سران کشورهای پاکستان، هند، افغانستان و ترکمنستان دو روز پیش قرارداد احداث پروژه گازی موسوم به تاپی را که به عنوان پروژه رقیب خط لوله صلح شناخته میشود را امضا کردند.
گردهمایی سران کشورهای افغانستان، ترکمنستان، پاکستان و هند میتواند به اجرایی شدن قراردادی منجر شود که بسیاری آن را رویایی دوردست ارزیابی میکردند.
به گزارش ایلنا در حالی که سی سالی از طرح مساله فروش گاز ایران به هند میگذرد هنوز هیچ کدام از طرحهایی که برای اجرایی شدن این قرارداد مطرح شده است به نتیجهای ملموس دست نیافته و آنچه از شواهد بر میآید نشان دهنده آن است که هندوستان تمایل چندانی به خرید گاز از ایران ندارد.
پیش از این طرحهایی به منظور احداث خط لوله از دریا برای انتقال گاز ایران به هند مطرح شده بود اما به دلیل هزینه بالای اجرای این طرح عملی شدن آن فعلا امکانپذیر نیست. شاید همین هزینه بالا بود که گزینه انتقال گاز از خشکی را در دستور کار قرار داد و ایران کوشید گاز صادرتی به هند را از خاک کشوری عبور دهد که از بدن هندوستان جدا شده و تاکنون چهار باری نیز درگیری نظامی میان دو کشور رخ داده است. هند هر چند سفت و سخت ایستاد و اعلام کرد حاضر است گاز مورد نیاز خود را از هر طریقی جز خاک پاکستان عبور دهد اما آنچه دو روز پیش رخ داد نشان دهنده آن بود که قصههایی در پس پرده مطرح است. پاکستان دلیل اصلی پا پس کشیدن و دست پیش گذاشتن هند نیست.
هر چند پاکستان با هدف ترانزیت گاز به طرح احداث خط لولهای پیوست که بعدها به خط لوله صلح موسوم شد اما خود در قامت خریدار ظاهر شد و قرار است تا سه سال دیگر دومین خریدار عمده گاز از ایران باشد. اما هند هنوز بلاتکلیف است.
ترکمنستان ایران را دور میزند
سران کشورهای پاکستان، هند، افغانستان و ترکمنستان دو روز پیش قرارداد احداث پروژه گازی موسوم به تاپی را که به عنوان پروژه رقیب خط لوله صلح شناخته میشود را امضا کردند.
پایگاه اینترنتی ای پی پی گزارش داد: پاکستان روز شنبه به جمع کشورهای امضا کننده پروژه 7.6 میلیارد دلاری خط لوله تاپی یعنی هند افغانستان و ترکمنستان پیوست تا بخشی از تقاضای فزاینده گاز خود را از طریق این خط لوله تامین کند.
آصف علی زرداری رییس جمهور پاکستان، حامد کرزای رییس جمهور افغانستان، قربان قلی بردی محمدف رییس جمهور ترکمنستان و مورلی دئورا وزیر نفت هند قرار داد بین دولتی پروژه تاپی را امضا کردند. این پروژه از 15سال پیش مطرح شده است ولی به علت چالشها و مشکلات امنیتی به خصوص در افغانستان متوقف شده بود.
مانموهان سینگ نخست وزیر هند به علت شرکت در نشست مشترک هند اتحادیه اروپا نتوانست در این مراسم شرکت کند. این خط لوله 1680 کیلومتری که مورد حمایت بانک توسعه آسیا است قرار است روزانه 3.2 میلیارد فوت مکعب گاز را از میدان گازی دولت آباد ترکمنستان به منطقه مولتان پاکستان و شهرک فاضیلکای هند منتقل کند.
بر اساس این قرارداد هر چهار کشور متعهد به تامین امنیت خط لوله در داخل مرزهای خود هستند. این پروژه قرار است تا سالهای 2013 و 2014 تکمیل شود. پاکستان که به شدت با کمبود گاز برای تولید برق روبرو است امید زیادی به این پروژه بسته است.
زرداری در این باره تاکید کرد اجرای این پروژه موجب افزایش همگرایی بین کشورهای منطقه و تقویت همکاریهای اقتصادی و تجاری این کشورها خواهد شد. من امیدوارم اجرای این پروژه زمینه لازم برای افزایش رشد و رونق اقتصادی کشورهای منطقه را فراهم سازد. پاکستان و سایر کشورهای شریک در این پروژه به گاز ترکمنستان نیاز دارند.
این پروژه موجب گسترش همکاریهای راهبردی کشورهای منطقه در بخش انرژی خواهد شد.
اجرای این پروژه منافع اقتصادی زیادی برای کلیه کشورهای شریک خواهد داشت.
بر اساس این قرارداد سهم افغانستان از این خط لوله 500 میلیون فوت مکعب در روز، پاکستان 1325میلیون فوت مکعب در روز و هند نیز 1325میلیون فوت مکعب در روز خواهد بود. تقاضای گاز پاکستان طی سالهای 2001 تا 2008 سالیانه 10درصد رشد داشته است و به بیش از 3200 میلیون فوت مکعب در روز رسیده است. میزان تقاضای گاز این کشور سال گذشته به بیش از 4731 میلیون فوت مکعب در روز رسید.
ایران بیرون از دایره
در حالی که ایران در ابتدا قصد داشت نسبت به احداث خط لوله صلح با هدف گره زدن امنیت کشورهای منطقه با یکدیگر اقدام کند اما به نظر میرسد این روزها اتفاقاتی درجریان است که تنها ایران را از دایره گرههای امنیتی کشورهای بیرون گذاشته است. افغانستان در حالی که هنوز امنیت کامل و کافی ندارد و پاکستان در حالی که هنوز مشکلاتش با هندوستان باقی است بر سر میزی نشستهاند.
ترکمنستان در قامت تامین کننده منبع مورد نیاز انرژی این کشورها که یک اقتصاد نو ظهور است ظاهر شده و پیشبینیها نشان میدهد در آینده چهار نعل تاختنش مدیون تامین امنیت انرژی است و دیگری برای روبراه شدن و به دست آوردن امنیتش پس از سالها جنگ داخلی و تهاجم خارجی نیازمند انرژی است که در این بساط حضور یافته است. پاکستانیها معتقدند تنها بخشی از نیاز این کشور به انرژی از طریق ایران تامین میشود و باید از همین حالا راهی برای تامین نیازهای رو به رشد آتی یافت.
آیا دیپلماسی انرژی ایران میتواند هند را نیز پای میز انعقاد قرارداد خط لوله صلح بکشد؟ انگار راه سختتر از آن است که پیشبینی میشد. گفته میشود مقامات هندی هنوز گزینه خرید گاز از ایران را به طور کامل کنار نگذاشتهاند اما اجرایی شدن آن را منوط به همکاری شرکتهای بیمهگذار بینالمللی میدانند.
نظر شما چیست؟