دیپلماسی ایران در برابر جنگ ارزی

«جنگ ارزی» رخ داده میان قدرت‌های عمده اقتصادی جهان، وضعیت آشوبناک و به تبع آن مجموعه‌ای از شرایط اولیه جدیدی را فراهم آورده که می‌تواند فرصت‌های جدیدی را پیش روی سیاست خارجی ایران قرار دهد

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک روزنامه «تهران امروز» در گزارشی نوشت:

می گویند «بال زدن پروانه‌ای در برزیل می‌تواند توفانی در تگزاس برپا کند» ایده‌ای که بعدها منجر به شکل گیری نظریه مهمی تحت عنوان «نظریه آشوب» شد. آشوب نشان داد که «اثر پروانه‌ای» نه به قدرتمند بودن پروانه برزیلی بر می‌گردد و نه به «دمدمی مزاج بودن» هوای تگزاس! و این یعنی آب و هوا به عنوان «سیستمی پویا» از حساسیت فوق‌العاده‌ای نسبت به تغییر شرایط اولیه برخوردار است و تغییری هر چند اندک در «شرایط اولیه» می‌تواند مسبب تعییراتی وسیع در این نوع سیستم‌ها شود اما این نظریه به ریاضیات محدود نماند و به دلیل ویژگی‌های بافتاری نظامات انسانی به سرعت از ریاضیات فراتر رفته و پا در علوم انسانی گذاشت و از آنجایی که «پویایی» مهم ترین ویژگی نظام بین‌الملل قلمداد می‌شد، نظریه آشوب توانست در مطالعات روابط بین‌الملل نیز کارویژه‌ای مهم بیابد.

روش شناسی جدید نشان داد که صرفا این هم‌آوردی قدرت‌های هم وزن در نظام بین‌الملل نیست که می‌تواند منجر به تغییر صورت بندی قدرت در این نظام شود بلکه ریز قدرت‌ها هم با قرار گرفتن در موقعیت‌های خاص «زمانی و مکانی» به کار تغییر نظم موجود می‌آیند، موقعیت‌هایی که به عنوان شرایط اولیه برای «سیستم آشوبناک نظام بین‌الملل» به حساب می‌آیند. از این منظر به همان اندازه که پذیرفتن «پروستریکا و گلاسنوست» و درنتیجه فروپاشی یکی از دو بلوک قدرت توانست منجر به ایجاد نظم نوینی در جهان و تقسیم نظام بین‌الملل به قبل و بعد از جنگ سرد شود، حملات تروریستی یازدهم سپتامبر نیز به عنوان نقطه عطف آنچنان چینش قدرت در جهان را دستخوش دگرگونی کرد که پس از آن جهان به دوگانه قبل و بعد از 11 سپتامبر تقسیم شد و این یعنی فارغ از غیرقابل مقایسه بودن میزان قدرت کنشگران (حزب‌کمونیست اتحاد جماهیر شوروی و القاعده بن لادنی) قرار گرفتن در جایگاه شرط اولیه می‌تواند منجر به ایجاد تغییراتی جدی در «گفتمان حاکم بر قدرت» در جهان شود.

این مقدمه برای این آورده شد که به نظر می‌رسد «جنگ ارزی» رخ داده میان قدرت‌های عمده اقتصادی جهان، وضعیت آشوبناک و به تبع آن مجموعه‌ای از شرایط اولیه جدیدی را فراهم آورده که می‌تواند فرصت‌های جدیدی را پیش روی سیاست خارجی ایران قرار دهد.

داستان به نیمه دوم سال 2010 بازمی‌گردد. زمانی که قدرت‌های اقتصادی جهان به این نتیجه رسیدند که بحران دامنگیر اقتصاد جهانی آغاز شده در سال 2007 رو به پایان است چرا که با افزایش مثبت تراز بازرگانی کشورها، بارقه‌های امید به پایان رکود بیشتر جلوه می‌کرد اما این تمام ماجرا نبود؛ که همیشه پایان یک وضعیت آشوبناک، به آغاز آشوبی جدید گره می‌خورد.

اقتصادهای رهیده از بحران اگر تا دیروز به دنبال «حفظ توان تولید» به هر قیمتی بودند امروز بیش از هر چیز در پی افزایش «رشد صادرات» خود بر‌آمده‌اند و در این راه ابایی ندارند که ابتدایی‌ترین اصول اقتصاد لیبرالی را نادیده بگیرند. حتی اگر دولت‌ها مجبور باشند تا با مداخله در اقتصادهای ملی خود، «دست پنهان» آدام اسمیت را در زیر گیوتین دولت لیبرال قَلَم کنند! در ابتدای امر، هم‌نوایی بین ایالات متحده و اتحادیه اروپا به گوش می‌رسید و هر دو چین را متهم می‌کردند که به‌طور مصنوعی ارزش «یوان»، واحد پول خود را در مقابل دلار و یورو را پایین نگه داشته تا کالاهای صادراتی‌اش در بازارهای جهانی راحت تر به فروش برسد.

بیست و نهم سپتامبر بود که مجلس نمایندگان آمریکا لایحه‌ای را تصویب کرد که به دولت اجازه می‌داد تا با ارزهایی که ارزان نگه داشته می‌شود همچون سوبسید نامناسب تجاری رفتار کند و از این طریق دلار آمریکا را در برابر آن ارزها تضعیف کند تا قیمت کالاهای صادراتی این کشورها به آمریکا افزایش یافته و در مقابل صادرات آمریکا برای مردم این کشورها مرقون به صرفه تر گردد و این آغاز «نبردی ارزی» شد که ایالات متحده شرط اولیه ایجاد آن گشت.

نظر شما چیست؟