گزیده سرمقاله‌ های اقتصادی روزنامه‌های صبح امروز

مردم سالاری«ناهماهنگی برای هدفمندکردن یارانه‌ها» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم شهرام صدوقی است که در آن می‌خوانید:روز گذشته سخنگوی طرح تحول اقتصادی با اعلا م خبر تاخیر دربرداشت از مبالغ واریزی یارانه های نقدی مردم، پرده از ناهماهنگی جدیدی از اجرای طرحی برداشت که دولتمردان از آن به عنوان جراحی بزرگ اقتصادی کشور […]

مردم سالاری

«ناهماهنگی برای هدفمندکردن یارانه‌ها» عنوان سرمقاله روزنامه مردم سالاری به قلم شهرام صدوقی است که در آن می‌خوانید:
روز گذشته سخنگوی طرح تحول اقتصادی با اعلا م خبر تاخیر دربرداشت از مبالغ واریزی یارانه های نقدی مردم، پرده از ناهماهنگی جدیدی از اجرای طرحی برداشت که دولتمردان از آن به عنوان جراحی بزرگ اقتصادی کشور نام می برند.

این خبر در حالی منتشر شد که هنوز یک هفته از مصاحبه رئیس جمهور در تلویزیون و همچنین نشست خبری مدیر عامل سازمان هدفمندی یارانه ها و اعلا م شروع اجرای طرح مذکور و همچنین واریز نقدی یارانه ها از مهرماه سال جاری نمی گذرد. به عقیده کارشناسان، بزرگترین نقطه قوت اجرای طرح  هدفمند سازی یارانه ها، پرداخت یارانه های نقدی و تامین مالی مردم قبل از شروع اجرای طرح عنوان شده است.

این موضوع بدان معنی است که خیل کثیر مردم دارای درآمد متوسط و پائین توانایی تحمل افزایش قیمت ها بعد از حذف یا کم رنگ شدن یارانه های کالا های مصرفی خویش را ندارند و وظیفه اجرا کنندگان این طرح بایستی تامین مابه التقاوت حذف یارانه ها قبل از هجمه گرانی ها باشد.
البته ناگفته نماند که دولتمردان و دست اندرکاران اجرای طرح تحول اقتصادی و حتی شخص رئیس جمهور نیز به این موضوع که باید قبل از شروع طرح، منابع مالی مابه التفاوت حذف یارانه ها در حساب مردم قرار بگیرد، معتقد هستند.اما، نکته اینجاست که از لا به لا ی اخبار منتشره واقعیت طور دیگری جلوه خواهد کرد.

روز گذشته علا وه بر اطلاعیه کارگروه تحولا ت اقتصادی و اظهارات دکتر فرزین سخنگوی این کارگروه مبنی بر عدم برداشت یارانه های نقدی تا زمان محاسبه دقیق قیمت حامل های انرژی در کشور (پس از اجرای قانون هدفمند کردن یارانه ها)، حجت الا سلا م میرتاج الدینی معاون رئیس جمهور در امور مجلس شورای اسلا می نیز از  واریز هر دو ما ه یکبار این یارانه ها به حساب های مردم خبر داد. اگر چه وی در گفت وگو  با یک خبرگزاری طرفدار دولت از قطعیت شروع اجرای طرح هدفمند سازی یارانه از ابتدای مهرماه سال جاری خبر داده است، اما خبر مربوط به واریز 2 ماهانه یارانه به حسابها نیز برای اولین بار منتشر می شود که در نوع خود جالب توجه است.

این همه تنوع خبری در زمانی که کمتر از یک روز بیشتر به آغاز اجرای طرحی با گستردگی تمام زوایای اجتماعی و اقتصادی زندگی روزانه زندگی  مردم نمانده خبر از وجود ناهماهنگی و شتاب زدگی و همچنین بلا تکلیفی در بین اجراکنندگان این طرح دارد. همین تنوع خبری در خصوص نحوه اجرای طرح هدفمند سازی یارانه ها که اوج آن به روز گذشته برمی گردد صدای نمایندگان مردم در خانه ملت را نیز درآورد و حتی برخی نمایندگان اصول گرا که همواره طرفدار بی قید و شرط اغلب طرح های دولت هستند نیز به این اخبار واکنش نشان داده اند. امید است با توجه به این دغدغه ها شاهد شفاف سازی بهتر از سوی مسوولا ن در مورد زوایای  پنهان اجرای طرح هدفمندکردن یارانه ها باشیم.

جهان صنعت

«مریض از جراحی بزرگ می‌ترسد»عنوان سرمقاله روزنامه جهان صنعت به قلم حمیدرضا طهماسبی‌پور است که در آن می‌خوانید:
وقتی که از اقتصاد ایران یاد می‌شود جملگی کارشناسان، مسوولان و حتی مردم از وابستگی شدید اقتصاد کشور به درآمد نفتی یاد می‌کنند و می‌گویند که بیماری معروف هلندی در این اقتصاد به وضوح دیده می‌شود. سیاست کاهش وابستگی به درآمد نفتی از یکسو و افزایش عادلانه سهم عمومی از این درآمدها از سوی دیگر دو موضوع اصلی در اقتصاد کشور است که تحقق آن از آرزوهای چند دهه‌ای ما به شمار می‌رود.

دقت در بخش دوم این آرزوهای تحقق‌نیافته می‌گوید که نام جراحی اقتصادی زمانی مطرح گردید که قرار شد یارانه‌های حاصل از همین درآمد‌های نفتی به صورت هدفمند به عموم مردم اختصاص یابد.
جراحی اقتصادی که به زعم دولتمردان بدون خونریزی نیز نیست ،همان بحثی است که درخصوص هدفمند کردن یارانه‌ها مطرح می‌شود و طی چند سال اخیر به سوژه یک اقتصادی دولت تبدیل شده است.

این سوژه دایمی که در جزییاتش چون اجرا یا عدم اجرا، چگونگی اجرا، تصویب، زمان اجرا، مبلغ یارانه پرداختی و… همیشه حاشیه‌ساز بوده، بعد از طی ماجراهای بی‌شمارش این روزها به‌عنوان‌هایی چون مبلغ یارانه و زمان اجرا محدود شده و عمده مباحثش به این دو عنوان اختصاص یافته تا آنچه در این بحث‌ها بدان وقعی نهاده نمی‌شود نکته‌ای باشد که به نظر پراهمیت می‌آید. به واقع نگفتن مبلغ یارانه و زمان دقیق اجرای آن، چه تبعاتی را برای کشور و مردم داشته و خواهد داشت و چرا از اعلام آن طفره می‌روند؟

آیا اصرار دولت بر عدم ارایه اطلاعات در این بخش‌ها که به گفته رییس‌جمهور، به دلیل مشکلات احتمالی احتکار اقلامی چون بنزین یا اعتراض بخشی از مردم است خود به تنهایی گویا نیست که جراحی اقتصادی دولت علاوه بر خونریزی، ترس‌هایی را نیز به همراه خود دارد؟

می‌توان از رفتارشناسی رییس کابینه و مسوولان ستاد هدفمندی یارانه‌ها این نکته را مطرح کرد که مریض یادشده که قرار است مورد جراحی قرار گیرد ممکن است از ترس و بی‌اطلاعی درخصوص وضعیتش در اتاق عمل دچار تبعات  بدی  شود.به واقع در این شرایط چه تضمینی وجود دارد که از واهمه این جراحی، مریضمان پیش از ورود به اتاق عمل از ترس نمیرد و قالب تهی نکند؟ از سمت دیگر ماجرا هم باید به خاطر داشت که انکار این موضوع فایده‌ای ندارد، وقتی که می‌دانیم بخشی از مردم ایران زمین پیش از اجرای هدفمندی یارانه‌ها با قیمت عجیب و غریب قبوض برق و آب شوکه شده‌اند و همین الان هم نمی‌دانند چه می‌شود و چه باید بکنند.


دنیای اقتصاد

«لزوم تجدیدنظر در‌برنامه درسی دانشگاه‌ها»عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم علی سرزعیم است که در آن می‌خوانید:
آغاز به کار مجدد دانشگاه‌ها در مهرماه فرصتی است تا نگاهی دوباره به ماموریت و مدیریت این پدیده مهم دوران مدرن داشته باشیم.

دانشگاه‌ها ماموریت دارند تا مهارت‌های تخصصی را به دانشجویان منتقل کنند و آنها را برای پذیرش مشاغل پرمهارت آماده سازند و به این ترتیب، سرمایه انسانی فوق‌العاده گرانقدری را برای جامعه عرضه نمایند. این ماموریت متفاوت از ماموریت دوران مدرسه به شمار می‌رود. کل سال‌های تحصیل تا اخذ مدرک دیپلم فرصتی است که فرد را به عنوان یک شهروند عادی برای زندگی در جامعه مدرن آماده می‌سازد. اینکه برنامه درسی مدارس تا چه حد این هدف را محقق می‌سازد، مجال جداگانه‌ای می‌طلبد؛ ولی آنچه مسلم است این است که دانشگاه‌ها مسوولیت متمایزی دارند.

در کشورهای غربی، دوره تحصیلات کارشناسی چیزی حدود سه سال به طول می‌انجامد؛ در حالی که همین مقطع در ایران حدود چهار سال است (بیش از ده سال قبل دوره کارشناسی در ایران حداقل 5/4 سال به طول می‌انجامید). این تفاوت باید مورد توجه قرار گیرد و در مورد آن کمی تامل کرد. پیش از هر چیز باید به خاطر داشت که دانشگاه‌داری اصولا مقوله پرهزینه‌ای است؛ خصوصا اگر قرار باشد کیفیت خدمات آموزشی (و تفریحی و فوق برنامه) در سطح بالا و قابل قبولی باشد؛ بنابراین یک سال بیشتر طول کشیدن باید دارای چنان مزیتی باشد تا هزینه مذکور را توجیه کند. اما آیا در عمل این‌گونه است؟ آیا واقعا طولانی‌تر بودن سال‌های تحصیل در مقطع کارشناسی موجب می‌شود تا فارغ‌التحصیلان ایرانی در مقایسه با همتایان خارجی از تخصص بیشتر و بهتری برخوردار باشند؟ کافی است تا نگاهی به لیست دروس دانشگاهی بیندازیم تا متوجه شویم که عامل این تفاوت چیست؟ بخشی از مساله مربوط به دروس عمومی (نظیر معارف، ادبیات، زبان عمومی و ورزش) می‌شود که در عرف دانشجویان اصطلاحا 20 واحد نمره 20 گفته می‌شود. بخش دیگری از دروس، دروس متفرقه‌ای است که ارتباط وثیقی با دروس تخصصی ندارند.

به عنوان مثال، در رشته‌های مهندسی، دروسی همانند فیزیک عمومی، آزمایشگاه فیزیک، آزمایشگاه شیمی، کارگاه‌های جوشکاری یا فلزکاری و … وجود دارد که انصافا تاثیری قابل‌توجه و ارزشمند در تخصص فرد دانشجو ندارد و با یک مقایسه ساده هزینه- فایده آدمی درمی‌یابد که اصولا به صرفه نیستند. اگر ماموریت گفته شده را قبول داشته باشیم، می‌توان پذیرفت که می‌شود از دروس مذکور صرف‌نظر نمود و زمینه کوتاه‌تر شدن دوره‌های تحصیل را به وجود آورد. آیا واقعا نمی‌شود با کاهش سال‌های تحصیل و تمرکز هزینه مذکور بر بهبود کیفیت آموزش، فارغ‌التحصیلان متخصص‌تری عرضه نمود؟

وقتی هزینه فرصت بیشتر ماندن در دانشگاه‌ها؛ یعنی هزینه یک سال تاخیر در ورود به بازار کار (و از دست دادن درآمد مذکور) و کاهش بهره‌مندی اقتصاد از پتانسیل مذکور را در نظر بگیریم، انجام این تجدیدنظر آسان می‌شود. ممکن است برخی ماموریت یاد شده را برای دانشگاه‌ها قبول نداشته باشند.

از دید آنها ماموریت اصلی دانشگاه‌ها صرفا افزایش تخصص و ارائه مهارت‌های تخصصی نباشد و در کنار آن و به شکل جانبی اهداف دیگری نیز دنبال شود. از این زاویه برخی وجود دروس مذکور را توجیه کنند. به عنوان مثال کسانی که دغدغه‌های فرهنگی – مذهبی دارند، وجود دروس معارف را توجیه نمایند.

نظر شما چیست؟