رتبه بندی بانک های قوی و ضعیف در شرایط کووید ۱۹

ارزیابی عملکرد و سنجش موقعیت بنگاه های اقتصادی از جمله رویکردهایی است که سبب تمایز بانک ها و موسسات مالی قوی در شرایط بحران اقتصادی می شود. از طرف دیگر، شیوع و همه گیری کووید 19 و تاثیر محدودیت های آن بر صنعت بانکداری سبب شده تا موضوع رتبه بندی بانک ها با توجه به ترازنامه های مالی آنها مطرح گردد. از این رو، در مقاله حاضر هدف این است که دلایل رتبه بندی بانک ها در شرایط کووید 19 بررسی شده و مشخص شود این سیاست چه تاثیراتی بر عملکرد بانک ها به خصوص بانک های نوظهور دارد.

 

دلایل رتبه بندی بانک ها در شرایط کووید 19
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، بررسی دلایل رتبه‌بندی‌ بانک ها در شرایط کووید 19 نشان داد که تاکنون رتبه بندی ها به بخش‌های کوچک‌تری از بانک‌ها نسبت به سایر بخش‌های شرکتی محدود شده است. این نشان‌دهندۀ حمایتی است که بانک‌ها و مشتریان آنها دریافت می‌کنند و همچنین واقعیت این است که رتبه‌بندی بانک‌ها بالاتر از اکثر شرکت‌های غیر مالی است. 
رتبه‌بندی بالاتر بانک‌ها نشان‌دهندۀ حساسیت کمتر این بخش نسبت به وخامت در محیط کار آنهاست. علاوه بر این، اقدامات مهار کووید 19، جریان‌های نقدی تعدادی از بخش‌های غیر مالی شرکت‌ها را با سرعت و تأثیرگذاری بالایی تحت تأثیر قرار می‌دهد. 
اکثر بانک‌ها همچنین از برخی تغییرات، شامل تغییر در دفترچه‌های وام خود، موجودی وام‌ها (وام‌هایی که همچنان ثبات نسبی درآمد را برای بانک فراهم می‌کنند) و دسترسی به بودجۀ بانک مرکزی، بهره‌مند می‌شوند. 

 

لزوم رتبه بندی برخی از بانک ها در شرایط کووید 19
ضرورت رتبه بندی برخی از بانک ها در شرایط کووید 19 به تفاوت در نسبت چشم‌اندازهای منفی آن بستگی دارد به طوری که تفاوت در چشم انداز حوزه‌های قضایی را که به احتمال زیاد شاهد اقدامات رتبه‌بندی هستند، مشخص می‌کند. برای تعیین اینکه آیا رتبه‌بندی در یک بانک، در معرض خطر نزولی اساسی قرار دارد، موارد زیر را در نظر می‌گیریم:
1- سطح رتبه‌بندی فعلی، از جمله اینکه تا چه حد در آن سطح، شرایط برای بدتر شدن معیارهای اعتبار بانک وجود دارد.
2- مواجهۀ نسبی بانک و حوزۀ قضایی که بانک در آن فعالیت می‌کند، در برابر خطرات مرتبط با کووید 19 و بحران نفتی. از جمله آن می‌توان به قرار گرفتن در معرض صنایع آسیب‌دیده (مانند حمل و نقل، جهانگردی، نفت و گاز، بازی، اقامتگاه و رستوران‌ها) یا انواع وام‌ها (مانند وام‌های مرتبط با شرکت‌های کوچک و متوسط، وام‌های اهرمی، املاک تجاری و وام‌های مصرفی بدون ضمانت) اشاره کرد. 
مواجهۀ نسبی بانک‌ها با خروج احتمالی وجوه (همان‌طور که در برخی از بازارهای نوظهور اتفاق می‌افتد) یا ریسک شدید ناشی از قرار گرفتن در معرض یک برند یا صنایع خاص نیز ممکن است آسیب‌پذیری صادرکنندگان وام را تشدید کند.
3- توانایی و تمایل مقامات برای پشتیبانی از سیستم‌های بانکی آنها و مشتریان بانک‌ها و انتظارات از اثربخشی این اقدامات در کاهش تأثیر کوتاه‌مدت (در حالی که اصول اصلی بهبود سریع اقتصاد را طی می‌کنیم).

 

همبستگی بین رتبه بندی بخش حاکمیت و بانک ها
با توجه به همبستگی‌های مختلف بین رتبه‌بندی بخش حاکمیت و بانک (مانند حمایت دولت، قدرت اقتصادی و قرار گرفتن در معرض بدهی حاکمیت)، برخی از اقدامات در زمینۀ ارزیابی ریسک صنعت بانکداری کشور (BICRA) و رتبه‌بندی ممکن است اقدامات مشابهی را در رتبه‌بندی حاکمیت دنبال کند؛ 
برای مثال، این مشابهت می‌تواند در سیستم‌های بانکی رخ دهد که برای اخذ پشتیبانی دولتی از رتبۀ بالاتری برخوردار می‌شوند. رتبه‌بندی بانکی نیز ممکن است مستقل از چنین اقدامات حاکمیتی حرکت کند، به ویژه با توجه به تفاوت ریسک‌هایی که در رتبه‌بندی بخش حاکمیت و بانک در نظر می‌گیریم.

جهت‌گیری در مدل‌های کسب و کار بانک‌ها و همچنین ابعاد مواجهۀ بانک‌ها با خطرات کووید 19 می‌تواند حساسیت آنها را نسبت به یک فضای عملیاتی ضعیف افزایش دهد؛ مثلاً بر اساس جهت‌گیری جغرافیایی یا بخشی، می‌توان اقدام به رتبه‌بندی در بانک‌ها کرد. 
در تعدادی از بازارها، می‌توان تفاوت‌های بیشتری در اقدامات رتبه‌بندی بین بانک‌های بزرگ‌تر و کم‌تنوع، مشاهده کرد. موقعیت نسبی بانک‌ها در آغاز بحران، همچنین تفاوت‌هایی را در میزان آسیب‌پذیری آنها نسبت به سناریوی استرس، آشکار ایجاد می‌کند. 
از نظر سودآوری، بانک‌های ایالات متحده و بسیاری دیگر در آمریکای لاتین و آسیا ـ اقیانوسیه (به جز ژاپن) با شرایط قوی‌تری وارد این دوره می‌شوند و این شرایط آنها را برای جبران فشارهای درآمدی در موقعیت بهتری قرار می‌دهد؛ اما هنوز حتی برای بانک‌های ایالات متحده، نرخ بهرۀ بسیار پایین به طور معنی‌داری بر سودآوری تأثیر خواهد گذاشت.
به همین ترتیب، تغییرات در کیفیت دارایی در آغاز بحران ممکن است به برخی از حوزه‌های قضایی یک پشتیبان بزرگ‌تری در ممانعت از وخیم‌تر شدن معیارها ارائه دهد؛ مثلاً برخی بانک‌های بزرگ در آسیا ـ اقیانوسيه معیارهای ثابت‌تری را در آغاز شیوع کووید 19 نشان می‌دهند؛ حتی اگر کیفیت دارایی اکثر همتایان آنها در تمامی مناطق طی سال‌های اخیر در مسیر رو به بهبودی قرار داشته باشند. 

احتمال آسیب بانک‌های نوظهور با رتبه بندی در شرایط کووید 19
بیشتر اقدامات رتبه‌بندی بانک ها در شرایط کووید 19 یا بازنگری چشم‌انداز که در ابتدا از بانک‌ها انجام دادیم در بازارهای در حال ظهور بود. این موضوع می‌تواند منعکس‌کنندۀ رتبه‌بندی تدریجی پایین‌تر، حساسیت بالاتر اقتصاد آنها نسبت به افت قیمت نفت و ویژگی‌های برخی از این سیستم‌های بانکی باشد. 
به دنبال تجدید نظر در پیش‌بینی‌های اقتصاد کلان در ماه آوریل (که شامل بسیاری از بازارهای توسعه‌یافته است) و با توجه به ظهور برخی از اثرات بالقوه درجۀ دوم، شکاف در نسبت اقدامات رتبه‌بندی بین بازارهای نوظهور و توسعه‌یافته در حال حاضر کاهش یافته است. 
از طرف دیگر، علاوه بر افت کیفیت دارایی که برای برخی از بانک‌ها در بازارهای پیشرفته انتظار می‌رود، برخی از بانک‌ها در بازارهای در حال ظهور با منابع خطر اضافی روبه‌رو هستند؛ از جمله این خطرات می‌توان به موارد زیر اشاره کرد: 
1- وابستگی شدید به بودجۀ خارجی در میان تغییر تمایلات سرمایه‌گذاران (مثلاً در ترکیه)؛
2- تمرکز بر بخش‌های خاص (مانند صنعت هتلداری یا صادرات صنعتی یا خدماتی به کشورهای پیشرفته) یا کالاها (مانند نفت یا گاز)؛
3- عدم توانایی دولت برای ارائۀ حمایت فوق‌العاده، ضعف حاکمیت و کارایی نهادهای دولتی و همچنین احتمال بالای بروز تنش‌های سیاسی و اجتماعی؛
4- وجود نوسانات ارزی ناشی از سطح همچنان بالای وام‌های ارزی خارجی برای برخی از بانک‌های بازارهای نوظهور، احتمالاً به کاهش کیفیت دارایی و سرمایۀ آنها منجر می‌شود.

 

نمرات و مؤلفه‌های ریسک اقتصادی و صنعتی BICRA
در جدول زیر نظرات رتبه‌بندی جهانی S&P در مورد ریسک‌های اصلی و روند ریسک برای بخش‌های بانکی در کشورهایی که بانک‌ها رتبه‌بندی می‌شوند، ارائه شده است. 
برای کسب اطلاعات دقیق‌تر، لطفاً به آخرین ارزیابی ریسک صنعت بانکداری کشور (BICRA) در یک کشور مشخص مراجعه کنید. طبق این روش، BICRAها از «1» تا «10» به گروه‌های مختلف تقسیم می‌شوند که این گروه‌ها را به عنوان سیستم‌های بانکی کم خطر (گروه «1») تا بالاترین ریسک (گروه «10») مشاهده می‌کنیم.

جمع ‌بندی
با مطالعه مقاله حاضر مشخص شد که روش رتبه بندی بخش های کوچکتر بانک ها در شرایط کووید 19 می تواند نشان دهنده حمایتی باشد که بانک ها و مشتریان دریافت می کنند. این نوع رتبه بندی می تواند با توجه به سطح فعلی بانک ها، مواجهه نسبی بانک ها در برابر خطرات کووید 19 و بحران نفتی و همچنین مواجهه نسبی بانک ها با خروج احتمالی وجوه، میزان ریسک متفاوتی را برای بانک ها به همراه داشته باشد. از این رو، بانک های نوظهور نسبت به بانک های توسعه یافته ممکن است حساسیت بالاتری نسبت به رتبه بندی در شرایط کووید 19 داشته باشند.

 

ماهنامه بانکداری آینده
نویسنده: سعیده فتحی مغانلو

نظر شما چیست؟