گزیده سرمقاله‌ روزنامه‌های صبح امروز

ایبنا –

جام جم

«جای خالی مدیریت مشارکتی» عنوان یادداشت روز روزنامه جام جم به قلم مژگان جمشیدی است که در آن می‌خوانید:
از نخستین روزی که شعله‌های آتش توسط عده‌ای آتش‌افروز، در جنگل‌های استان گلستان زبانه کشید، اکنون نزدیک به 22 روز می‌گذرد. آتش‌سوزی از پارک ملی گلستان شروع شد، اما در مدت کمی جنگل‌های منطقه لوه، علی‌آباد، جعفرآباد، مایان، رامیان، مینودشت، کلاله و بسیاری از مناطق این استان را هم فراگرفت به طوری که تا صبح روز پنجشنبه 11‌/9‌/89 نزدیک به 64 نقطه از جنگل‌های گلستان طعمه حریق شد.

هرچند به گفته مسوولان محلی بسیاری از این آتش‌سوزی‌ها در وسعت کمی به وقوع پیوسته اما آن گونه هم که رئیس سازمان محیط‌زیست اظهار داشته بود که آتش‌سوزی‌ها سطحی بوده و تنها برگ‌های کف جنگل سوخته‌اند، نبوده چراکه اگر قرار بود این آتش‌سوزی‌ها همگی سطحی افتاده باشند، بدون شک تا امروز مهار شده بودند و هرگز مانند حریق پارک ملی گلستان تا 20 روز به طول نمی‌انجامید. رئیس سازمان محیط زیست علت بیشتر این آتش‌سوزی‌ها را بی‌توجه مسافران و بعضا شکارچیان عنوان می‌کنند. اما به گفته کارشناسان و محیط‌بانان پارک ملی گلستان، آتش‌سوزی‌های این منطقه و منطقه پیرامونی آن یعنی جنگل‌های لوه، عمدتا عمدی و از سوی برخی افراد محلی بوده که پیشتر به دلیل تخلفات، توسط جنگلبانان و محیط‌بانان دستگیر شده بودند.

حال پرسش این است چرا باید ظرفیت‌های مردمی که می‌تواند بهترین پشتوانه برای حفظ طبیعت و مناطق حفاظت شده باشد، اینچنین در این گوشه از ایران صرف آتش‌افروزی و نابود کردن میراث ملی شود؟ توجه به این نکته که پارک ملی گلستان از سال 1384 تاکنون 4 بار دچار آتش‌سوزی‌های وسیع و ویرانگر شده و هر بار نیز حریق توسط کارشناسان مستقر در منطقه عمدی تشخیص داده شده موید این مطلب است که با وجود همه تلاش‌های فیزیکی که برای حفاظت از مناطق حفاظت شده و منابع طبیعی صورت می‌گیرد، اما نحوه مدیریت عرصه‌های طبیعی در ایران هنوز هم بعد از گذشت بیش از 4 دهه از ملی شدن جنگل‌ها و مراتع بدون دخالت مردم و به صورت تک‌بعدی است. در حالی که اگر از رویکرد مدیریت مشارکتی استفاده می‌کردیم و مردم محلی را در منافع این مناطق اعم از درآمد حاصل از پروانه‌های شکار، بهره‌برداری‌های صنعتی از جنگل و معادن و… دخالت می‌دادیم، امروز می‌توانستیم از مردم محلی انتظار مشارکت در حفظ جنگل و مناطق حفاظت شده را هم داشته باشیم.

اما افسوس که در تمامی این سال‌ها، تمامی درآمد حاصل از صدور پروانه‌های شکار در مناطق حفاظت شده و مناطق آزاد مستقیما به حساب خزانه واریز شده و درآمد ناشی از انواع طرح‌های معدن‌کاوی و بهره‌برداری از جنگل‌ها نیز عاید شرکت‌های دست‌اندرکار طرح‌ها می‌شود، بی‌آن که سهمی برای مردم محلی در نظر گرفته شود. هر چند پارک ملی گلستان همچون دیگر پارک‌های ملی، تابع قانون ممنوعیت شکار و صید است، اما واقعیت این است که مردم محلی از این همه مواهب طبیعی که در داخل پارک ملی گلستان و مناطق پیرامونی آن قرار دارد، تاکنون تنها محدودیت‌های شکار و صید و چرا و سیل‌های ویرانگر و خانمان‌برانداز اوایل دهه 80 را که توسط بهره‌برداران جنگل به آنها تحمیل شده، تجربه کرده‌اند. گلستان را همین امروز باید دریابیم که فردا دیگر دیر است!


کیهان

«آیا مصر در دست مبارک می‌ماند؟» عنوان یادداشت روز روزنامه کیهان به قلم سعدالله زارعی است که در آن می‌خوانید:
«دولت مصر حق دارد با تحت الشعاع قراردادن نتایج انتخابات از پیروزی اسلام گرایان جلوگیری کند.» ، «یک انتخابات آزاد و قانونی یک دولت اسلام گرا را در قاهره روی کار می‌آورد.»  این دو گزاره دقیق از انتخابات پارلمانی مصر است. گزاره اول یک روز قبل از برگزاری دور اول انتخابات در سرمقاله روزنامه دولتی «الاهرام»  مصر درج گردید و گزاره دوم توسط «فتحی سرور»  رئیس پارلمان مصر سه روز قبل از برگزاری دور اول انتخابات اخیر بیان شد. این دو گزاره به تنهایی نشان می‌دهند که دولت حسنی مبارک به قیمت رسوایی آشکار رژیم مصر از برگزاری واقعی انتخابات جلوگیری کرده است.

دور اول و دوم انتخابات پارلمان مصر در روزهای یکشنبه 7 و 14 آذرماه برگزار شد. در این میان به غیر از حزب حاکم- یعنی حزب ملی دمکراتیک- هیجده حزب دیگر که مهمترین آنها چهار حزب اخوان المسلمین، ناصری، الوفد و التجمع بودند در دور اول انتخابات شرکت کردند این در حالی بود که رژیم مبارک حداقل دوهزار عضو فعال این گروهها که شامل یکهزار و چهارصد عضو اخوان المسلمین بود را دو ماه قبل از روز رأی گیری بازداشت و از انجام تبلیغات انتخاباتی این جریان جلوگیری کرد. این احزاب در دور دوم، انتخابات را تحریم کردند و حزب حاکم به تنهایی با خود رقابت کرد! در مورد این انتخابات گفتنی‌هایی وجود دارد:

1- انتخابات مجلس در مصر به خودی خود اهمیت ندارد چرا که رئیس جمهور بعنوان رئیس قوه مجریه مستقیماً اداره کشور را در اختیار دارد و نقش مجلس بسیار محدود است. اما در عین حال حضور گروهها در مجلس از یک سو به معنای قانونی شمردن آنان تلقی می‌شود و از سوی دیگر وضعیت احزاب در مجلس- تحت شرایطی- می‌تواند در انتخابات ریاست جمهوری تأثیرگذار باشد به همین دلیل گروههایی نظیر اخوان المسلمین در دوره حکومت مطلقه حسنی مبارک ترجیح داده‌اند که فقط بخشی از کرسی‌های پارلمان را در اختیار بگیرند تا از یک سو از حساسیت حکومت نسبت به خود بکاهند و از سوی دیگر راه به آینده بگشایند.

2- رژیم مصر در سال هشتاد و چهار شمسی قانون انتخابات را تغییر داد. پیش از این مجلس ملی- مجلس الشعبی- از میان چند کاندیدای ریاست جمهوری یک نفر را برمی گزید و سپس به رفراندوم می‌گذاشت تا مردم با رأی بله یا خیر نظر خود را در مورد کاندیدای معرفی شده بیان کنند. با تغییر قانون انتخابات، مردم مستقیماً در مورد کاندیداهای ریاست جمهوری رأی می‌دهند. در سال هشتاد و چهار که قانون انتخابات تغییر کرد، عده‌ای آن را پایان دوره حکومت خاندان مبارک بر مصر ارزیابی کردند ولی عملکرد این رژیم در انتخابات اخیر مجلس این گمانه زنی را باطل کرد و نشان داد حتی کورسویی از برگزاری انتخابات آزاد و مردمی ریاست جمهوری در سال آینده وجود ندارد. این در عین حال عمق بی ریشگی رژیم مصر را هم نشان داد.

3- انتخابات هفتم و چهاردهم آذرماه بدون هرگونه نظارتی انجام شد در انتخابات گذشته هیأت قوه قضائیه که ترکیبی از قضات منصوب مبارک و قضات منتخب مجلس ملی بود بر انتخابات نظارت نیم بندی داشت. این نظارت با تغییر قانون به «کمیسیون عالی انتخابات»  که توسط قوه مجریه تعیین می‌شود، واگذار گردید که به معنای لغو نظارت است. کمیته عالی انتخابات هرگونه استفاده از شعارهای اسلامی در انتخابات را ممنوع کرد و این در حالی بود که اخوان در مصر با شعار «اسلام راه حل است»  شناخته می‌شود. رژیم مبارک در بسیاری از استانها، کاندیداهای نمایندگی مجلس اخوان را به زندان انداخت و برگزاری انتخابات در استان‌های اسکندریه، السویس و اسماعیلیه را لغو کرد.

نیروهای امنیتی در روز رأی گیری دور اول صدوهشتاد و شش عضو اخوان را بازداشت کردند. در استانهای پورسعید، دمیاط، الشرقیه، البحیره و الا قهلیه و شهرهای سمنود و کفرالزیات و منطقه قنا در جنوب مصر میان مردم معترض به روند انتخابات و پلیس درگیری روی داد که به کشته شدن حداقل 4 نفر و زخمی شدن بیش از پنجاه نفر منجر شد. در نهایت رژیم مصر پس از پایان شمارش آراء در دور اول اعلام کرد که هیچکدام از کاندیداهای وابسته به اخوان المسلمین به مجلس راه نیافته‌اند!


جمهوری اسلامی

«پشت پرده چرخش دولت ترکیه» عنوان سرمقاله روزنامه جمهوری اسلامی است که در آن می‌خوانید:
دولت ترکیه در اقدامی به ظاهر انسان دوستانه و در واقع منفعلانه برای از سرگیری روابط با رژیم صهیونیستی، هواپیماهای خود را به اسرائیل گسیل داشت تا در حادثه مهار آتش در جنگل‌های حیفا به این رژیم کمک کنند. این اقدام به واقع سیاسی که به معنای برداشتن گام نخست از سوی آنکارا برای پایان دادن به سردی روابط میان ترکیه و رژیم صهیونیستی تفسیر می‌شود، نمایشی بودن سیاست‌های ضداسرائیلی خود را آشکار ساخت.

به گزارش خبرگزاریها، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در مکالمه تلفنی با رجب طیب اردوغان نخست‌وزیر ترکیه از وی به خاطر اعزام دو فروند هواپیمای ویژه برای کمک به مهار حریق در شمال فلسطین اشغالی تشکر کرد و به این ترتیب با انجام این مکالمه، رسماً سردی روابط میان دو کشور که پس از حمله رژیم صهیونیستی به کشتی امدادرسان ترکیه به غزه و کشته شدن چند تن از اتباع این کشور ایجاد شده بود، پایان یافت. این درحالی است که مقامات ترکیه پس از حمله خرداد ماه نظامیان اسرائیلی به کشتی حاوی کمک‌های انسان دوستانه ترکیه با احضار سفیر خود از تل آویو، مقامات رژیم صهیونیستی را ملزم به عذرخواه از مردم و دولت ترکیه کرده بودند.

در تجزیه و تحلیل این اقدام شگفت انگیز و واپسگرایانه که گامی در جهت مخدوش کردن وجهه ضداسرائیلی اخیر ترکیه محسوب می‌شود، دقت در نکات و ظرایف زیر ضروری بنظر می‌رسد:
1 – ترکیه یک کشور عضو پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) است و براساس تعهداتی که امکان سرباز زدن از آن برای مقامات ترکیه وجود ندارد، ملزم به در اختیار قرار دادن پایگاههای متعدد نظامی از جمله اینجرلیک و تبعیت از سیاستهای ابلاغی آمریکا و متحدان اروپایی این کشور می‌باشد.

واقعیت اینست که برای مقامات دولت ترکیه هر چند که اسلامگرا نیز باشند، امکان تخطی از استراتژی ناتو که خود را موظف به حمایت از موجودیت غیرقانونی و غاصبانه اسرائیل می‌داند، وجود ندارد. از این رو مواضع ضداسرائیلی آقای اردوغان در ماههای اخیر را اگر نوعی کار تبلیغی برای در اختیار گرفتن افکار عمومی مسلمانان ترکیه و مسلمانان جهان ندانیم، باید برخاسته از مواضع شخصی او تلقی کنیم که امکان اجرایی شدن آن در چارچوب تعهدات کلی رژیم لائیک این کشور که یکی از اعضای متعهد ناتو می‌باشد، وجود ندارد و صرفاً جنبه شخصی و تبلیغاتی خواهد داشت. اینکه اردوغان خطاب به سران رژیم صهیونیستی اعلام کند برقراری روابط میان دو کشور بدون عذرخواه رسمی از آنکارا و محاکمه عاملان حمله به کشتی امدادرسان به غزه وجود ندارد و اگر اسرائیل بار دیگر به لبنان و غزه حمله کند ترکیه پاسخی نظامی به تل آویو خواهد داد که تاکنون مانند آن را ندیده باشد باید صرفاً در چارچوب تمایلات شخصی او به عنوان یکی از شهروندان ترکیه و نه رئیس یک دولت تلقی گردد که از بسیاری از اختیارات لازم به دلیل وابستگی‌های ترکیه به ناتو و حاکمیت ارتش و ژنرال‌ها بر این کشور محروم است و متأسفانه ماهیت عمیق روابط ترکیه و ناتو آنچنان هویت اسلامی ترکیه را مخدوش کرده و در معرض تهدید قرار داده که سیاستمداران مسلمان این کشور قدرت تعیین و اجرای جهت‌گیریها و سیاستهای کلی کشورشان را ندارند.

2 – از روابط ترکیه و رژیم صهیونیستی همواره به عنوان یک رابطه استراتژی و پیچیده نام برده می‌شود که ریشه‌های اصلی و دیرینه آن به همکاریهای گسترده نظامی و امنیتی باز می‌گردد، حتی زمانی که تنش‌هایی بین کشور بوجود آمده، کاملاً سطحی و مقطعی بوده است.

ترکیه و رژیم صهیونیستی 60 سال پیش درحالیکه مسلمانان و کشورهای خاورمیانه و اسلامی با شکل گیری رژیم غاصب صهیونیستی و توسعه طلبی‌های آن مخالفت می‌کردند، با یکدیگر رابطه برقرار کردند و حکومت ترکیه از سال 1328 بر اثر فشار آمریکا، رژیم صهیونیستی را با این توجیه که رابطه با رژیمی که در سازمان ملل پذیرفته شده، در زمره نیازهای حقوق بین الملل است، به رسمیت شناخت و در بالاترین سطح با آن روابط استراتژیک برقرار کرد و این رابطه هیچگاه تحت الشعاع تحولات خاورمیانه قرار نگرفت.


رسالت

«گفتگو برای روشنگری» عنوان سرمقاله روزنامه رسالت به قلم محمد کاظم انبارلویی است که در آن می‌خوانید:
دیروز سعید جلیلی دور تازه‌ای از گفتگوها را در ژنو با 1+5 آغاز کرد. وی در تیر ماه سال جاری طی نامه‌ای به اشتون رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپا ادامه گفتگوها را منوط به پاسخ صادقانه به سه سئوال زیر کرد.

1- هدف از گفتگوها برای تعامل و همکاری است یا ادامه دشمنی و تقابل با حقوق ملت ایران؟
2- آیا به منطق گفتگو که لازمه آن اجتناب از هر گونه تهدید یا فشار است التزام خواهید داشت؟
3- برای روشن شدن مبانی مشترک گفتگو، نظر صریح و روشن شما درباره سلاح‌های هسته‌ای رژیم صهیونیستی چیست؟

ایران یک روز قبل از گفتگوها با اعلام خبر تولید انبوه کیک زرد هسته‌ای، این پیام را به 1+5 داد که در رسیدن به حقوق ملت ایران ذره‌ای غفلت ندارد. 8 روز قبل از گفتگوها ترور دو دانشمند هسته‌ای توسط جوخه‌های مرگ 1+5 این پیام به ایران رسید که هدف گفتگوها تعامل و همکاری نیست بلکه تداوم دشمنی و تقابل با حقوق ملت ایران است.بنابراین غرب به سئوال اول با ادامه خصومت و پرهیز از تعامل و همکاری پاسخ روشن داد.

غرب در پاسخ به سئوال دوم جمهوری اسلامی ایران در خصوص منطق گفتگو از مدت‌ها پیش با صدور قطعنامه‌‌های شورای امنیت پاسخ روشن داشت. اما در آستانه گفتگوهای تازه یک پاسخ جدید هم داشت و آن این بود که به تهدید و تحریم مقوله ترور را هم اضافه کرد. لذا عدم التزام خود به منطق گفتگو را هم اعلام کرد.

اما در خصوص سئوال سوم که اعلام نظر صریح و روشن در خصوص سلاح‌های هسته‌ای رژیم صهیونیستی است، ما با یک منطق دوگانه روبه‌رو هستیم و آن اینکه سلاح هسته‌ای برای 1+5 به علاوه رژیم صهیونیستی آری، برای دیگر کشورها بویژه ایران هرگز. آنها به این پاسخ یک تبصره هم اضافه کرده‌اند و آن تبصره این است نه تنها سلاح هسته‌ای برای ایران هرگز، بلکه فناوری صلح‌آمیز هسته‌ای هم هرگز!لذا گفتگوها فاقد مبانی مشترک است.

با این همه اختلاف در علایق دو طرف، این سئوال مطرح است که چرا غرب این قدر اصرار و اشتیاق برای گفتگو دارد و به همان میزان جمهوری اسلامی پرهیز از گفتگو ندارد. غرب گفتگو برای گفتگو را جهت گرفتن امتیازات بیشتر در دستور کار خود دارد این استراتژی در دولت اصلاحات مقداری جواب داد. اما با آمدن دکتر محمود احمدی‌نژاد در دولت نهم ودر پاسخ به شعار مردم انرژی هسته‌ای حق مسلم ماست به این سیاست پایان داده شد و از موضع عزت و با تکیه به دستاورد دانشمندان هسته‌ای ایران زمین، بدون دعوت قبلی، جمهوری اسلامی وارد باشگاه هسته‌ای جهان شد. از آن زمان تاکنون گام‌های بزرگی برداشته شده است و نیازهای علمی و عملی ما در زمینه فناوری هسته‌ای به همت مسئولان یکی پس از دیگری بر طرف شده است. آژانس به صلح آمیز بودن روند فناوری هسته‌ای ایران شهادت داده است و جهان به مظلومیت ملت ما و ستم و
 زیاده‌ خواه قدرت‌های جهان پی برده است. به همین دلیل جنبش
غیر متعهدها و کنفرانس اسلامی منطق برخورد غرب با ایران را نپذیرفتند و بارها از حق هسته‌ای ایران دفاع کردند.


مردم سالاری

«راز ماندگاری عاشورا» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم سیدرضا اکرمی است که در آن می‌خوانید:
1- محرم سال 1432 فرا رسید، که محرم آغازین ماه سال قمری می‌باشد و با آمدن ماه محرم سال قمری ورق می‌خورد و از 1431 به 1432 تبدیل می‌شود و بدین  جهت عاشورایی جدید فرا می‌رسد و به «1371»  سال می‌رسد و با نو شدن سال و ماه و عاشورای نو، گویا همه چیز تجدید می‌شود و فرصتی فرا می‌رسد تا درباره نهضت ویژه و استثنایی تاریخ در اسلا م و جهان و به ویژه تشیع یعنی عاشورای حسینی گفتگو شود وبرای معرفی آن گامی به جلو نهاده شود و تکریم و تجلیل نوین از این حماسه و نهضت و انقلا ب و ثوره، به عمل آید; گوارا باد بر عاشورائیان و تسلیت باد بر حسینیان.

 2- قرآن کتاب اله است که هرچه بیشتر مورد تجلیل و تحلیل و تلا وت قرار می‌گیرد بر طراوت و شادابی و تازه بودن آن افزوده می‌گردد «ما بال القرآن لا یزاد علی الدرس و انشر الا  غضا، امام ششم»  و اینگونه است نهضت حسینی، که هرچه درباره آن بحث و گفت وگو و مناظره و مباحثه می‌شود هرگز از شگفت بودن و معنوی بودن و اله بودن آن کاسته نمی‌شود و در هر زمان و همه زمان تازه و شگفت آور است که رسول خدا فرمود «ان لقتل الحسین حراره فی قلوب المومنین لا تبردابدا»
شهادت حسین بن علی، شور و شعاری دارد که سرد شدنی نیست و حضرت فرمود «ان دمی لا یسکن ابدا»  خون من آرام و قرار نخواهد داشت و در تاریخ جریانی مستمر و پایدار خواهد بود و معجزه بودن هر دو کلا م روشن است.

3- راز ماندگاری عاشورا تا حال و برای آینده، خدائی بودن نهضت و برای خدا بودن و تثبیت و تداوم دین پیامبر اسلا م «ان کان دین محمد لم یستقم الا  بقتلی فیاسیوف خذینی»  می‌باشد وهرچیزی «از فکر و فقه و فلسفه تا دین و عقیده و مذاهب و مسلک»  برای خدا باشد ماندگار خواهد «کل شی هالک الا  وجهه، کل من علیها فان و یبقی وجه ربک ذوالجلا ل و الا کرام، الرحمن27»  ماند و جاودانه «وجعلها کلمه باقیه فی عقبه لعلهم یرجعون، زخرف»  خواهد گشت.

4-  همه می‌گویند چند موضوع در مذهب تشیع وجود دارد که آن را جهانی ساخته است که مبعث پیامبر، مکتب اسلا م وی، عاشورای حسین، غدیر خم، قرآن در «بین الدفتین»  و انتظار مواردی از این مقوله می‌باشند، راز ماندگاری و جهانی شدن «عاشورا»  در حق و عدل، توحید و وحدت، ایثار و فداکاری، اخلا ص و اخلا ق، سالا ر شهیدان حسین بن علی و اصحاب و یاران و کارنامه جامع و جاذب این نهضت است. بعثت و غدیر و عاشورا با انتظار عجین شده و پیوند روحی و فکری و عقیدتی وحماسی بین این واژه‌ها و اندیشه‌های آنها وجود دارد.

5-حادثه‌ای در سال 60 و61 قمری در جغرافیای حجاز و عراق و شامات به وجود آمد ولی به تدریج طول و عرض و عمق جغرافیا و تاریخ را در نوردید و دلها را دگرگون ساخت و شعاع کربلا ی حسینی همه جا را روشن ساخته و همگان می‌بینند با عناوین سوم شعبان، عاشورا، اربعین، شب جمعه، جمعیت میلیونی برگرد حرم و مرقد و قبر شش گوشه امام وارد می‌شوند  وامام ششم  فرمود در صورت  دسترسی نداشتن به قبر و حرم امام حسین علیه السلا م  هر روز روی به قبله  نموده و سه بار بگو «صلی الله علیک یا ابا عبدالله»  که امام حسین هر روز در اندیشه و عمل و عقیده و زبان هر علا قمند و ارادتمند باشد.


تهران امروز

«تولید علم اولویت جنبش دانشجویی» عنوان سرمقاله روزنامه تهران امروز به قلم دکتر عبد الصالح جعفری است که در آن می‌خوانید:
16 آذر که به نام روز دانشجو شناخته می‌شود، دو محور اساسی را دنبال می‌کرد. یکی مبارزه با استعمار و دیگری مبارزه علیه استبداد.

کسانی که فعالیت‌های سیاسی شان در 16 آذر سال 1332 منجر به شکل گیری این اعتراض شد، در خیزش اعتراض‌آمیز خود علیه دولت شاه و مهمترین حامی و پشتیبان آن یعنی آمریکا، مبارزه با استبداد و استعمار را در تاریخ ثبت کردند. آذر سال 32، به لحاظ زمانی و تاریخی، چند ماه بعد از کودتایی است که کودتاگران آن را موفق ترین و ارزان ترین کودتای سیاسی در جهان می‌دانستند.

طی فرآیند کودتا علاوه بر ساقط کردن دولت ملی ایران، همه گروه‌ها و نیروهایی که در شکل‌گیری دولت ملی مصدق نقش داشتند نیزسرکوب شده بودند. بر همین اساس کودتاگران و عوامل داخلی آن تصور نمی‌کردند که در چنین شرایطی صدای اعتراض کسی بلند شود. بر این اساس و با این فرض که در ایران همه چیز آرام شده و صدای اعتراضی وجود ندارد، نیکسون معاون رئیس‌جمهور آمریکا به ایران می‌آید تا در جشن کودتا شرکت کند.

در چنین شرایطی ما شاهد خیزش دانشجویان هستیم که منجر به حادثه 16 آذر می‌شود. حادثه‌ای که نماد مبارزه با استعمار و استبداد شد. شعار اصلی و محوری که در این خیزش ضد استعماری و ضد استبدادی مشهود است، استقلال و آزادی است که یکی مسئله استعمار را هدف قرار داده و دیگری موضوع استبداد داخلی را. در حقیقت این دو شعار

دو ضلع مثلث براندازانه رژیم شاه است که 10 سال بعد با آغاز نهضت امام خمینی، ضلع سوم آن یعنی «اسلامیت»  هم به آن اضافه می‌شود.

خیزش و اعتراض دانشجویان طی سال‌های بعد قشرهای مختلف جامعه را در گیر می‌سازد و در فرآیند مبارزات مردم ایران علیه نظام استبدای پهلوی، در سال 57 در قالب شعار استقلال، آزادی، جمهوری اسلامی متجلی می‌شود. جنبش دانشجویی ایران پس از پیروزی انقلاب اسلامی هم در تحولات سیاسی- اجتماعی نقش آفرین بوده است. با این تفاوت که از نقطه ثقل و تمرکز خارج شده است.


ابتکار

«عصر علنیت» عنوان سرمقاله روزنامه ابتکار به قلم محمدعلی وکیلی است که در آن می‌خوانید:
تنها چند هفته کافی بود تا وب سایت” ویکی لیکس” به آن میزان از شهرت برسد که در کنار ویکی پدیا به معروفترین ویکی‌های جهان تبدیل شوند . ویکی لیکس، با انتشار اسناد محرمانه وزارت خارجه آمریکا ، خشم کشورهای مختلف را برانگیخته است و البته متناسب با ماهیت اسناد، واکنشهای متفاوت و متناقضی را در پی داشته است .

طی روزهای گذشته، پیرامون اصالت یا غیر واقعی بودن این اسناد و نیات طراحان در داخل کشور، سخن بسیار گفته شد و قلم فرسایی فراوان صورت پذیرفت . هر کس به سلیقه خود و متناسب با برداشت خود، اقدام به تحلیل پدیده ویکی نمود . اکنون فارغ از داوری در خصوص محتوا و اهداف طراحان، نیم نگاه به واقعیت برآمده از جریان رسانه‌ای ویکی لیکس خواهیم انداخت و به نکاتی اشاره خواهد شد.

نکته اول: پدیده” ویکی لیکس” حکایتگر، انقلاب صورت پذیرفته در نظام ارتباطی می‌باشد و نشانگر قدرت سایبری است و اینکه دیگر هیچ اطلاعاتی در جهان دیجیتالی، قابل پنهان ماندن نیست . شاید در تاریخ بشر، هیچ چیز به‌اندازه اینترنت دنیا را به این سرعت تغییر نداده باشد. شبکه‌ای که در کمتر از بیست سال، حدود دو میلیارد کاربر را به خود اختصاص داده است و به صورت آن لاین و در لحظه، آنها را به هم مرتبط می‌سازد.

اینترنت که اکنون با سرعت غیر قابل تصور در حال گسترش است، توانسته است همه عرصه‌های زندگی از سیاست تا اقتصاد، از خانواده تا فرهنگ و هنر و علم را شامل شود نکته دوم: تاکنون پیچیدگی و رازداری دو اصل مهم حاکم بر دیپلماسی کشورها بود این دو اصل خود اصل سومی را به صورت نانوشته تولید می‌کردند و آن تفاوت سیاست‌های علنی با سیاست‌های اعمالی است . بسیاری کشورها که در سیاست‌های علنی دوست نشان می‌دهند ، در سیاست‌های اعمالی دشمن و به دنبال توطئه علیه همدیگر هستند .

گاه هم دیده می‌شود، کشورهایی که در ظاهر رودر رو می‌باشند و سیاست علنی آنها بر دشمنی استوار است اما در سیاست‌های اعمالی، نقش دو دوست را ایفا می‌کنند و به صورت پنهان بر سر منافع مشترک متحد می‌باشند . بنابراین رازداری و پیچیدگی دو اصلی است که ضمانت حفاظت از تفاوت سیاست‌های علنی و اعمالی را عهده دار هستند .

اکنون با پدیده” ویکی لیکس” این اصول نقض گردیده است و دوگانگی سیاست‌های کشورها به چالش گرفته شده است. در نتیجه از این به بعد، شاهد تحول در چگونگی روابط کشورها خواهیم بود و باید انتظار سیاست، آشکارسازی به جای سیاست پنهان کاری را داشت . به نظر نگارنده این تحول آنچنان خواهد بود که می‌توان، عصر کنونی را عصر”علنیت” نام گذاری کرد. شاید اغراق نباشد اگر بگوئیم تمامی کشورها میل به پلیسی کردن اطراف خود دارند چیزی که بعد از واقعه 11سپتامبر به سرعت رخ داد .


آفرینش

«مردم و انتظارات از حمل و نقل عمومی» عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم علی رمضانی است که در آن می‌خوانید:
مردم کشور و بویژه شهر‌های بزرگ در چند هفته اخیر با اضطراب و نگرانی اخبار آلودگی هوا را دنبال می‌کنند و از اینکه اینک جدا از تهران، اصفهان نیز به مدار شهر‌های نیاز به تعطیلی افزوده شده نگرانند.

در این حال آنچه اینک مهم است وضعیتی است که مردمان شهرهای بزرگ در ان گرفتار شده و را ه حلی نیز برای آن تاکنون یافته نشده است در این حال هرچند در سالهای اخیردولت همواره برای کاهش و کنترل آلودگی هوای تهران طرح‌هایی مثل تقویت حمل و نقل عمومی را ارائه کرده و نهاد هاو بخش‌های گوناگونی نیز مردم را تشویق به استفاده از وسائل حمل و نقل عمومی برای کاهش ترافیک وآلودگی تهران کرده اما این تشویق‌ها و سیاست‌ها نه تنها از دامنه استفاده از وسائل شخصی نکاسته بلکه همچنان روند روبه رشدی را در مورد استفاده از وسائل شخصی باعث شده است.

در این بین از یک سو اگر به اهمیت حمل و نقل عمومی نگاه داشته باشیم در می‌یابیم که تجربه دنیا نشان می‌دهد که برای ریشه کن کردن معضل ترافیک و آلودگی هوا راهکار و سیاست بنیادین و اصلی، توسعه و گسترش حمل ونقل عمومی بویژه حمل ونقل ریلی امری مهم در راستای حل معضلات ترافیکی و آلودگی هوا بوده است.

در این حال باید اضافه کرد که اینک نیز بیش از 80درصد آلودگی هوای شهری همانند تهران ناشی از حرکت خودروهاست خود رو‌هایی که بیش از هر چیزی بنا و بر اساس ناکافی و نامطمئن بودن وسائل حمل و نقل عمومی است که به راه می‌افتندو معادله آلودگی و ترافیک در شهر‌هایی نظیر تهران را مداوم تکرار می‌کنند در این حال آنچه در شهر‌های بزرگ ما وجود نداشته است شبکه‌ای منسجم از وسایل نقلیه عمومی بوده تا شهروندان خود و به دلخواه سفری سریع‌تر، ارزان‌تر و ایمن تر را با وسایل نقلیه عمومی بر سفر با خودرو شخصی ترجیح دهند چرا که زمانی که شهروندی بنا به مسئولیتهای اخلاقی و شهروندی خود در شهری نظیر تهران رو به استفاده از وسائل حمل و نقل عمومی می‌آورد کمبودهای اساسی و مشکلات چند لایه آن نظیر کمبود وسائل ,ناکافی بودن آن و عدم دسترسی ان به بسیاری از مناطق شهر را مشاهده کرده و این گونه است که نگاه وی بیش از هر چیزی به استفاده از وسائل حمل و نقل شخصی معطوف میشود یعنی دور باطلی که تنها به دلیل ناتوانی سیستم حمل و نقل عمومی بسیاری را ناگزیر می‌کند تا در سایه این مشکل رو به استفاده از خودرو‌های شخصی بیاورندو روز به روز نیز در کنار ناکارآمدی حمل و نقل عمومی بر ترافیک و آلودگی در شهری نظیر تهران بیافزایند .


آرمان

«آقای یوسفیان‌ملا شما چرا؟ / یک پیشنهاد وچند نکته» عنوان سرمقاله روزنامه آرمان به قلم نعمت احمدی است که در آن می‌خوانید:
شنیدن بعضی مطالب ازسوی افرادی که درآن رشته تخصصی ندارند و اظهارنظرشاق و شاذی می‌کنند را با اغماض می‌توان به لحاظ بی اطلاعی آنان ازاصل مطلب نادیده گرفت، هرچند افرادی که دارای پست و عنوان خاصی می‌شوند حداقل باید به اعتبارپست و مقام خود، اگرچه درموضوعی تخصص ندارند، ازاظهارنظرغیرتخصصی خودداری نمایند،

اما این نظرآقای عزت‌الله یوسفیان‌ملا یکی از قضات با سابقه دادگستری که مدتی مسئولیت آموزش حین خدمت قضات دادگستری استان تهران را برعهده داشت و با تکیه برهمین تخصص خود با رأی مردم آمل به مجلس شورای اسلامی رفت و هم اکنون عضو کمیسیون برنامه و بودجه مجلس شورای اسلامی و نماینده قوه مقننه درستاد مبارزه با مفاسد اقتصادی است، نگارنده با همه علاقه‌ای که به سوابق قضائی، خصوصاً مدیریت ایشان دردوره تصدی آموزش حین خدمت قضات دادگستری تهران داشتم نتوانستم قلم را به دست نگیرم و ازایشان نه به عنوان نماینده مجلس بلکه هنوز به عنوان قاضی دادگستری سئوال کنم با کدام قانون؟ به گزارش خبرگزاری مهر آقای یوسفیان‌ملا اعلام داشته‌اند… دستگاه قضائی و مسئولان اجرایی کشورباید برای افراد و عوامل سازمان یافته‌ای که قصد برهم زدن و تخریب دراجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها را دارند، مجازات اعدام درنظربگیرند، همچنین عزت اله یوسفیان ملا اظهارداشت: طرح هدفمند کردن یارانه‌ها درکشورمان به یک قانون تبدیل شده و دراجرای این طرح و قانون نوپای کشور، دستگاههای نظارتی نظیرتعزیرات حکومتی، دادگاه‌های عمومی و انقلاب و اصناف درنظارت و بازرسی ازواحدها نقش تعیین کننده و وظیفه مهمی دارند، یوسفیان‌ملا با بیان اینکه اجرای طرح هدفمند کردن یارانه‌ها مسأله عدالت و شعاراصلی نظام است تصریح کرد، این طرح با موجودیت بخش اقتصادی گره خورده و نمی‌توان این بخش ازنظام را فراموش کرد.

دراجرای این طرح مهم و انقلابی، نباید به خاطرچند نفررفاه طلب و فرصت طلب که قصد اختلال و بی نظمی دارند کوتاه آمد بلکه باید با آنان قاطعانه برخورد کرد و حتی مجازات اعدام را برای آنان به مرحله اجرا گذاشت.


دنیای اقتصاد

«ان‌شاءالله کار به فرسایش نکشد» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم محمدصادق‌ جنان‌صفت است که در آن می‌خوانید:
1- محمود احمدی‌نژاد، رییس‌جمهور، در آخرین گفت‌وگوی خود با رسانه‌ها – و در حالی که انتظار می‌رفت جزئیات بیشتری درباره قانون هدفمندکردن یارانه‌ها ارائه دهد- درباره زمان شروع اجرای کامل این قانون پاسخ روشنی نداد.

شاید مجموعه دولت در تاخیر اجرای هدفمند کردن یارانه‌ها دلایل نیرومندی دارد که ترجیح می‌دهد آن را فعلا با شهروندان در میان نگذارد، اما واقع این است که این رویداد، روزگار کسب‌وکار و معیشت شهروندان را ناشفاف و سردرگم کرده است.

2- رحیم ممبینی، معاون بودجه معاونت برنامه‌ریزی و نظارت راهبردی نیز روزگذشته و در جمع خبرنگاران در پاسخ به این پرسش که چرا دولت قانون الزام ارائه لایحه بودجه تا نیمه آذرماه را بازهم رعایت نکرده، گفته است: «می‌دانید بودجه‌ ارتباط تنگاتنگی با برنامه پنجم توسعه دارد، ضمن اینکه ماده 199 برنامه کاملا به بودجه ارتباط دارد؛ بنابراین تا زمانی که تکلیف آن روشن نشده بود دولت نمی‌دانست چه اقدامی کند»  و در پاسخ به پرسش دیگری نیز گفت: «… منابع ناشی از هدفمند کردن یارانه‌ها در بودجه‌ سال آینده هنوز قطعی نشده است…» .

3- وزیر کار و امور اجتماعی نیز روزگذشته در جلسه شورای‌عالی اشتغال گفته است: «… جمع‌بندی نهایی درباره نرخ بیکاری تابستان 1389 وجود ندارد… دلیل اعلام نشدن نرخ بیکاری تابستان امسال را نمی‌دانم و باید از مسوولان پرسید…» .

4- بانک مرکزی ایران در آخرین آماری که از شاخص‌های کلان اقتصادی ایران در نشریه نماگرهای اقتصادی منتشر کرد، نرخ رشد تولید ملی، نرخ رشد تولید صنعتی و تغییرات مربوط به سرمایه‌گذاری ثابت در بخش‌های اقتصادی را اعلام نکرده و جای آنها را خالی گذاشته است… آخرین آمار اعلام شده درباره نرخ رشد تولیدات صنعتی و تولید ملی مربوط به نیمه اول 1387 بوده و هنوز عدد رسمی از تحولات پس از آن به اطلاع افکار عمومی نرسیده است.

5- مجموعه رویدادها، اخبار و گزارش‌های یاد شده در بندهای 1 تا 4 این نوشته نشان می‌دهد که به‌رغم همه خوش‌بینی‌های دولت و البته انتقادهای کارشناسان و منتقدان درباره فضای کسب‌وکار ایران در دوره اخیر، ابهام و ناشفافی جایگاه ویژه‌ای دارد. مساله مهم در چنین فضایی، سرگردانی و سردرگمی فعالان اقتصادی، صنعتی، بازرگانی و اکثریت شهروندانی است که باید دخل و خرج خود را برای یک‌سال بعد تنظیم کنند.


جهان صنعت

«درآمدهای مالیاتی و بودجه» عنوان سرمقاله روزنامه جهان صنعت به قلم پویا نعمت‌الله است که در آن می‌خوانید:
اساسا در تعریف سیاست‌های مالیاتی چند وظیفه را برای اصلاح و تعدیل این سیاست‌ها موردنظر قرار می‌دهند. از آن جمله می‌توان به:
– برقراری جریان درآمدی مناسب (با هدف بهبود کسری‌های تراز پرداخت و تامین مالی هزینه‌های دولت‌ها)

– کاهش تاثیر‌گذاری هزینه‌ای مالیات (به شیوه‌ای که باعث اختلال در فرآیند رشد و رفاه نشود و کاهش چشمگیری را به درآمد‌های واقعی افراد تحمیل نکند)
– کاهش‌پذیر بودن بار مالیات در نزد خانوار‌های صاحب درآمد اندک‌تر و بالاخره ساده‌بودن ساختار مالیات‌گیری در عین نظام‌مند بودن آن اشاره کرد.

صندوق بین‌المللی پول در یکی از گزارش‌های سالانه خود پیشنهاد کرده بود که ایران برای تقویت هرچه بیشتر اوضاع مالی و اقتصادی‌اش به ویژه در میان‌مدت باید میزان هزینه و نرخ بهره را کاهش دهد، یارانه‌های مشخص را از میان ببرد، افزایش میزان مالیات را به اجرا درآورده و نظام پرداخت مالیات را سروسامان دهد.

موضوع‌ مالیات بر ارزش‌افزوده و همچنین واکنش شدید برخی اقشار کشور از جمله بازاریان نسبت به آن به روشنی نشان داد که چه دیدگاه معوجی درباره مفاهیم اقتصادی نزد فعالان اقتصادی در کشور (خصوصا همان قشری که بیشترین اعتراض را به این مساله داشتند) وجود دارد.می‌دانیم کاهش دریافت مالیات  موجب افزایش شیب تقاضای کل می‌شود  به این ترتیب که مصرف‌کنندگان در واقع بخش اندک‌تری از درآمد خود را از دست داده و از این منظر، قاعدتا درآمد شخصی کل در سطح اقتصاد نیز بیشتر خواهد شد.

دقت داریم که مالیات را یکی از مهم‌ترین و موثرترین ابزارهای سیاست مالی در اقتصاد تلقی می‌کنند (دیگر ابزار موثر سیاست مالی، مخارج دولت است).

نظر شما چیست؟