سیستم ها ودیتاها چه دربانک فیزیکی و چه دربانک مجازی باید تحت نظارت باشند که متاسفانه این نظارت وجود ندارد ٰ؛ بنابراین ضعف را باید درمقام ناظرجستجو کرد زیرا فاقد حسابرسی IT است./ اگر بانک مجازی در ایران تا کنون اجرایی نشده به دلیل عدم باور بانک مرکزی به آن است به طوریکه اگر بانک مرکزی به این باور برسد یکساله اجرایی خواهد شد ./مهمترین چالش پیشروی تحقق بانک مجازی در ایران ضعف نظارت است و از انجا که بانک مرکزی خود را در نظارت ضعیف می بیند به همین دلیل از اعطا مجوز می ترسد که مبادا قادر به ساماندهی نباشد.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک نیما امیر شکاری ،عضو هیات علمی پژوهشکده پولی وبانکی ٰ،در گفتگو با خبرنگار بانکداری الکترونیک ضمن تشریح چالش های ایجاد بانک مجازی در ایران این حوزه را از دو زاویه نگاه مقام ناظر ونگاه سرمایه گذار قابل بررسی دانست.
وی با بیان اینکه مقام ناظر در بسته سیاستی نظارتی سال 89 تاسیس دو بانک مجازی را با 70 میلیارد سرمایه اولیه در دستور کار قرار داد ، افزود: اما با تاسیس بانک مجازی آرین دیدگاههای بانک مرکزی به این سمت رفت که اگر چه بانک مجازی فاقد شعب فیزیکی است و قیمت تمام شده تاسیس آن کمتر است اما از آنجا که در جامعه دیده نمی شود شاید اعتماد کمتری را از سوی مشتریان به خود جلب کند واز سویی در صورت ورشکستگی نیازمند پشتوانه قوی تری است بدین ترتیب سرمایه اولیه را به 200 میلیارد وسپس 700 میلیارد افزایش داد که سرانجام بانک آرین ادامه حیات نیافت وبه سمت شرکت تامین سرمایه پیش رفت و بانک مجازی دوم نیز در نطفه خفه شد.
امیر شکاری ضمن تحلیل دیدگاه سرمایه گذار وموسس افزود: بدون شک موسس تمایل دارد کار خود را با سرمایه کمتر آغاز کند به طوریکه 70 و200 میلیارد برای بانک آرین رقم ایده آلی محسوب می شد و می توانست کار خود را اغاز کند وکم کم افزایش سرمایه دهد که این اتفاق نیفتاد.
مشکل زیر ساختی نداریم
این صاحب نظر بانکی به تحلیل چالش های موجود پرداخت وخاطر نشان ساخت:در حال حاضر برای تاسیس بانک مجازی مشکل زیر ساختی وجود نداردبلکه مشکل اصلی جلب اعتماد عمومی وفرهنگ سازی هم در میان مردم وهم بانک هاست.
وی افزود: اتفاق های اخیر در حوزه بانکی (اختلاس ها وانیاک ) سبب شد اعتماد عمومی به نظام پولی کاهش یابد واین شایبه ایجاد شد که وقتی در بانک فیزیکی این اتفاق می افتد پس در بانک مجازی که امکاناتی برای بازدید وبازرسی ندارد چه خواهد شد.
امیر شکاری در پاسخ به این سوال که آیا بانک مجازی منجر به پولشویی می شود اظهار داشت:من به این امر معتقد نیستم زیرا در حال حاضر ثبت و ضبط به شکل دستی مرسوم نیست و تمام داده ها و اطلاعات در فضای IT شکل می گیرد چه شعبه باشد وچه نباشد ٰ ؛پس ایجاد پولشویی و هر گونه فرادی چه در شعب فیزیکی وچه در شعب مجازی می تواند اتفاق افتد همان طور که طی مدت اخیر شاهد اتفاقاتی در شعب فیزیکی بودیم.
به گفته وی سیستم ها ودیتاها چه دربانک فیزیکی و چه دربانک مجازی باید تحت نظارت باشند که متاسفانه این نظارت وجود ندارد ٰ؛ بنابراین ضعف را باید درمقام ناظرجستجو کرد زیرا فاقد حسابرسی IT است.
امیر شکاری یادآور شد : در حال حاضر نیز اغلب تراکنش ها در بستر الکترونیک صورت می گیرد پس سیستم اگر محل نفوذ داشته باشد مورد سواستفاده قرار خواهد گرفت .
بدشانسی بانک آرین
این کارشناس بانکداری الکترونیک ضمن تاکید براهمیت زیر ساخت های حقوقی مانند امضا دیجیتال عنوان کرد:اگر چه زیر ساخت های حقوقی اهمیت دارد ولی بانک های ما در حال حاظر کارها را در سیستم موجود تا جایی که امکان داشته باشد غیر حضوری انجام می دهند وخدمات زیادی مانند بانکداری الکترونیکی و… را با وجود کمبود زیر ساخت های حقوقی ارایه می دهند.
وی تاکید کرد : اما مهمترین چالش پیشروی تحقق بانک مجازی در ایران ضعف نظارت است و از انجا که بانک مرکزی خود را در نظارت ضعیف می بیند به همین دلیل از اعطا مجوز می ترسد که مبادا قادر به ساماندهی نباشد.
وی در خصوص صدورآیین نامه بانک های مجازی از سوی بانک مرکزی اظهار داشت: بانک مرکزی این آیین نامه را با کمک بانک آرین ارایه کرد اما بد شانسی این بود که زمان افتتاح پذیره نویسی تقریباهمزمان با اختلاس بزرگ وفراد انیاک بود که سبب عدم اعتماد عمومی ومقام های ناظر بیرونی مانند قوه قضاییه وبازرسی کل کشور شد.
وی افزود: حتی گفته می شود نامه ای از وی مقامات بالا ترمبنی بر توقف موقت همه مجوز ها ابلاغ شد که مسلما این امر بر پیکره نظام بانکی ضربه وارد کرد.
امیر شکاری با تاکید بر اینکه ادامه این کار نیازمند همت مجدد است ، عنوان کرد: طبق تجربیات موجود کاری که سوخت می شود پتانسیل لازم برای بازسازی مجدد آن وجود ندارد .
وی معتقد است ، تاسیس بانک مجازی 4 یا 5 سال متوقف می شود وبا روی کار آمدن نظام جدید در بانک مرکزی پس از گذر از انتخابات و ایجاد دوره سیاسی جدید کار مجددا آغاز می شود اما این اغاز دوباره کمتر از دو سال نخواهد بود.
اگر بانک مرکزی بخواهد اجرایی می شود
بزرگ چمنی دیگر فعال حوزه پرداخت الکترونیک با تاکید بر اهمیت امنیت در تاسیس بانک مجازی زیر ساخت هامخابراتی مناسب ندانست و اظهار داشت:بستر اینترنتی مناسب باید فراهم شود واین امر لازمه هماهنگی کامل رگولاتور پولی ومخابراتی است .
بزرگ چمنی معتقد است ،افزایش پولشویی چندان ارتباطی به بانک مجازی ندارد زیرا اگر مبدا پول مشخص نباشد چه در بانک مجازی و چه در بانک فیزیکی این اتفاق خواهد افتاد و چه بسا ردیابی الکترونیک پول در بانک مجازی سهل تر است.
وی با بیان اینکه طرح ایجاد بانک مجازی در ایران پشتوانه قوی از سوی مقام ناظر ندارد ؛اظهار داشت: اگر بانک مجازی در ایران تا کنون اجرایی نشده به دلیل عدم باور بانک مرکزی به آن است به طوریکه اگر بانک مرکزی به این باور برسد یکساله اجرایی خواهد شد .
وی افزود: بسیاری از بانک ها وشرکت ها به شاپرک باور نداشتند اما از انجا که بانک مرکزی در این راه عزم خود را جرم کرد سرانجام پایانه های فروش با تولد شاپرک ساماندهی شد .
به گفته وی زمان ایجاد بانک مجازی فرا رسیده وبانک مرکزی باید ازهمین الان کار را آغاز کند.
بنابراین گزارش ، در حالیکه بسیاری کارشناسان از مهیا بودن زیرساخت ها برای ایجاد بانک مجازی خبر می دهد محرمیان ،معاون شبکه شرکت خدمات انفورماتیک ، معتقد است زیرساخت لازم وجود ندارد، در این موضوعات باید با احتیاط رو به جلو حرکت کرد. باید همکاری در سطح مجلس، قوهقضاییه و… به وجود بیاید تا اولویتبندیهای لازم استخراج شود و هم فکری صورت گیرد.
وی همچنین معتقد است ٰ ، قانون تجارت متعلق به آن موقعها است، مثلا بسیاری از مفاهیم کنونی در حوزه الکترونیک، در چارچوب این قانون دیده نمیشود، اگر هم باشد چندان مقبول نیست. ریسکهایی در آن است، ما زیرساختهایی لازم نداریم، مثلا در موضوع بانکداری مجازی، به چه علت بانک مرکزی برای اعطای مجوز تعلل میکند؟ واقعا بعضی چیزها وجود ندارد. اعطای مجوز بانکداری مجازی خودش ریسکهایی را در مبارزه با پولشویی و… ایجاد میکند و از طرفی میدانید که یک مقدار بر ما فشار میآورند که گفته میشود سیستم مبارزه با پولشوییمان کاملا راه نیفتاده است و باید مبارزه کنیم. بانک مرکزی هم به جد میخواهد، مبارزاتش را ادامه دهد. از این طرف چون زیرساختهای حقوقی به اندازه موجود نیست، اعطای مجوز بانکداری مجازی زمینهساز تشدید پولشویی میشود.
نظر شما چیست؟