کنسرسیوم های بین المللی مگاپی‌اس‌پی چگونه تشکیل شدند

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از ماهنامه یاریاران،با توجه به تفاوت های بازار پرداخت الکترونیک در ایران و وظایف و فعالیت های بازیگران اصلی صنعت پرداخت الکترونیک کشور با سایر کشورها، تلاش شده است که با واکاوی مدل های بین المللی و بعضاً منطق ها، راهکارهای ممکن برای توسعه و هدایت این بازار بررسی و تبیین شود.

بدین منظور در ابتدا به بررسی کلی طرح تشکیل مگاپی اس پی ها در ایران و لزوم پیاده سازی آن و سپس به تفاوت های موجود در بازار ایران و سایر کشورها پرداخته شده است. ادامه این مبحث نیز به یکی از اصلی ترین چالش های پیش روی فعالیت اصلی صنعت (Merchant Acquiring ) یعنی «برون سپاری ها» و نهایتاً تشریح نحوه تشکیل کنسرسیوم های بین المللی میان شرکتها و بانکهای بزرگ جهانی و ترسیم مسیر پیش روی صنعت پرداخت الکترونیک کشور برای ورود به بازارهای جهانی، اختصاص دارد.

طرح تشکیل مگاپی اس پی چیست

گفته می شود هدف اصلی از تشکیل مگاپی اس پی ها اجرای مدل های تجربه شده بین المللی و اصلاح مسیر طی شده از طریق تجمیع پایانه های فروش و جلوگیری از رقابت های غیرصحیح کنونی است. در حال حاضر، در تمامی کشورهای توسعه یافته، حداکثر دو یا سه شرکت داخلی یا بین المللی ارایه دهنده خدمات پرداخت وجود دارد که شبکه بانکی کشورهای مذکور با عقد قرارداد با این شرکت‌ها از سرویس های ایشان استفاده کرده و هیچ بانکی به دنبال ایجاد شبکه های اختصاصی خویش با صرف هزینه های موازی نیست.

طرح تشکیل مگا پی اس پی ها در اروپا و آمریکا به این علت که پایانه فروش به Merchant فروخته شده (یا در ازای دریافت اجاره ماهیانه در اختیار وی قرار میگیرد) و می بایست بابت هر تراکنش نیز مبلغی بپردازد و عملاً هیچ تولید کننده و یا
 Merchant Acquirer نمی تواند وی را راضی به نصب بیش از یک پایانه فروش نماید؛ اساسا جایگاهی ندارد. بنابراین رقابت بین تولیدکنندگان POS یا Merchant Acquirer ها برای ارایه سرویس های ارزش افزوده انحصاری یا برآورده سازی نیازهای خاص مشتریان خود (روی POS) و قانع نمودن Merchant به خرید سیستم POS جدید و جایگزینی آن با مدل قبلی است.

 برون سپاری: چالش اصلی صنعت Merchant Acquiring

هزاران بانک به طور مثال در آسیا و پاسفیک وجود دارند که خدمات صدور کارت یا ایجاد شبکه پذیرندگی را انجام می دهند و عمدتاً به Visa و Master Card و به ندرت به سایر برندها تعلق دارند. بیشتر این بانکها از برنامه های (Platform) اختصاصی خویش برای صدور و پذیرش کارت استفاده میکنند و از این بین تعداد کمی نیز می توانند امیدوار باشند که به اهداف اقتصادی خود برای سود آوری پروژه ها دست یابند.

آن ها اخیراً به طرز چشمگیری متوجه نیاز خود به برون سپاری شده اند. علت اینجاست که بانک ها برای حضور در عرصه رقابت می بایست تمامی انواع ارزشهای افزودهای که یک PSP می تواند ارایه کند را فراهم آورند؛ به این امید که مجموع این فعالیتها به افزایش حجم تراکنشهای پذیرندگان و حفظ ارتباطات فی مابین آن ها منجر شود. در حالی که برون سپاری فعالیتهای پروسس دیتا میتواند به بانکها اجازه دهد به ایجاد ارزش افزوده و نوآوریهای بیشتر برای مشتریان خود بپردازند.

 چالش های برون سپاری

در برخی نقاط مالکیت بانکهای محلی بر شبکه Merchant ها تاکنون در مقابل برون سپاری به شرکتهای مستقل مقاومت کرده اند اگر چه POSهایی، که اغلب بوسیله بانکها مالکیت میشوند، از لحاظ تئوری می توانند بانکها را به طور مستقیم به یکدیگر متصل کنند به طور مثال در سنگاپور قرار است که ارتباط از طریق فقط یکی از بانکهای Acquirer انجام شود و با پیاده سازی این پروژه بانک می تواند برای هر تراکنش از سایر بانکها کارمزد بخواهد.به عبارت دیگر برای فراهم کردن سود برای مشتریان بانکها، سه بانک از اصلی ترین بانکهای پذیرنده که اتفاقاً از بزرگترین صادرکنندگان کارت نیز هستند، ملزم می شوند منافع دارندگان کارت خود را در قالب طرح های تخفیف لحاظ نمایند؛ مجموع این دلایل به اضافه ضرورت پیاده سازی این طرح ها، موجب می شود که مدیریت پایانه های فروش به لحاظ فنی به شرکتهای دیگری برون سپاری شود.

پیچیدگی این پروژه آنجاست که درصدهای مختلف تخفیف را بر روی پایانه های فروش بانکهای مختلف پیاده سازی نمایند در حالی که به گفته فعالان این صنعت ارتباطات داخلی و بین بانکی برای بانکها ارزش چندانی ندارند.

این مسائل منجر به ایجاد روندی شده است که Merchant ها پایانه های فروش خود را مستقیماً از تولید کنندگان POS خریداری و از نرم افزارهای آنها استفاده کنند. این نوع بخش بندی بازار با سیاستهای دولت برای ایجاد شبکه واحد پرداخت جهت حمل و نقل عمومی، عوارض راه ها و… مغایرت دارد بنابراین تلاشی برای ایجاد یک پلتفرم امن مشترک در جهت از بین بردن بازار آشفته کارمزدها آغاز گردیده است.

 آینده صنعت پرداخت الکترونیک (Merchant Acquiring)

 در حال حاضر تغییرات مهمی در بخش Acquirer این صنعت در حال وقوع است که برخی از نتایج آن عبارتند از: هزینه کمتر بهای تراکنشها، محصولات سطح بالاتر و …
از سوی دیگر شرکتهای بین المللی به بازارهای محلی راه پیدا کرده اند که این پروسه اغلب با مشارکت Acquirer Bank ها، صاحبان مشاغل کارت (مثل Visa وMaster Card) یا تولید کنندگان نرم افزارها (که راه را برای دسترسی ایشان باز میکنند) محقق می شود.

چند مثال:

• رستوران ها: تولیدکنندگانی نظیر UCR، ثبت کننده دریافت وجه نقد را مستقیماً به یک فراهم کننده پرداخت نظیر First Data متصل میکنند.
• بیمارستان ها: شرکتهایی نظیر Micros و … POS هایی را با قابلیت اتصال به سیستم مرکزی پذیرش هتل ها و بیمارستانها نصب میکنند که در این حالت اطلاعات روزانه صورتحساب فرد با میزان اعتبار وی مقایسه می گردد.

• صرافی:برخی Merchant ها قابلیت پرداخت با نرخ رایج محل سکونت مشتری را برای درک بهتر وی از میزان وجه پرداخت شده دارند. در واقع POS پروسه تبدیل نرخ ارز را انجام میدهد.

• خرده فروش ها:در این حوزه یک فرآیند PC- Base ایجاد شده که مخصوص فروشگاههای بزرگ و زنجیره ای است. اطلاعات خریدهای هر فرد به طور مستقیم به Payment Processor ارسال می گردد که شامل نوع خرید، هزینه ها، عملکرد شاخص ها و … است و اطلاعاتی نظیر سوابق خریدار و هشدارهای لازم به فروشگاه ارسال می شود.

 کنسرسیوم های بین المللی خدمات پرداخت

تشکیل کنسرسیوم ها در کشورهای توسعه یافته و یا بعضاً در حال توسعه به دلیل رعایت اصول اولیهای همچون فروش POS به Merchant ها و یا دریافت اجاره ماهیانه از ایشان و دوری جستن از ایجاد فضایی مشابه وضعیت کنونی ایران (چندین پایانه فروش در هر فروشگاه) عموماً با هدف توسعه بازارهای فعالیت به کشورهای دیگر، اتفاق می افتد.

در این بین  برخی شرکتهای بین المللی نظیرGlobal Payment  و First Data با تشکیل کنسرسیوم با شرکتها و بانکهای منطقه ای، مجوز ورود به بازارهای داخلی آن کشورها را به دست آورده و از امکانات ایشان نظیر شبکه پایانه های فروش و … استفاده میکنند.

شایان ذکر است که نحوه همکاری در بازارهای کشورهای مختلف حتی برای شرکتهای یکسان، متفاوت است و طیف وسیعی از فروش POS در بازار محلی تا فعالیت به عنوان پشتیبان و فراهم کننده خدمات مورد نیاز پروسس دیتا برای بانکهای Acquirer را در بر میگیرد.

در ادامه برخی از مدل های تشکیل کنسرسیومهای بین المللی واکاوی گردیده است:

کمپانی Global Payment) GP)

GP با مشارکت فی مابین GP (56%) و HSBC (44%) برای فعالیت در منطقه آسیا و پاسفیک تشکیل شده که HSBC مرحله پردازش دیتا را انجام داده و GP به عنوان یکی از فراهم کنندگان اصلی پرداخت الکترونیک در دنیا، مالکیت و مدیریت شبکه مربوط به Merchant ها برای HSBC در 10 کشور آسیایی را برعهده خواهد داشت.

Acquirer ها برای حضور در بازار هر کشور در منطقه آسیا، به مجوز جداگانه ای نیاز دارند که طی مشارکت با شرکتهای منطقه ای آن را به دست می آورند. اکنون GP می تواند یک مزیت را به صورت یکپارچه به مشتریان خود پیشنهاد کند که به طور کامل به سوئیچهای مستقر در آمریکا متصل هستند. GP همچنین می تواند در تعقیب اهداف بلند مدت خود به بازارهای آسیایی وارد شده و با تولیدکنندگان سخت افزار و نرم افزار برای یافتن استراتژی های اختصاصی، همکاری کند.

کمپانی Merchant Solutions

در سال 2007 با مشارکت First Data (56%) و Standard Bank یا SB (44%) تشکیل شده است. این کمپانی بوسیله SB عملیات تسویه حساب را انجام میدهد و First Data در زمینه Merchant ها، عملیات فروش POS، درصدهای تخفیف که به یک Merchant پیشنهاد می گردد، پروسس دیتا، مدیریت ریسک و نحوه تعامل با صاحبان مشاغل کارت (Visa و Master Card) فعالیت میکند.

در این مدل، مزیت Merchant Solutions آن است که با اتکا به توانایی های صاحبان خود، می تواند به ابداع و نوآوری بپردازد: اموری مثل گزارش دهی و تحلیل اطلاعات، POS های هوشمند، افزایش قدرت پروسس دیتا و تولید محصولات جدید.

First Data یک سیستم شامل سوئیچ جهانی پرداخت را در اختیار دارد. همچنین بیش از 17 سال است که در بازار استرالیا شناخته شده و هم اکنون به عنوان یک Merchant Acquirer و یا بعضاً شریک تجاری در کشورهایی مثل چین، مالزی، سنگاپور و کره جنوبی فعالیت میکند.

کمپانی Planet Payment

فعالیت این شرکت عموماً در زمینه فراهم سازی بسترهای پرداخت الکترونیک برای صاحبان مشاغل کارت (Visa و Master Card) و نگهداری ارتباطات فی مابین طیف وسیعی از بانکهای Acquirer است. همچنین محصولات ویژه ای را برای شرکتهای اصلی بازار پرداخت الکترونیک تولید میکند نظیر سوئیچی در آسیا که یک سرویس یکپارچه را برای هتل داران و فروشندگان فراهم می آورد. این سوئیچ قابلیت دریافت تراکنش از طیف وسیعی از سخت افزارهای POS (با برندهای مختلف) را داراست.

این سیستم به Merchant ها امکان میدهد که با دسترسی به اطلاعات کارت های اعتباری افراد در سیستم های یکپارچه خود، امکان پذیرش و کاهش ریسک کلیه کارتهای اعتباری را علاوه بر کارت های نقدی داشته باشند.

منابع: