عملکرد خدمات انفورماتیک کشور قبل و پس از تحریم‌ها

با وجود تحریم‌های سخت سیستم پرداخت کشور توانسته است رشد خود را در سال 97 حفظ کند/انتظار می‌رود تراکنش‌های سیستم شتاب تا پایان سال رشد 30 تا 40 درصدی را تجربه کند/تراکنش‌های سیستم شاپرک تا پایان سال رشد 20 تا 25 درصدی را تجربه خواهند کرد/تراکنش‌های سیستم پایا به‌واسطه تغییر ضوابط ازنظر تعداد کاهش یافته اما رشد ارزش تراکنش‌ها به قوت خود باقیست.

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، با خروج آمریکا از توافق نامه برجام در اردیبهشت ماه سال جاری و اعمال سخت‌ترین تحریم‌ها علیه کشور ما، بسیاری بر این باور بوده‌اند که عملکرد زیرساخت‌های تکنولوژیکی کشور با مشکل مواجه خواهد شد. گرچه این امر در برخی از بخش‌ها به وقوع پیوسته است که می‌توان سیستم بانکی کشور را جزئی از آن دانست، اما در بخش پرداخت و تراکنش‌های کشور نه تنها هیچ افتی مشاهده نشده است، بلکه با شدت بیشتر از سال‌های گذشته، خدمات انفورماتیک کشور توسعه پیدا کرده است. به گونه‌ای که در شش ماه نخست سال جاری که هر سال نسبت به نیمه دوم عملکرد کمتری دارد، تا انتهای شهریور ماه بیش از نیمی از عملکرد سال 96 را پشت سر گذاشته است. این رشد قابل توجه در تمامی بخش‌های پرداخت کشور از جمله شتاب، شاپرک، پایا، ساتنا و چکاوک مشاهده می‌شود.

وضعیت تراکنش‌های شتاب

با توجه به شکل 1، تراکنش‌های شتاب در نیمه اول سال 1397 عملکرد بسیار بالایی داشته است. به گونه‌ای که در نیمه اول سال جاری تعداد تراکنش‌ها نزدیک به 60 درصد تعداد تراکنش‌های سال گذشته را پوشش داده است و مبلغ تراکنش‌ها نیز بالغ بر 88 درصد تراکنش‌های سال 96 را پوشش می‌دهد. این امر حاکی از آن است که در سال 97 باید انتظار رشد 30 الی 40 درصدی را در تعداد و مبلغ تراکنش‌های شتاب را در کشور داشت.

از نظر سهم پایانه‌ها در تعداد و مبلغ تراکنش‌ها (شکل‌های 2 و 3)  الگو تقریباً ثابت بوده و به نظر میرسد سهم عملکرد هر یک از پایانه‌ها  و نوع تراکنش‌ها در سال 97 نیز مطابق با سال 96 باشد. عمده تراکنش‌های شتاب از پایانه‌های فروش انجام گرفته و تنها بخش کمی از تراکنش‌ها از خودپردازها و درگاه های اینترنتی انجام گرفته است. لازم به ذکر است که اختلاف بین اعداد کل و مجموع تراکنش‌ها بواسطه وجود تراکنش‌های ناموفق است.

وضعیت تراکنش‌های شاپرک

با توجه به شکل 4، تراکنش‌های شاپرک نیز در نیمه اول سال جاری توانسته است بیش از نیمی از کل تراکنش‌های سال گذشته را پوشش دهد. تعداد تراکنش‌های نیمه اول سال 97 بیش از 61 درصد تراکنش‌های سال 96 را پوشش داده و مبلغ تراکنش‌ها رقتی بالغ بر 67 درصد از تراکنش‌های سال 96 را پوشش داده است که با این تفاسیر انتظار رشد 20 تا 25 درصدی تراکنش‌های شاپرکی تا انتهای سال قابل پیش بینی است.

از نظر الگوی سهم تراکنش‌های شاپرکی سال 96 و 97 الگوی تقریباً یکسانی دارند و عمده تراکنش‌ها از پایانه‌های فروش و با هدف خرید انجام گرفته است (شکل های 5 و 6).

تراکنش‌های سیستم پایا

بر اساس شکل 7، تعداد تراکنش‌های سیستم پایا در سال 96 و نیمه اول سال 97 اختلاف قابل توجهی را نشان می دهد به گونه ای که در نیمه اول سال 97 تنها 4/25 درصد از تراکنش‌های سال 96 پوشش داده شده است که حاکی از افت قابل توجه در تعداد تراکنش‌ها است. این در حالی است که مبلغ تراکنش‌های پایا در نیمه اول سال 97 بیش از 62 درصد تراکنش‌های سال 96 را پوشش داده است (شکل 8). بنابراین، با وجود کاهش تعداد تراکنشها، رشد مبلغ تراکنش‌ها به قوت خود باقی است. کاهش در تعداد تراکنش‌ها را می توان ناشی از تغییر ضوابط سیستم پایا و ساتنا در بهمن ماه سال 96 باشد که منجر به کاهش تعداد تراکنش‌ها، اما افزایش مبلغ واحد تراکنش‌های پایا شده است. شایان ذکر است که تراکنش‌های سیستم پایا در سال 97 نسبت به سال 96 بیشتر معطوف بر تراکنش‌های تسویه شاپرک بوده است که حاکی از تغییر در الگوی این سیستم نیز می باشد.

تراکنش‌های سیستم چکاوک

 با توجه به شکل 9، آمارهای ارائه شده از سیستم چکاوک حاکی از آن است که این سیستم در سال 97 نسبت به سال 96 رشد نشان نداده است و تعداد چک های صادر شده در نیمه اول سال 97 کمتر از نیمی از چک های صادر شده در سال 96 می باشد. از طرف دیگر مبلغ چک های صادر شده در نیمه اول سال 97 توانسته است بیش از 74 درصد از مبلغ کل چک های صادره در سال 96 را پوشش دهد که حاکی از رشد قابل توجه در مبلغ چک ها است. الگوی چک های برگشتی نیز در سال 96 و نیمه اول سال 97 تقریباً یکسان است که نشان دهنده عدم افت وضعیت اعتباری شرکت ها و مردم می باشد (شکل 10).

تراکنش‌های ساتنا

بر اساس شکل 11، تعداد و مبلغ تراکنش‌های ساتنا در نیمه اول سال 97 رشد قابل توجهی داشته است و ثبت بیش از 7 میلیون تراکنش در نتیمه اول سال 97 حاکی از پوشش حدود 64 درصدی تعداد تراکنش‌های این بخش می باشد. مبلغ تراکنش‌ها نیز با ثبت 25 بیلیارد ریال توانسته است 58 درصد از مبلغ تراکنش‌های ساتنا در سال 96 را پوشش دهد که در مجموع حاکی از انتظار رشد حدود 10 تا 20 درصدی از نظر ارزش تراکنش‌های ساتنا تا انتهای سال 97 خواهیم بود.

 

 

منبع: ماهنامه بانکداری آینده شماره 36

نظر شما چیست؟