این تحلیل با گزارشهای بانک مرکزی که تا تیر ماه از شبکه شتاب منتشر می شد و گزارشهایی که از چند بانک بزرگ کشور در دسترس بود، برای بازه زمانی شش ماهه اول سال 89 غیر از مورد بانک ملت همخوانی مناسب و خطایی کمتر از یک درصد را نشان می دهد و به نظر نگارنده می تواند مبنایی برای مقایسه و سنجش در آینده باشد.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از وبلاگ بانکداری الکترونیک ایران،نوشتار زیر مروری کوتاه بر گزارش بانک مرکزی از تعداد کارتهای صادره و خودپردازهای شبکه بانکی کشور تا پایان شهریور ماه 89 است.
هدف از این بررسی تخمین میزان نسبی تراکنشهای هر سوییچ بانکی و کل تراکنشهای شبکه بانکی کشور است، این امر احتمالا می تواند در ظرفیت سنجی سیستمها از طرف بانکها و شرکتهایی که در این زمینه فعالیت می کنند و همچنین درک بهتر و روشنتر گزارشهای ارایه شده از سوی مراجع مختلف مورد استفاده قرار گیرد.
لازم به ذکر است که این بررسی صرفا موضوع را از جنبه ریاضی (آمار و احتمال) با فرضیاتی که در زیر به آنها اشاره می شود، تحلیل می کند، بنا بر این امکان مقداری خطا وجود دارد. این تحلیل با گزارشهای بانک مرکزی که تا تیر ماه از شبکه شتاب منتشر می شد و گزارشهایی که از چند بانک بزرگ کشور در دسترس بود، برای بازه زمانی شش ماهه اول سال 89 غیر از مورد بانک ملت همخوانی مناسب و خطایی کمتر از یک درصد را نشان می دهد و به نظر نگارنده می تواند مبنایی برای مقایسه و سنجش در آینده باشد.
مفروضات
فرضیاتی که در این تحلیل در نظر گرفته شده اند، عبارتند از:
1. در صد کارتهای فعال بانکها (کارتهایی که به صورت روزمره مورد استفاده قرار می گیرند.) با یکدیگر مساوی هستند، این فرض در ایجاد خطا موثر است.
2. استفاده کنندگان کارتهای بانکهای مختلف با احتمال مساوی در طول ماه البته با توجه به نسبت آنها به کل کارتهای صادره، از دستگاههای خود پرداز استفاده می کنند.
3. در این تحلیل فقط خود پرداز ها مورد بررسی قرار گرفته اند، نتیجتا برای محاسبه اعداد ذکر شده برای tps کل سوییچهای مختلف از دیگر درگاه ها، باید به گزارش بانک مرکزی مراجعه کرد. در حال حاضر حدااقل 80 درصد تراکنشها از خود پرداز و حداکثر 20 در صد از سایر درگاه ها صورت می گیرد. به عبارت بهتر حد اکثر 1.25 برابر tps های ذکر شده در سیستمها مشاهده می شود.
4. درصد خودپردازهای فعال بانکها به نسبت تعداد خودپردازهای همان بانک، مساوی است.
5. در این مدل بار ناشی از تراکنشهای ناموفق و برگشتی در نظر گرفته نشده است، که طبیعتا اگر سیستم ها با ظرفیت پیش بینی شده در این مدل قابلیت پاسخگویی داشته باشند، درصد این گونه موارد قابل توجه نخواهد بود.
6. خطاهای ناشی از Network در این مدل در نظر گرفته نشده اند.
7. مدل ریاضی در نظر گرفته شده مدل مارکوف، Closed Queuing System و تابع توزیع تعداد تراکنشها پوواسون است، طبیعتا چنانچه از این ارقام برای محاسبه Response Time استفاده شود، نتیجه توزیع نمایی خواهد داشت. این موضوع می تواند برای بررسی میزان خطا و بازه اطمینان (Confidence Interval) مورد استفاده قرار گیرد.
نتیجه:
نتیجه تحلیل در جدول قابل مشاهده است، در اینجا به کوتاهی در باره نحوه محاسبات اشاره می شود:
همانطور که در جدول زیر مشاهده می شود، تعداد کل خودپردازها 18801 دستگاه است، با فرض حداقل زمان Think Time و Response Time برای تراکنش مانده گیری معادل 30 ثانیه، به سادگی مشاهده می شود که کل خودپردازهای شبکه بانکی کشور،حداکثر می توانند 626.7 تراکنش در ثانیه داشته باشند. (حاصل تقسیم تعداد خودپردازها بر 30 ثانیه). از این عدد در محاسبه حداکثر tps مورد نیاز بانکها استفاده می شود.
محاسبه درصد کارتها و درصد خودپردازها، با تقسیم تعداد آنها در هر بانک به جمع کل، محاسبه می شود، طبیعتا حاصل جمع این درصدها، باید 100 باشد.
منظور از درصد تراکنشهای سوییچ در هر بانک، حاصل تقسیم تراکنشهای احتمالی که به هر سوییچ می رسند، از طریق شتاب و خودپردازهای خود آن بانک است. چنانچه درصد کارتهای هر بانک را برابر با c و درصد خودپردازهای هر بانک را برابر a فرض کنیم، درصد تراکنشهای سوییچ یک بانک خاص به صورت مقابل محاسبه مس شود: احتمال اینکه کارت یک بانک روی خودپرداز محلی قرار بگیرد به اضافه احتمال اینکه روی خودپرداز بانک دیگر قرار گیرد: 1 – (1-c)*(1-a) به عنوان مثال برای بانک اقتصاد نوین خواهیم داشت: 1 – (1-.0404)*(1-.0358) = .0748 یعنی 7.48 در صد کل تراکنشها.
واضح است که حاصل جمع این ستون بیش از صد درصد خواهد بود، چون تراکنشهای شتابی غیر از سوییچ شتاب، دو سوییچ دیگر را نیز درگیر می کنند.
درصد تراکنشهای سوییچ شتاب ناشی از هر بانک، یعنی احتمال اینکه کارت بانک دیگری روی سوییچ این بانک قرار گیرد یا کارت این بانک روی سوییچ بانک دیگری قرار گیرد.
نحوه محاسبه:
c*(1-a) + (1-a)*c مثلا برای بانک پارسیان خوهیم داشت: .0720*(1-.0143)+(1-.0720)*.0143=.0842 یعنی به صورت متوسط 7.42 تراکنشهای کارتهای بانک پارسیان از شتاب خواهند گذشت.
واضح است که حاصل جمع این ستون بیش از صد خواهد بود و اصلا این حاصل جمع، یعنی جمع درصد تراکنشهای هر بانک که از شتاب سرویس می گیرند، معنی دار نیست.
احتمال جریمه، درصد تراکنشهای شتابی که می توانند در صورت ناموفق بودن باعث جریمه از طرف بانک مرکزی شوند، فقط از قرار گرفتن کارت یک بانک بر خودپرداز بانکهای دیگر می تواند ناشی شود. نحوه محاسبه: (1-a)*c
حداکثر tps هر بانک برابر خواهد بود با درصد تراکنشهای هر سوییچ از حداکثر کل تراکنشهای خودپردازها (626.7) که در بالا محاسبه شد. واضح است که حاصل جمع این ستون بیش از 626.7 خواهد بود، چون بخش شتابی این تراکنشها در شبکه بانکی به دو تراکنش روی سوییچ بانکهای درگیر و یک تراکنش روی سوییچ شتاب منجر خواهد شد.
در ستون MaxTPS1 حداکثر تراکنش هر سوییچ ناشی از خودپردازها در 1.2 ضرب شده است تا تقریبی از بار حاصل از کل درگاه ها به دست بیاید. اگر چه طبق بعضی گزارشهای ارایه شده این فاکتور می توانست 1.25 در نظر گرفته شود. مجددا لازم به ذکر است که حاصل جمع این ستون بیش از 626.7 خواهد بود. صحت این ستون با توجه به آمارهای مختلف می تواند متغیر باشد و چندان مورد وثوق نیست.
همانطور که ذکر شد، این بررسی برای دیگر گزارشهای بانک مرکزی از میزان تجهیزات و کارتهای بانکها و گزارشهایی که از عملکرد سوییچ بعضی از بانکها در دسترس بود و گزارشهای تراکنشهای ناموفق شتابی تا تیر ماه، و بقیه گزارشها در شش ماهه اول سال جاری انجام شد و نتیجه تحلیل اختلافی کمتر از یک درصد را نشان داده است. فقط آمارهای بانک ملت در گزارشهای بانک مرکزی با تحلیل فوق اختلاف فاحشی دارد که متاسفانه به دلیل عدم دسترسی به آمار مستند در این زمینه، توضیح خاصی غیر از اینکه فرضیات ذکر شده در این تحلیل در مورد این بانک صدق نکنند، ندارم.
نام بانک | تعداد کارت | درصد کارتها | تعداد ATM | درصد ATM ها | درصد تراکنشهای سوییچ | درصد تراکنشهای سوییچ شتاب | احتمال جریمه | MaxTPS | MaxTPS1 |
اقتصاد نوین | 4,227,405 | 4.04% | 674 | 3.58% | 7.48% | 7.34% | 3.90% | 47 | 56 |
پارسیان | 7,531,472 | 7.20% | 268 | 1.43% | 8.52% | 8.42% | 7.10% | 53 | 64 |
پاسارگاد | 2,205,490 | 2.11% | 375 | 1.99% | 4.06% | 4.02% | 2.07% | 25 | 31 |
پست بانک ایران | 260,354 | 0.25% | 212 | 1.13% | 1.37% | 1.37% | 0.25% | 9 | 10 |
تجارت | 6,978,657 | 6.67% | 1,910 | 10.16% | 16.15% | 15.47% | 5.99% | 101 | 121 |
توسعه صادرات | 11,569 | 0.01% | 34 | 0.18% | 0.19% | 0.19% | 0.01% | 1 | 1 |
رفاه | 2,354,807 | 2.25% | 911 | 4.85% | 6.99% | 6.88% | 2.14% | 44 | 53 |
سامان | 1,231,169 | 1.18% | 437 | 2.32% | 3.47% | 3.45% | 1.15% | 22 | 26 |
سپه | 10,227,412 | 9.78% | 1,555 | 8.27% | 17.24% | 16.43% | 8.97% | 108 | 130 |
سرمایه | 223,170 | 0.21% | 106 | 0.56% | 0.78% | 0.77% | 0.21% | 5 | 6 |
سینا | 769,296 | 0.74% | 272 | 1.45% | 2.17% | 2.16% | 0.72% | 14 | 16 |
صادرات ایران | 16,292,954 | 15.57% | 3,149 | 16.75% | 29.72% | 27.11% | 12.97% | 186 | 223 |
صنعت و معدن | 49,723 | 0.05% | 55 | 0.29% | 0.34% | 0.34% | 0.05% | 2 | 3 |
قرض الحسنه مهر ایران | 62,462 | 0.06% | 56 | 0.30% | 0.36% | 0.36% | 0.06% | 2 | 3 |
کار آفرین | 108,658 | 0.10% | 66 | 0.35% | 0.45% | 0.45% | 0.10% | 3 | 3 |
کشاورزی | 9,975,413 | 9.54% | 1,530 | 8.14% | 16.90% | 16.12% | 8.76% | 106 | 127 |
مسکن | 4,812,202 | 4.60% | 991 | 5.27% | 9.63% | 9.39% | 4.36% | 60 | 72 |
ملت | 19,142,326 | 18.30% | 2,573 | 13.69% | 29.48% | 26.98% | 15.79% | 185 | 222 |
ملی ایران | 18,105,620 | 17.31% | 3,600 | 19.15% | 33.14% | 29.83% | 13.99% | 208 | 249 |
موسسه اعتباری توسعه | 42,224 | 0.04% | 27 | 0.14% | 0.18% | 0.18% | 0.04% | 1 | 1 |
جمع | 100.00% | 100.00% |
نظر شما چیست؟