«اختاپوس » (Octopus Cards Limited)معروفترین کارت هوشمند در محدوده هنگکنگ در سال 1997 رونمایی و در همان ابتدا سه میلیون کارت صادر شد.همزمان با رقابت میان Monex و VisaCash برای حفظ سهم بازار، پنج شرکت فعال در حوزه حمل و نقل عمومی هنگکنگ، با سرمایه مشترک، شرکت1 OCL را به منظور تولید یک سیستم خودکار دریافت کرایه با استفاده از کارتهای هوشمند پایهگذاری کردند./اکتاپوس نشان میدهد که اشاعه تکنولوژی به شدت وابسته به پویایی تکنولوژی و کسب و کار است. /این کارت دارای مشخصه غیرتماسی است که کاربران با قرار دادن کیف پول خود نزدیک خوانشگر، پرداخت خود را انجام میدهند.
OCL برای طراحی، ساخت، اجرا و پشتیبانی از سیستمهای کارت اختاپوس، از خدمات کمپانی AES prodata که در حال حاضر با عنوان سیستمهای انتقالی ERG شناخته میشود استفاده کرد. این کارت دارای مشخصه غیرتماسی است که کاربران با قرار دادن کیف پول خود نزدیک خوانشگر، پرداخت خود را انجام میدهند. این کارت از چیپ RFID Felica سونی که 13.5 مگاهرتزی است استفاده میکند. با این کارت در هر ثانیه 212 کیلوبایت اطلاعات ارسال میشود که بسیار سریعتر از حجم اطلاعات ارسالی با Monex و Visa Cash است. محدوده عملیاتی خوانشگر بسته به نوع آن میان mm30 تا mm100 متغیر است. این کارت از تایید هویت دوطرفه بر پایه زیرساخت کلید عمومی استفاده میکند. این بدان معنی است که اطلاعات در هنگام انتقال میان خوانشگر و کارت، رمزگذاری شده و یک پردازنده مشخص مسوولیت رمزگذاری و آشکارسازی رمز را به عهده دارد. بنابراین انتقال اطلاعات به کارت تنها در شرایطی صورت میگیرد که امنیت کارت مربوطه بهصورت دوطرفه تایید شود.
تجزیه و تحلیل
در این مورد، استراتژیهای کسبوکار و IT شرکت OCL و سهم آنها در موفقیت کارت اختاپوس بررسی شد. مدل استراتژی هندرسون و ونکاترمن (SAM) چارچوب تئوریک مناسبی برای این مورد فراهم کرده است.
در شکل بالا ارتباط میان کسب و کار و فناوری اطلاعات در چهار سناریو نمایش داده شده است. در سناریو 1، استراتژی کسب و کار، چارچوب زیرساخت سازمانی و به دنبال آن زیرساخت سیستمهای اطلاعاتی را فراهم میکند. در این نوع رویکرد مدیریت ارشد، استراتژی کسب و کار را تدوین کرده و زیرساخت مناسبی برای اجرای آنها فراهم میکند. مدیر سیستمهای اطلاعاتی با فراهم کردن منابع فناوری اطلاعات فرایندها و زیرساخت فنی مورد نیاز استراتژیها را ایجاد میکند.
استراتژی OCL با محبوب شدن و پذیرش تکنولوژی کارت هوشمند در میان مردم به عنوان یک روش پرداخت کرایه تقویت شد. این استراتژی از ادغام و ائتلاف قوی میان چهار شرکت بزرگ حمل و نقل عمومی در هنگکنگ ایجاد شد. بنابراین به نظر میرسد در مراحل ابتدایی، تصویب استراتژی OCL همراستا با پتانسیل تکنولوژی بوده است. این رویکرد تعامل قوی میان محیط خارجی IT و محدوده کسب و کار را نشان میدهد. هر دو سناریو ممکن است در هنگام تدوین استراتژی که بر اساس منابع سازمانی صورت میگیرد مورد توجه قرار گیرد که برای OCL نیز منابع موجود در زمان تدوین استراتژی کلید فرمولبندی استراتژی کسب و کار توسعه کارت هوشمند اختاپوس بود.
برخلاف سناریوی 2 که استراتژی کسب و کار و تکنولوژی به صورت ایستا درنظر گرفته میشود، در سناریو 3 استراتژی کسب و کار ممکن است از طریق بهرهبرداری از تکنولوژیهای جدید و تغییر حوزه آن تغیر کند. بنابراین این طور میتوان نتیجه گرفت که اشاعه کارت هوشمند اکتاپوس میتواند با سناریو 2 آغاز و سپس طبق سناریو 3 دنبال شده باشد بهطوریکه پتانسیل تجاری کارت هوشمند اکتاپوس از طریق تقویت تکنولوژی سرویسهای پرداخت کرایه در اتوبوسها و وسایل نقلیه عمومی با ورود خوانشگرهای موبایلی کارت اختاپوس توسعه یافته است. استفاده از چنین ابزارهایی به شدت در اشاعه و توسعه کارتها موثر واقع شد.
استراتژی جدید این شرکت، پوشش تمام واحدها علاوه بر حمل و نقل در بازار بود. در مدت زمان کوتاهی کارت اختاپوس مورد پذیرش سوپرمارکتهای زنجیرهای و فستفودهایی مانند مکدونالد قرار گرفت. استراتژی تجاری پیشین که تنها محدود به پرداخت در حوزه حمل و نقلی بودند، با هدف قرار دادن بازارهای غیر حمل و نقلی، تقویت شده و از طریق پتانسیل موجود در تکنولوژی کارت هوشمند اکتاپوس برای استفاده از پایانههای فروش و سایر ابزارهای جدید تغذیه شد. تسطیح دستگاههای POS در سوپرمارکتها و سایر فروشگاهها و سیستمهای تهویه و تهاتر که توسط انجمن بانکداری هنگکنگ استفاده میشد بهشدت در تسهیل نوآوری تجاری کارت اکتاپوس تاثیرگذار بود.
در سناریو 4 نقش استراتژی کسب و کار غیرمستقیم است. این مدیریت IT است که چشمانداز مورد نیاز برای فراهم شدن زیرساخت مناسب برای اجرای استراتژی کسب و کار را فراهم میکند. استراتژیهای به کار گرفته شده در OCL برای شارژ مجدد کارت از طریق مشارکت با 21 موسسه مالی و ساخت کیوسکهایی برای شارژ کارت و سایر تسهیلات شارژی با هدف توسعه و اشاعه استفاده از این تکنولوژی برنامهریزی شد.
نتیجهگیری
مثال مورد مطالعه یک مثال کلاسیک از نفوذ و اشاعه تکنولوژی بر اساس همراستایی استراتژی IT و کسب و کار است. زمانی که سازمان به یک بازیگر مهم حوزه پرداخت خرد تبدیل میشود یک تعامل قدرتمند میان استراتژی کسب و کار و استراتژی فناوری اطلاعات شکل میگیرد.
مثال مورد بررسی این پژوهش نشان میدهد که اشاعه تکنولوژی به شدت وابسته به پویایی تکنولوژی و کسب و کار است. در شرایط پویای تجارت و تکنولوژی، اشاعه یک تابع از تواناییهای پویای سازمان است.
یافتههای این پژوهش نشان میدهد در شرایط ایستای کسب و کار و تکنولوژی، استراتژی وابسته به ارزیابی دقیق از منابع فنی و کسب وکار موجود سازمان است اما در شرایط پویا و زمانیکه تکنولوژی با تغییرات روز به روز مواجه بوده و بازیگران و رقبای زیادی در بازار موجود است، سازمان بایستی با ارزیابی سریع و به موقع محیط تکنولوژی و کسب و کار، قابلیتهای خود را به روز نماید تا بتواند بر چالشهای محیطی IT و کسب وکار پویا فایق آید.
در پایان باید گفت آنچه عامل موفقیت OCL شد مدیریت درست چشمانداز و استراتژی، هوش سازمانی، مدیریت ایده و نوآوری، مدیریت سیستمها و ساختار سازمانی و مدیریت تکنولوژی بود که این سازمان را به سوی سیستمهای جدید پرداخت سوق داد.
ترجمه و تنظیم از ندا بیات- کارشناس اداره روابط عمومی ایران کیش
منبع
Ma, Banerjee, Lai, and Shroff, "Diffusion of the ‘Octopus’ Smart Card E-Payment System: A Business and Technology Alignment Perspective", International Journal of Business and Information, Volume 3, Number 1, June 2008
نظر شما چیست؟