مهمترین وظیفه شرکت شاپرک ایجاد سازوکاری برای نظارت است که عمده کشورهای دنیا نیز همینطور است./شاپرک درواقع خانه Pspها است و ما این مسئله را باید در عمل ثابت کنیم.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک سامان قطبی چند ماهی است که به عنوان مدیرعامل مسئولیت اداره شاپرک را برعهده دارد. وی معتقد است طی این مدت تلاش شده تا با بانکها و شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت تعامل خوبی برقرار شود. همچنین وی می گوید: وظیفه دیگر ما این است که مأمن pspها باشیم.گفتگوی خبرنگار پایگاه خبری بانکداری الکترونیک با وی از پی می آید:
———————-
از چه زمانی وارد طرح شاپرک شدید؟
تقریبا از پاییز امسال وارد این پروژه شدم که از حدود آبانماه کار جدیتر شد.
*ساخت سوییچ شاپرک از کجا آغاز شد و ساختار فنی آن چگونه است؟
برای راهاندازی سیستم طبعا به یک سوییچ نیاز است که از سال 89 نیز بانک مرکزی طی بسته سیاستی آن را ابلاغ کرده بود. در این موضوع با نگاه فنی ورود کردیم. خلاصه آنکه سوئیچ شاپرک مشابه سوئیچ شتاب ودر واقع یک نسخه از شتاب است.
نحوه همکاری چگونه تعیین شده است؟
اینکه نحوه همکاری ما چگونه باشد هنوز نهایی نشده . البته شرکت شاپرک ربطی به خدمات ندارد و مسیری که این دو شرکت حرکت میکنند در واقع در موازات هم قرار دارند.
ارتباطات تجاری شاپرک چگونه تعریف شده است؟
در حال حاضر بیشتر روی کیفیت خدمات و سرویس دهی تمرکز شده .بر این اساس ما نیاز به ارتباطات بیشتر با pspها داریم . البته زمانی میتوانیم با این شرکتها ارتباط داشته باشیم که ساختار ارتباطی وجاهت قانونی داشته باشد. در نتیجه به یکسری کارهای اجرایی مانند تاسیس شرکت، تدوین اساسنامه و..نیاز داشت. به هر حال هر پروژهای یک دوره پایلوتی دارد که در این دوره سازوکارها خود را نهایی میکند .
چه زمان پروژه شاپرک در قالب یک شخصیت حقوقی کلید خورد؟
از اواخر آبانماه و اوایل آذرماه یعنی زمانی که اولین جلسات برگزار و طرح تقریبا نهایی شد کار آغاز شده و براساس آن یکسلسله فعالیتهای حاکمیتی و سازمانی هم انجام شد و براساس تکالیف جلسات اولیه با بانکها و pspها برگزار شد. البته کارهای سازمانی آن از قبل در حال انجام بود زیرا براساس تکلیف بانک مرکزی مسئول طرح است اما فعالیت رسمی آن از دهه فجر و به طور مشخص 16 بهمن ماه آغاز شد و از همان زمان ما کارمان را به صورت رسمی با pspها آغاز کردیم.
احتمالا پس از رسمی شدن شاپرک کارها رسمی تر از قبل پی گرفته خواهد شد؟
در حال حاضر و با توجه به زمان نسبتا کمی که در اختیار داریم طی جلساتی با pspها نکاتی که باید مدنظر باشد و یا اضافه شود را در میان میگذاریم البته ماهیت را تغییری نمیدهیم و بیشتر در نحوه اجرا به تعامل خواهیم پرداخت.
*ساختار سهامداری شاپرک چگونه است؟
اطلاع رسانی در خصوص سهامداری در حوزه وظایف بانک مرکزی است و توسط تیمهای کارشناس این ساختار مشخص شده است. ولی براساس عملکرد و کارهایی که در حوزه بانکداری الکترونیک انجام شده، بزرگی بانک، گردش کاری و مالی در شبکه پرداخت، فاکتورهایی است که برای سهامداری در نظر گرفته میشود شاید نزدیک 20 فاکتور وجود دارد که این فاکتورها براساس معیارهای موجود تعدیل شده است.
*الان ترکیب سهامداری مشخص شده است؟
بله،میزان سهام بانکها مشخص و نهایی شده و فکر میکنم در دست اعلام است و بانکها در حال معرفی نمایندگان خود هستند تا وضعیت سهامداری را روشن کنند.
گفته شد که حدود 40 درصد سهام متعلق به شرکتهای زیر مجموعه بانک مرکزی است؟
خیر،تنها شبکه بانکی در شاپرک سهامدار است و همه بانکها هم حضور دارند.
*وظایفی که برای شما تعریف شده چه مواردی است؟
در اساسنامه همهچیز تعریف شده است. مهمترین وظیفه شرکت ایجاد سازوکاری برای نظارت است که عمده کشورهای دنیا نیز همینطور است. در نتیجه بر اساس ماهیت نظارتی شرکت ، ما وارد کار اجرایی pspها نمیشویم. در عین حال وظیفه دیگر ما این است که مأمن pspها باشیم.
*آیا کارمزدی از شاپرک دریافت میکنند؟
بله، چون دارند خدمت ارائه میدهند از سوی دیگر چون نظام کسب و کار pspها واقعا در مسیر زمان عوض شده اساسا نیاز است نگاه منطقیتری به آن داشته باشیم.
*این نگاهی که می گویید باید الگوی کسب و کارشان منطقی شود منظور چیست؟
شاپرک باید استقلال را به مرور به شرکتهای psp برگرداند و یکی از اهداف اصلی بازنگری در ساختار و آییننامه و مقررات برای همین است.
*آیا شاپرک (هم از بعد اقتصادی و فنی) احساس خطر نمیکند زیرا که به pspها کارمزد میدهید خودبهخود کار اقتصادی میکنید و این ریسک دارد؟
از یک جهت اقتصادی است و به هر حال داد و ستد در آن وجود دارد البته احساس خطری برای ما وجود ندارد. ولی در هر حال ما در حوزه ای قرار گرفتهایم که بر تکنولوژی روز دنیا استوار و دائم هم در حال تغییر و تحول است لذا طبیعی است تیمی که کار میکند باید با تحولات همراه باشد . اما جنس کار شاپرک بیزنس نیست.در حقیقت ایجاد یک ساختار غیرانتفاعی در دستور کار قرار دارد و برای این کار نیاز به همدلی با pspها داریم و البته در این راستا کمیتههایی را تشکیل خواهیم داد.
*آیا برای فعالیتهای شاپرک فازبندی کردهاید؟
ما در حال حاضر در حال انجام فاز یک هستیم که به عبارتی بتوانیم با pspها و بانکها تعامل برقرار کنیم. در واقع کار اصلی با pspها از بهمنماه آغاز شد-که زمان زیادی نیست. ولی برنامههای لازم صورت گرفته که طبق زمانبدی انجام خواهد شد.
نوع تعامل شما با شرکتهای psp چه گونه بوده است؟
خیلی خوب و به نقاط خوبی هم رسیده ایم. همچنین در اینجا باید تاکید کنم که شرکت شاپرک درواقع خانه Pspها است و ما این مسئله را در عمل هم اثبات خواهیم کرد.
مدل ایجاد درآمد شاپرک چگونه است؟
یکسری اصلاحاتی در این زمینه باید صورت گیرد. که البته در حال انجام است ولی هنوز نهایی نشده .فعلا باید زیرساختها را تکمیل کنیم. در حاضر استخراج روشها در حال نهایی شدن است اکنون معماری موردنظر را داریم نهایی میکنیم سرویسهایی که باید ارایه شود را مطالعه کرده ایم و از آنجا که وجه نظارت قالب اولیه کار ما محسوب میشود طبیعتا روی نحوه ساز و کار سازمانهای ارایهدهنده سرویسها باید بیشتر تمرکز کنیم در عین حال وقتی پروژه راهاندازی شد با حیاتش به مرور به ما پیامهایی میدهد که چه کارهایی باید به مرور انجام دهیم. دیگر اینکه تکنولوژی این کار نوآوریهایی را ایجاد خواهد کرد. و شبکه پرداخت انگاره های بسیار وسیعی دارد.
مدل دریافت کارمزد چگونه طراحی شده است؟
ساختار کارمزدها تقریبا نهایی شده و بابت تراکنشها مبالغی به عنوان کارمزد دریافت میشود و از آنجا که این سرویس فعلا به فروشنده داده میشود کارمزد نیزاز فروشنده دریافت میشود اما مبلغ کارمزد در مقابل خدمت درصد بسیار پایینی است به تعبیر دیگر اولا عدد کارمزد آنقدر بزرگ نیست اما چون تعداد تراکنشها بالا است یک عدد منطقی درآمد پیش بینی شده است.نکته اساسی آن است که در هر صورت این خدمت در شبکه پرداخت نسبت به سایرین بسیار ارزانترین خواهد بود.
*در حال حاضر چقدر تعیین شده است در ابتدا 200 تومان تعیین شد آیا تغییری کرده است؟
الان هم فعلا همینمقدار است البته حداکثر 200 تومان . یک فرمولی مبنا بود که طبق آن این مبلغ در نظر گرفته شده است . ولی ممکن است این عدد بعدا تغییر کند.ضمن اینکه باید تاکید کنم مدل کسب و کار پرداخت الکترونیک ظرفیت های زیادی داردبرای مثال Psp که یک سرویس یا ابزار خاصی ارایه میدهد شاید کارمزدی دریافت کند که هیچ ربطی به اپراتور یعنی ما ندارد به عبارتی با افزایش خدمات کسب درآمد بیشتر میشود باید هم اینگونه باشد و منطقی این است که شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت از طریق ایجاد تنوع خدمات درآمد خود را افزایش دهند.یک psp باید نوآور باشد.
الان نوع تعامل شما pspها چگونه است یعنی شما فقط نظارت می کنید و کارمزد میدهید اما تا چه سطح نظارت دارید برای مثال برای خدمات جدید باید از شما کسب اجازه شود و…؟
نهایی شدن این گونه مسایل زمانبر است و در طول زمان مشخص میشودواصولا برای ایجاد یک فرهنگ میانگین بین 55 تا 63 سال زمان نیاز هست. بر ابن اساس ما میخواهیم سازوکاری اساسی ایجاد کنیم که فرایند کوچکی نیست و قصدمان هم توسعه شبکه پرداخت است از سوی دیگر هدف و غایت این سازمان نظارت و کنترل است که شرکت psp بتواند بهینه و تضمینشده سرویسهایش را به عموم ارایه دهد.
مسیر نظارت چگونه است؟
نحوه حرکت ما بدین شکل است که باید از سازمان پرداخت الکترونیک ، نحوه قراردادها و فعالیت ها تعریف مشخص و رویه مشخص داشته باشیم.در این سازمان یکی از واحدهای مهم که باید شکل بگیرد واحد نظارت و کنترل است.این وظیفههای کلیدی شاپرک است و کار جمعی و ما با نوع همکاری بانکها، شاپرک و pspها بسیار مهم است.
*آیا برای جابهجایی مبلغ از طریق کارتخوان سازوکاری تعیین کرده اید که شائبه پولشویی ایجاد نشود ؟
برای این کار نمیتوان نسخههای دستوری پیچید. باید با هم به این مرحله برسیم که آییننامههایی را تدوین و نظامی را تعریف کنیم که کسی که کار درست انجام میدهد منفعت برد و کسی که کار نادرست میکند مجازات شود. بنابر این نظارت و کنترل اهمیت مییابد. تعریف سقف مبالغ البته به نوع کسب و کار ربط دارد. طبیعی است کسی که کارش خرید و فروش میوه است با کسی که در کار جواهر است نوع کسب و کار متفاوت بوده و طبعا سازوکار سقف مبادلات قابل شناسایی است. در عین حال مسئله مهم آن است که همه این نظامات را مطبق با قوانین کشور باید استاندارد کنیم. در کنار این ما تابع دستورالعمل هستیم اگر دستورالعمل این باشد که برای یک صنف دستورالعمل قرار داده شود فوری اعمال میشود.
*بنابراین سیستم مشخص در لحظه مشخص می کند که تراکنش از چه صنفی و از کجاست؟
یکی از وظایف نظارتی شاپرک همین است. در حال حاضر برای هر صنف یکسری دستورالعمل هایی را تعریف کردیم حال اگر یک تراکنش در تعاریف ما نگنجد پس باید کنترل شود. اینکه چه بندهایی در آیین نامه برای صنوف مختلف باید گنجاده شود در دست مطالعه و تدوین است سقف اعداد هنوز استخراج نشده است.
*با اصناف جلسهای داشتهاید؟
فعلا به سراغ اصناف نرفتهایم چون این وظیفه ما نیست. ولی قبل از اجرای هر کاری اگر لازم باشد با اصناف هم صحبت میکنیم. در عین حال که مطلع اصلی در این قضیه Pspها هستند و آمارهای موجود صنوف را در اختیار دارند. پیش بینی ما ان است که اگر یک تحلیل 2 یا 4 ساله داشته باشیم براساس این تحلیل میتوانیم مرزها را مشخص کنیم. البته کار ما بستر نیست کار ما اجرا و نظارت است.این کار یک فعالیت جمعی است و ما فقط یک طرف قضیه هستیم موفقیت یا عدم موفقیت این کار مربوط به کل مجموعه است.
*شرکتهای Psp بر قراردادهای کارتخوان چه ضابطهای خواهد داشت؟
تمام قراردادها دارای قاعده میشوند و ما این شیوه نامه ها را در سایت قرار میدهیم البته به طوری که فقط Pspها بتوانند ببینند قاعدهای که با اجماع و خرد جمعی ایجاد میشود این خرد جمعی کمک میکند که قواعد به نحو مطلوب ایجاد شود.
*چه زمان همه Pspها به شاپرک وصل میشوند؟
اتصال به شاپرک تابع نحوه عملکرد خود pspها است. ما آمادگی لازم را در این زمینه داریم تا در همین امسال حدود 10 شرکت را پایلوت و تست کنیم. در حال حاضر تراکنشهایی که روی شاپرک صورت نی گیرد آزمایشی است.
*چه زمان اولین تراکنشها کلید میخورد؟
از الان میتواند کلید بخورد. سایت در بانک مرکزی آمادگی سرویسدهی است ولی برای عملیاتیشدن به تمهیداتی نیاز هست از جمله اینکه نحوه تست و آزمون باید طی شود فکر میکنم در اردیبهشت ماه بتوانیم شاهد اولین تراکنش ها به عنوان آغاز بهره برداری باشیم.
با توجه به نظرات آقای قطبی من تصور می کنم شرکت های ارائه دهنده خدمات پرداخت واقعا دارای مامنی شده اند و بانک مرکزی اگر دنبال نظارت همراه تعامل است باید قدر این مسئله را بداند. البته هر گاه کسی خوب کار کند دشمن زیاد پیدا میکند. باید دعا کنیم که قطبی آتقدر دشمن پیدا نکند که شاپرک صدمه ببیند. قابل توجه مسئولین در بانک مرکزی