انجام 18 تراکنش شتابی توسط هر ایرانی

بر این اساس، تعداد کل تراکنش های بین بانکی پردازش شده در مرکز شتاب با 66.3 درصد رشد نسبت به سال 1388 به یک میلیارد و 350 میلیون و 600 هزار تراکنش رسید. همچنین، ارزش خالص این مبادلات با 132.4 درصد رشد نسبت به سال 1388 به بیش از 171 هزار میلیارد ریال بالغ شد.بر اساس این رقم هر ایرانی به طور متوسط 18 تراکنش در سال 89 انجام داده است.

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به دنبال توسعه و تکمیل زیرساخت‌های تسویه و پرداخت الکترونیک در سال 1389، حوزه نظام‌های پرداخت نظام بانکی کشور، تحولات و پیشرفت‌های قابل توجهی را در این زمینه تجربه نمود، که از آن جمله می‌توان به راه اندازی سامانه تسویه اوراق بهادار الکترونیک (تابا) به عنوان زیرساخت انتشار و تسویه انواع اوراق بهادار الکترونیک اشاره کرد. با راه اندازی این سامانه انتشار و ثبت معاملات مربوط به انواع اوراق بهادار شامل اوراق مشارکت دولتی و بانک مرکزی، گواهی سپرده‌های ویژه بانک مرکزی و سایر اوارق بهادار به تشخیص بانک مرکزی به صورت تمام الکترونیک انجام خواهد شد.

راه اندازی واریز گواهی سامانه پایاپای الکترونیک (پایا) برای حواله‌های انفرادی و انبوه، توسعه ارتباطات بین المللی مرکز شتاب به منظور پذیرش کارت‌های بین المللی در داخل کشور، طراحی شبکه الکترونیک پرداخت کارتی (شاپرک) به منظور تجمیع و ساماندهی پایانه‌های فروش، توسعه سامانه جامع نظارت کارتی به منظور گسترش پوشش نظارتی بانک مرکزی بر عملکرد بانک‌ها، طراحی و اجرای تمام الکترونیک نمودن دریافت‌ها و پرداخت‌های دولتی و خزانه کل کشور در کنار سیاست گذاری، تنظیم مقررات، استانداردسازی و تقویت نظارت از دیگر اقدامات انجام شده جهت توسعه حوزه نظام‌های پرداخت در سال 1389 بود.

واریز و برداشت نقدی یارانه‌ها در اجرای قانون هدفمندسازی یارانه‌ها که در حجم وسیعی از طریق حساب‌های بانکی در این سال صورت گرفت، نشان دهنده توانمندی و کیفیت مطلوب نظام‌های پرداخت در نظام بانکی کشور است.

همچنین در سال 1389، تعداد ابزارها و تجهیزات پرداخت الکترونیک در شبکه بین بانکی کشور به روند رشد خود ادامه داد. در سال مزبور، تعداد کارت‌های صادر شده توسط شبکه بانکی کشور با 46.9 درصد رشد به 128.4 میلیون عدد بالغ شد. از این تعداد، حدود 72.9 درصد (93.6 میلیون عدد) کارت برداشت (کارت بدهی)، 26.1 درصد(33.5 میلیون عدد) کارت های خرید/هدیه (پیش پرداخته) و تنها حدود 1.1 درصد (1.4 میلیون عدد) کارت اعتباری بود. به علاوه حدود 10 هزار فقره کارت پول الکترونیک نیز تا پایان سال 1389 توسط بانک‌ها صادر شد که نشان دهنده فعالیت محدود آنها‌ در این بخش است.

در سال 1389، تعداد دستگاه‌های خودپرداز با رشدی معادل 20.4 درصد به 20623 دستگاه رسید. تعداد پایانه‌های شعب و پایانه‌های فروش نیز به ترتیب از رشدی معادل 35.1 و 31.9 درصد برخوردار شد. بر این اساس، تعداد پایانه‌های فروش در پایان سال 1389 به بیش از یک میلیون و 500 هزار پایانه رسید که نشان دهنده جهت گیری مناسب شبکه بانکی کشور در گسترش بیشتر پرداخت‌های الکترونیک در سطح کشور است.

تعداد وارزش مبادلات الکترونیک انجام شده در شبکه بانکی کشور در سال 1389 نسبت به سال 1388 به ترتیب از رشدی معادل 74.5 و 98.4 درصد برخوردار بود. علیرغم رشد بالای تعداد تراکنش‌های انجام شده در پایانه‌های فروش، همچنان سهم عمده تعداد کل تراکنش‌ها (72.6 درصد) در خودپردازها انجام می‌شود. با این حال، سهم پایانه‌های فروش از تعداد کل تراکنش‌ها در سال 1389 معادل 21.3 درصد بود که نسبت به رقم سال 1388 (12.8 درصد) افزایش چشمگیری نشان می‌دهد انتظار می رود با تداوم روند موجود بر سهم تراکنش‌ها د رپایانه‌های فروش افزوده شده و نقش پول نقد در مبادلات کاهش یابد.

تعداد تراکنش‌های پایانه‌های فروش با رشد 190 درصدی از 212 میلیون عدد در سال 1388 به 615 میلیون عدد در سال 1389 افزایش یافت که این امر منجر به رشد 187.5 درصدی ارزش مبادلات انجام شده در این پایانه‌ها گردید. همچنین تعداد و مبلغ تراکنش‌های انجام شده در پایانه‌های شعب طی سال 1389 به ترتیب 10.1 و 62.9 درصد افزایش یافت. این آمار حاکی از گسترش استفاده از ابزارهای نوین پرداخت در معاملات روزانه افراد است.

سهم بالایی از تراکنش‌های الکترونیک در شبکه بانکی کشور مربوط به تراکنش های بین بانکی است که از طریق شبکه تبادلات الکترونیک بین بانکی (شتاب) انجام می گیرد. تعداد تراکنش‌های بین بانکی پردازش شده در مرکز شتاب از طریق خودپردازها و پایانه‌های فروش در سال 1389 به ترتیب با رشدی معادل 47.9 و 139.1 درصد به 957.4 و 393.2 میلیون تراکنش رسید.

بر این اساس، تعداد کل تراکنش های بین بانکی پردازش شده در مرکز شتاب با 66.3 درصد رشد نسبت به سال 1388 به 1350.6 میلیون تراکنش رسید. همچنین، ارزش خالص این مبادلات با 132.4 درصد رشد نسبت به سال 1388 به بیش از 171 هزار میلیارد ریال بالغ شد.
گسترش استفاده از سامانه حواله الکترونیک بین بانکی (سحاب) برای انتقال کارتی وجوه از دیگر موارد توسعه خدمات مرکز شتاب در سال 1389 بود. در این سال بیش از 77 میلیون مورد انتقال وجه در شبکه بانکی از طریق خودپردازهای بانک‌های متصل به سحاب صورت گرفت که نسبت به سال 1388 معادل 167.9 درصد رشد نشان می‌دهد.

همچنین، 1767 هزار تراکنش انجام شده در پایانه‌های شعب در سال 1389، برای انتقال الکترونیک وجوه بین بانک‌های مختلف از طریق سحاب صورت گرفت. تعداد مبادلات انجام شده با استفاده از اینترنت برای انتقال وجه از طریق این سامانه نسبت به سال قبل هشت برابر شد. بر این اساس، در سال 1389، 81.7 میلیون مورد انتقال وجه در شبکه بانکی از طریق سامانه سحاب صورت گرفت که نسبت به سال 1388 معادال 174.2 درصد رشد نشان می‌دهد. همچنین‌،ارزش تراکنش‌های صورت گرفته در این سامانه 181.5 درصد رشد نسبت به سال گذشته‌اش داشت.

تداوم رویکرد مطلوب بانک مرکزی و شبکه بانکی کشور در جهت گسترش و ترویج استفاده از خدمات انتقال وجه آنی الکترونیک مشتری به مشتری از طریق سامانه تسویه ناخالص آنی (ساتنا) موجب رشد چشمگیر استفاده از این خدمات در سال 1389 شد. بر این اساس تعداد و مبلغ تبادلات مشتری به مشتری در سامانه مزبور نسبت به سال 1388 به ترتیب از رشد 100 و 138.8 درصدی برخوردار بود. این روند افزایشی در خصوص ارزش تبادلات بانک به بانک در ساتنا علیرغم کاهش تعداد آن‌ها نیز قابل مشاهده است. بدین ترتیب، تعداد کل تبادلات انجام شده در ساتنا طی سال 1389 به حدود 9 میلیون عدد و مبلغ آن به 5927 هزار میلیارد ریال بالغ گردید که به ترتیب 92.3 و 40 درصد نسبت به سال 1388 رشد نشان می‌دهد.

سامانه پایاپای الکترونیک (پایا) که در دی ماه 1388 به صورت آزمایشی آغاز به کار کرد. در سال 1389 به طور رسمی عملیاتی شد و در فاز اول هسته واریز مستقیم این سامانه برای پردازش دستور پرداخت‌های انفرادی و و انبوه مورد بهره برداری قرار گرفت. در همین سال و به منظور پوشش پرداخت‌های انبوه تجاری، استاندارد پرداخت‌های گروهی آن تدوین و به شبکه بانکی ابلاغ شد. بر این اساس، در سال 1389 سامانه پایا در کنار دو سامانه ساتنا و سحاب برای پوشش انواع انتقال وجه الکترونیک در کشور فعال بود.

سامانه‌های ساتنا و پایا برای انتقال وجه حساب به حساب و سامانه سحاب برای انتقال وجه کارت به کارت مورد استفاده قرار می‌گیرند. در سال 1389، حدود 384 هزار مبادله بانکی به ارزش خالص 37034 میلیارد ریال از طریق پایا انجام شد. پیش بینی می‌شود با گسترش پرداخت‌های گروهی و راه اندازی خدمات برداشت مستقیم در سال 1390، سهم این سامانه از تعداد و مبلغ تراکنش‌ها در آینده افزایش قابل توجهی‌ یابد.