتبه اول منطقه بایستد.
ابتکار
«چرا این 400 کلمه مهم است؟» عنوان سرمقاله روزنامه ابتکار به قلم سیدجواد سیدپور است که در آن میخوانید:
آنچه به نام سند چشمانداز بلندمدت جمهوری اسلامی از آن یاد میشود متنی است حدود 400 کلمه که تقریبا یک صفحه میشود. اما این 400 کلمه برخلاف حجم کم و کوچکش، کار و وقت کارشناسی بسیار زیادی از قوای مختلف و خصوصا مسئولان بلندپایه نظام گرفته است.
صدها ساعت کار دقیق کارشناسی و صدها جلد اسناد پشتیبان، توضیح دهنده همین 400 کلمه است. این 400 کلمه چکیده آمال، آرمانها و آرزوهای یک ملت است که در عالیترین و بیسابقهترین سطوح تصمیمگیری کشور مطرح و تایید شده است.
طی 62 سالی که از نوشتن برنامههای توسعه در کشور میگذرد هرگز برنامهها مبتنی بر یک سند بالادستی مثل سند چشمانداز بلندمدت، تهیه نشده و آنچه به نام سند چشمانداز 20 ساله نظام فراهم شد اولین و مهمترین سند راهبردی کشور در این زمینه تلقی میشود.
در واقع تصمیمگیران به این نتیجه رسیدند که صرف داشتن برنامه پنج ساله برای کشور کافی نیست بلکه ضروری است تا برنامهها مبتنی بر چشماندازی بلندمدت تهیه شوند زیرا هر تصمیمی ذاتا معطوف به آینده است و این آینده چه یک ثانیه باشد یا یک سال، چه پنج سال باشد یا 20 سال، باید در یک جهت قرار بگیرد و تغییرات نسلی که تقریبا هر 10 سال یکبار اتفاق میافتد باعث انحراف کلی در هدف، مسیر و رفتار توسعهخواهی نشود.
جمهوری اسلامی
«طالبان، بازوی عملیاتی صهیونیستها»عنوان سرمقالهِ روزنامه جمهوری اسلامی است که در آن میخوانید:
گروهک تروریستی طالبان یکبار دیگر ماهیت استعماری خود را آشکارا به نمایش گذاشت و جمع کثیری از حامیان فلسطین را در روز جهانی قدس در پاکستان به خاک و خون کشید.
این دومین بار طی روزهای اخیر است که این گروهک تروریستی با حمله به شیعیان پاکستان مراتب نوکری خود نسبت به استعمارگران را به اثبات میرساند و شیعیان مظلوم پاکستان را داغدار میکند. این پدیده نشان میدهد که صهیونیسم و طالبانیسم دو روی یک سکهاند و هر دو دست پرورده یک شبکه استعماری برای تامین اهداف مشترک محسوب میشوند و از یک فکر علیل سرچشمه گرفتهاند. اگر دلیل و سند دیگری برای اثبات ماهیت صهیونیستی گروهک طالبان وجود نداشت همین پدیده که عدهای حامیان فلسطین در روز جهانی قدس را به شهادت برساند، به تنهائی برای نشان دادن ابعاد وابستگی طالبان به صهیونیستها کافی به نظر میرسید ولی این گروهک تروریستی به قدری برای آمریکا و صهیونیستها خوش خدمتی کرده که آنچه این روزها در پاکستان رخ داده فقط مشتی از خروار است و تقریباً اطلاعات جدیدی برای اثبات ماهیت این گروهک تروریستی دستپرورده سیا محسوب نمیشود.
تصادفی نیست که هر زمان قدرتهای استعماری به یک حادثه برای پیشبرد اهداف ضد انسانی خود احتیاج داشتهاند، ناگهان دستی از آستین طالبان خارج شده و به خیانت و کشتار پرداخته و دقیقاً همان اهداف مورد نظر دشمنان اسلام را محقق ساخته است.
ناگفته پیداست که طالبان همچنان ماهیت تروریستی خود را حفظ کرده و در عین حال دقیقاً با حفظ همین ویژگیها، همچنان مطلوب اشغالگران است که مایلند این گروهک تروریستی را به مرکزیت قدرت در افغانستان و حتی پاکستان رخنه دهند.
تهران امروز
«عوارض صدرنشینی ویتریننشینان» عنوان سرمقاله روزنامه تهران امروز به قلم سیدجواد سادات رضوی است که در آن میخوانید:
پدیدههای اجتماعی و فرهنگی دهه 80 که اکنون آخرین ماههای واپسین سالش را طی میکنیم قابل ارزیابی و سنجشند و سزاوارانه مورد واکاوی «عقل نقاد» به عنوان تجلی خرد ناب اجتماعی واقع شوند.
در این دایره البته موضوع و مسئله بسیار است که بتوان از آن سخن گفت یا به کنکاش نشست ولی آنچه که اکنون و در این مقام شایسته است نگاهی دوباره به آن انداخت، شکاف و افتراقی است که حد فاصل «موقعیت نخبگی» و «وضعیت ویترینی» برخی در جامعه پدیدار شده است.
برخی از دستههای اجتماعی یا گروههای فرهنگی که باید در جایگاهی نزدیک به نخبگان جامعه باشند تمنای نشستن در پشت ویترین را بیشتر از خود بروز میدهند تا بهحدی که اساسا و پس از گذر زمان تبدیل به «مانکنهای» اجتماعی و فرهنگی شوند و بر همین اساس در حرکتی عجیب سرمایههای اقتصادی و منابع مالی را به سمت خود کشیدهاند و سبب ساز بروز پدیده تازهای در جامعه ایرانی شدهاند. فاصله قابل توجه و گاه حیرتانگیز دستمزد این ویتریننشینان با مشاغل دیگر اجتماعی و فرهنگی تا بدان پایه ادامه یافته که بسیاری از آحاد جامعه نسبت به آن واکنش نشان داده و خواهان رفع این مسئله شدهاند.
زیرا این خط پرخطر علاوه بر اینکه تاثیر و تاثرات عمیقی بر لایههای زیرین اجتماعی میگذارد باعث دور شدن همین گروههای به ظاهر برگزیده از متن مردم میشود. امروزه کسی نیست که از فاصله بسیار زیاد حقوق و دستمزد دو گروه اجتماعی «فوتبالیستها» و «بازیگران سینما و تلویزیون» نسبت به مردم عادی آگاه نباشد و در مورد این همه فاصله و شکاف بلاموضع باشد.
آنچه این مسئله را حساستر کرده فراگیری و گستردگی این جریان نادرست است که آرامآرام میرود سطوح مختلف اجتماعی را درنوردد و تاثیرات عمیق اجتماعی و فرهنگی به بارآورد. در واقع جامعهشناسان، نخبگان، مسئولان و صاحبنظران به این میاندیشند که اگر ویتریننشینان اجتماعی قدر ببینند و بر صدر نشینند تکلیف خردمندان و خردپژوهان جامعه چه میشود. زیرا در رابطه و نسبت «تلاش» و «پاداش» هیچ «انگیزهای» برای سختکوشان جامعه باقی نمیماند تا به دستیابی دیریابها چشم بدوزند و با تکیه بر خرد و دانش، نسلهای نوخاسته را به فراسوی بودنها بکشانند. در این فضا علم آموزی نه فخر که شاید خود نشانه ناشناختهای شود از ناهمسانی اجتماعی.
آرمان
«پوتین قدرت را ترک نکرده که بخواهد به آن برگردد»عنوان سرمقاله روزنامه آرمان به قلم الهه کولایی است که در آن میخوانید:
توجه به این نکته بسیار ضروری است که اساسا پوتین قدرت را ترک نکرده بود تا به آن بازگردد. در واقع پست قدرتمند نخست وزیری فدراسیون روسیه این امکان را برای پوتین فراهم آورد تا به اداره امور کشور از طریق این پست ادامه دهد. با توجه به این که در اصل چرخش در موقعیت نخبگان و در پستهای قدرت در همه کشورهای مشابه روسیه اساسا با دشواریها و موانع جدی
روبرو بوده است بنابراین انتظاری عجیب و غیر متعارف نخواهد بود که پوتین بتواند دوباره به تصدی پست ریاست جمهوری برگردد. با در نظر گرفتن این نکته که نقش پوتین در تامین ثبات، امنیت و آرامش در روسیه به دنبال حدود یک دهه تنش، بیثباتی، نا امنی، تروریسم، فقر و مشکلات پیچیده بعد از فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی برای پوتین همچنان جایگاه یکی از موفقترین و محبوبترین سیاستمداران روسیه را به ارمغان آورده است. پوتین توانست با بهرهگیری از افزایش قیمت نفت بسیاری از مشکلات بر جای مانده از نظام اقتصادی اتحاد جماهیر شوروی را سامان داده و در جهت حل و فصل آنها تلاش موفقی را به نمایش بگذارد.
بنابراین به نظر میرسد محدودسازی تصدی پست ریاست جمهوری طی دو دوره برای طالبان این سمت در روسیه از طریق فرصت ایجاد شده بدون اثر شود و این امکان فراهم شود تا بر اساس چارچوبها و موازین قانونی و بر اساس قانون اساسی فدراسیون روسیه در انتخابات سال 2012، پوتین بتواند قدرت برتر را در این کشور دوباره تصدی کند.
دنیای اقتصاد
«یک الزام متروک بودجهای»عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقصاد به قلم اسدالله عطارزاده است که در آن میخوانید:
برنامه پنجم در حال حاضر در مجلس شورای اسلامی در دست بررسی است. به نظر میرسد بعضی از اصلاحات اساسی، کمک شایانی به انضباط بودجه دولت میکند.
طی سالهای پس از انقلاب همواره الزامی در قانون بودجه وجود داشته است که منابع و مصارف بودجه بایستی برابر باشند، به اصطلاح، کسری بودجه مجاز نیست. به دلیل رعایت این الزام و تحقق درآمد بیشتر یا کمتر از مقدار پیشبینی شده در قانون بودجه، مشکلات عدیدهای در برنامههای مالی دولت رخ میدهد که به تشریح آن میپردازیم. در حالت اول فرض کنید دولت با مازاد درآمد مواجه میشود و ترجیح میدهد برای دستیابی به اهداف موردنظر آن را هزینه کند.
دولت بلافاصله از دستگاهها تقاضای تعریف پروژه مینماید، دستگاههای اجرایی میدانند در صورت تاخیر در ارائه پروژه، اعتبار مورد نظر را سایر دستگاهها جذب خواهند کرد، بنابراین جهت جذب بیشتر منابع تعداد زیادی پروژه که مورد بررسی دقیق هم قرار نگرفتهاند و حتی اعتباری بیش از مقدار مورد نظر لازم دارند، به سرعت به دستگاه توزیعکننده اعتبار اعلام میشود؛ در حالی که تعداد زیادی از آنها فاقد توجیه اقتصادی هستند و با تخصیص اعتبار ناکارآیی رخ میدهد. در حالت دوم که دولت با کسری منابع مواجه میشود، بالاجبار تعدادی از پروژهها تامین مالی نمیشوند، نیمهکاره رها شده و دچار تاخیر میشوند. هر دو حالت نه تنها موجب ناکارآیی است، بلکه زمینهساز فساد نیز هست.
به همین دلایل، بسیاری از کشورها قانون توازن بودجه را در نوشتن بودجه رعایت میکنند؛ اما در میدان عمل رعایت آن بسته به میزان تحقق درآمد است.
در ابتدای امر، بیان این عدم الزام کمی عجیب به نظر میرسد؛ اما توضیح بیشتر مساله، فلسفه این عدم الزام را بیان مینماید. در حال حاضر تقریبا تمامی کشورها بودجهنویسی خود را از سطوح پایین هرم مدیریتی آغاز میکنند؛ یعنی بودجهریزی از سطوح پایین هرم مدیریت (کارشناسان) به سطوح بالای هرم جریان مییابد. در این روش، کارشناسان پیشنهادهای خود را به شکل دقیق ارائه میکنند و گزینههای پیشنهادی به صورتی است که بعضی پروژهها بهرغم توجیهپذیری قابل حذف هستند. حال به راس این هرم میرویم.
نظر شما چیست؟