گزیده سرمقاله‌ های اقتصادی روزنامه‌های صبح امروز

تهران امروز«شاخص‌های دولت کارآمد و فرصت‌های مجدد پیش‌رو»عنوان سرمقاله روزنامه تهران امروز به قلم امیر دبیری‌مهر است که در آن می‌خوانید:در ایران وقتی سخن از دولت می‌گوییم منظور همه ادارات، سازمان‌ها و نهادهایی هستند که امور عمومی مردم را سامان داده و به ارائه خدمات در بخش‌های مختلف به شهروندان می‌پردازند از این رو هفته […]

تهران امروز

«شاخص‌های دولت کارآمد و فرصت‌های مجدد پیش‌رو»عنوان سرمقاله روزنامه تهران امروز به قلم امیر دبیری‌مهر است که در آن می‌خوانید:
در ایران وقتی سخن از دولت می‌گوییم منظور همه ادارات، سازمان‌ها و نهادهایی هستند که امور عمومی مردم را سامان داده و به ارائه خدمات در بخش‌های مختلف به شهروندان می‌پردازند از این رو هفته دولت بهانه مغتنم و ارزشمندی برای تجلیل و تکریم از همه کارگزاران نظام اجرایی به‌ویژه در قوه مجریه است که بیشترین مسئولیت را در قبال شهروندان داشته و متناسب با این مسئولیت بزرگ با بیشترین مطالبات و درخواست‌ها نیز روبه‌رو هستند.

مصادف شدن هفته دولت با سالروز شهادت دو نفر از دولتمردان نظام جمهوری اسلامی یعنی شهید رجایی و شهید باهنر نیز موجب افزایش سطح انتظارات افکار عمومی از دولت‌ها شده است گویی که شخصیت و رفتار و عملکرد آن دو بزرگوار، معیار و ملاک ارزیابی همه دولت‌ها در جمهوری اسلامی است. ساده‌زیستی، صداقت، مردمی بودن، پرکاری، کارآمدی، قانونمداری، صراحت و شفافیت از جمله صفات دولت رجایی و باهنر بود که همواره با این شاخص‌ها دولت‌ها مورد ارزیابی قرار می‌گیرند و اقتضای روحیه انقلابی هم چنین است.

نکته مهم این است که دولت در جمهوری اسلامی به معنای قوه مجریه به واسطه اختیارات گسترده و امکانات دولتی که برعهده دارد بیشترین سهم را در برآیند عملکرد نظام به دوش می‌کشد و خواه‌ناخواه کارنامه دولت، کارنامه نظام تلقی می‌شود. همین نکته ظریف موجب شده که هم امام راحل(ره) و هم رهبر انقلاب حمایت از دولت‌ها را مشی لایتغیر سیاسی خود دانسته و بالطبع دیگران هم باید از کلیت دولت به‌گونه‌ای حمایت کنند که نیازها و مطالبات و خواسته‌های مردم به بهترین شکل پاسخ داده شود.

 

آفرینش

«در حاشیه هدفمند کردن یارانه‌ها»عنوان سرمقاله روزنامه آفرینش به قلم مهدی اسلامی است که در آن می‌خوانید:
اجرای عملی هدفمند کردن یارانه ها به روز آغازین خود نزدیک می شود. هم اکنون طرح هدفمند کردن یارانه ها در مرحله افتتاح حساب برای سرپرستان خانوار قرار دارد و بنا به گفته کارگروه طرح تحول اقتصادی، یارانه ها از مهرماه سال جاری در حساب سرپرستان خانوار خواهد بود و احتمالا یکی دوماه پس از آن نیز طرح هدفمند کردن یارانه ها به اجرا گذاشته خواهد شد. در این میان آنچه که همچنان مردم و حتی مسوولان را نگران کرده و می کند، موضوع تورم ناشی از اجرای بزرگترین طرح تحول اقتصادی کشور است.

پرواضح است که تورم ناشی از اجرای طرح هدفمند کردن یارانه ها بر کسی پوشیده نیست و در این راستا مردم نیز باور دارند که اجرای این طرح که با آزادسازی قیمت ها توام خواهد بود، مطمئنا تورمی را در پی خواهد داشت که میزان آن نامشخص است. آنچه که از فهوای کلام دست اندرکاران طرح هدفمند کردن یارانه  ها استنباط می شود این موضوع است که طرح با حداقل تورم به اجرا گذاشته شود که کمترین فشار اقتصادی را اقشار کم درآمد جامعه متحمل شوند.

این رویکرد دست اندرکاران طرح هدفمند کردن یارانه ها قابل تحسین است اما ذکر این نکته ضروری به نظر می رسد که آیا با توزیع یارانه ها به شکل مساوی به خانوارها، مهمترین هدف طرح که اختصاص یارانه بیشتر به اقشار کم درآمد خدشه دار نخواهد شد! مطمئنا با پرداخت یارانه به نسبت مساوی بین خانوار ایرانی، تورم نیز بر اقتصاد فقیران و ثروتمندان به شکلی یکسان تحمیل خواهد شد. هرچند در آینده یارانه ها به صورت هدفمند بین افراد مختلف توزیع خواهد شد اما آیا بهتر نیست که از ابتدای طرح این اتفاق بیفتد تا فشار اقتصادی کمتری به اقشار کم درآمد وارد شود.

مگر نه این است که دولت با اجرای هدفمند کردن یارانه ها به دنبال جبران عدم تعادل هایی است که در توزیع درآمد در جامعه به وجود آمده است پس پرداخت یارانه به صورت یکسان بین اقشار جامعه نه تنها هزینه بسیار سنگینی را بر دوش دولت می گذارد بلکه هدف بلندمدت را که همانا توزیع عادلانه درآمد می باشد از ابتدا با چالش مواجه خواهد کرد. در این میان به منظور توزیع بهتر درآمد و کم کردن هزینه های دولت، باید اقشار آسیب پذیر شناسایی شوند و یارانه ها بین آنها نیز براساس تمکن مالی توزیع شود که مبادا حق کسی ادا نشود.

نکته بعدی این که دست اندرکاران طرح تحول اقتصادی باید توجه داشته باشند تا زمانی که اجرای هدفمند کردن یارانه ها با شیوه پرداخت یکسان صورت می گیرد سهم فقرا و ثروتمندان از تورم اقتصادی یکسان است پس بهتر این است که برای جبران تورمی که به اقشار کم درآمد در زمان اجرای یارانه یکسان تحمیل می شود کمک هایی از سوی دولت به آنان اختصاص یابد تا آنها از تورم جانمانند ! در مقابل این نظر هستند عده ای که موافق تقسیم مساوی یارانه ها بین اقشار مختلف جامعه هستند و استدلال می کنند آنکه مصرف بیشتر دارد علاوه بر برگرداندن مبلغ گرفته شده مبلغی هم اضافه باید بپردازند لذا تقسیم مساوی یارانه ها را این عده عادلانه تر می دانند و همه را ذیحق در دریافت یارانه‌ها.
  

دنیای اقتصاد

«مدیریت واردات با ابزار نرخ تعرفه یا نرخ ارز؟»عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم حمید زمان زاده است که در آن می‌خوانید:
برای سال‌های سال است که حجم عظیم واردات متکی بر درآمدهای نفتی به معضلی برای تولید ملی ایران بدل شده است.
اکنون و در دوره تشدید تحریم‌ها، بحث بر سر مدیریت و کنترل واردات به عنوان روشی برای مقابله با تحریم‌ها شدت گرفته است. بر اساس مواضع وزارت بازرگانی «دولت و وزارت بازرگانی تنها ابزاری که برای کنترل در زمینه واردات دارد، افزایش تعرفه‌ها است؛ اما بر اساس قانون برنامه چهارم توسعه امکان جلوگیری از واردات توسط وزارت بازرگانی وجود ندارد.» بر این اساس قرار است اصلاح قانون مربوط به تعرفه‌ها در برنامه چهارم توسعه در راستای افزایش تعرفه‌ها به عنوان ابزار کنترل واردات در دستور کار مجلس و دولت قرار گیرد که البته ظاهرا راه‌هایی برای عبور از آن پیدا شده است.

عموم اقتصاددانان بر این اعتقاد هستند که گسترش تجارت خارجی و هم‌پیوندی اقتصادی هر کشور با سایر کشورها، یکی از موتورهای محرک رشد و توسعه اقتصادی است و البته مبانی علمی‌محکم برای اثبات این ادعا وجود دارد؛ اما باید توجه نمود که مساله تجارت خارجی ایران، دارای یک فاکتور بسیار مهم و تعیین کننده است که نادیده انگاشتن آن می‌تواند هزینه‌هایی گزاف را بر دوش اقتصاد کشور تحمیل کند.

این فاکتور مهم و تعیین‌کننده، درآمدهای سرشار نفتی است. مشکل این جا است که بخش عمده واردات در ایران متکی بر درآمدهای ناشی از صادرات غیرنفتی نیست، بلکه از طریق درآمدهای نفتی، تامین مالی می‌گردد و این امر نه به هم‌پیوندی اقتصاد ایران با اقتصاد جهانی که به وابستگی اقتصاد ایران به اقتصاد جهانی و درآمدهای نفتی انجامیده است.

در واقع سیل وارداتی که از طریق درآمدهای نفت تامین مالی گردد، نتیجه‌ای جز وابستگی روز‌افزون اقتصاد ملی ایران و تضعیف تولید داخلی و گسترش بیکاری در کشور ندارد. بر این اساس جای تردید نیست که جلوگیری از واردات گسترده کالاهای خارجی یکی از مهم‌ترین ابزارهای نجات تولید داخلی کشور است؛ اما سوال مهم این است که آیا افزایش تعرفه‌های تجاری یا دیوار غیر تعرفه‌ای تنها ابزار و بهترین ابزار برای مدیریت و کنترل واردات است؟ بر اساس مبانی علم اقتصاد، پاسخ به هر دو سوال فوق، منفی است.

علاوه بر افزایش تعرفه‌های تجاری و گسترش محدودیت‌های غیرتعرفه‌ای بر واردات، افزایش نرخ ارز (کاهش ارزش ریال در برابر سایر ارزها) نیز از ابزارهای اصلی کنترل و جلوگیری از واردات است. بنابراین افزایش تعرفه‌های تجاری، تنها ابزار دولت و وزارت بازرگانی برای مقابله با واردات گسترده نیست. به علاوه مساله مهم‌تر این است که افزایش نرخ ارز، قطعا‌ ابزار کارآمدتر و موثرتری برای مقابله با واردات است.

در میان ابزارهای مقابله با واردات، گسترش محدودیت‌های غیرتعرفه‌ای بر واردات، قطعا‌ نامناسب‌ترین سیاست ممکن در مقابله با واردات است؛ چرا که نه تنها اعمال این سیاست در کنترل واردت، چندان موثر واقع نمی‌گردد، بلکه موجب گسترش زمینه‌های رانت‌جویی و فساد اقتصادی و گسترش بی‌عدالتی و ناکارآیی در اقتصاد کشور می‌گردد.

تجربه تاریخی اقتصاد کشور نیز عدم کارآیی آن را در دستیابی به اهداف تعیین‌شده تایید می‌کند. اعمال تعرفه‌های تجاری بالاتر نیز اگرچه از سهمیه‌بندی واردات، سیاست بهتری تلقی می‌گردد و برای دولت نیز درآمد‌زا است، اما دو ناکارآمدی عمده دارد؛ اول اینکه افزایش تعرفه‌ها، اگر چه واردات از مبادی گمرکی را کاهش خواهد داد، اما موجب افزایش سودآوری قاچاق کالا و در نتیجه افزایش حجم واردات زیرزمینی در اقتصاد کشور و گسترش فساد اقتصادی می‌گردد. دوم اینکه سیاست افزایش تعرفه‌ها منجر به بروز عدم تعادل‌های بزرگ اقتصادی خواهد شد که بازگشت از آن در زمان آینده، بسیار پرهزینه خواهد بود و گریبان اقتصاد ایران را خواهد گرفت. به علاوه، این سیاست برای شرکای تجاری ایران، سیاست قابل قبولی نخواهد بود و به خصوص هزینه‌های اقتصاد ایران را در پیوستن به سازمان تجارت جهانی افزایش خواهد داد.

در نهایت اینکه سیاست افزایش تعرفه‌ها هیچ کمکی به افزایش صادرات غیرنفتی ایران نخواهد کرد؛ اما ابزار افزایش نرخ ارز نه تنها واردات از مبادی رسمی ‌را کاهش خواهد داد، بلکه مهم‌تر از آن از طریق کاهش سودآوری قاچاق، واردات زیرزمینی را نیز کاهش خواهد داد. به علاوه افزایش نرخ ارز نه تنها به افزایش قدرت رقابتی تولیدکنندگان داخلی در برابر سیل واردات کالاهای خارجی خواهد انجامید، بلکه قدرت رقابتی تولیدکنندگان داخلی را در بازارهای بین‌المللی افزایش داده و در نتیجه توان صادرات غیرنفتی کشور را افزایش خواهد داد.


جهان صنعت

«تاسف از اعتراضی که آبرو می‌برد»عنوان سرمقاله روزنامه جهان صنعت به قلم محمدحسین مهرزاد است که در آن می‌خوانید؛ فاصله معناداری است بین حمل‌ونقل هوایی ایران و آنچه در کشورهای دیگر در جریان است؛ فاصله‌ای که در ابعاد فنی از نوع هواپیماها و امکانات فرودگاهی آغاز می‌شود و در نیروی انسانی به تخصص‌ها و رفتار عوامل مرتبط ختم می‌شود.

پس از وقوع بحران اقتصادی جهانی، ایرلاین‌ها نیز مانند دیگر بنگاه‌های اقتصادی به ورطه خطر ورشکستگی و تعدیل نیرو افتادند. در میان مشکلات متعدد خبرهایی نیز از اعتصاب خلبانان به وضعیت خود به گوش می‌رسید.

 اعتصاب‌هایی که شرکت‌های بزرگی نظیر لوفتانزا را نیز به زانو درآورد. تنها در یک مورد پس از اعلام اخراج 1700 نفر از کارکنان بریتیش‌ایرویز حدود 90 درصد خلبانان این ایرلاین در حمایت از همکاران خود عملا این ایرلاین را با چنان زیان هنگفتی مواجه کرد تا دیگر حقوق کارمندانش را نادیده نگیرد.
اتحادیه‌های کارگری در سال‌جاری میلادی برای احقاق حقوق خود اتحادیه اروپا را با چالش بزرگی به نام اعتصاب خلبانان و کادر پروازی روبه‌رو کرد.

در ایران اما اگر اعتراض و اعتصابی هم بین خلبانان رخ دهد مربوط به این معضلات نیست. آنها به دنبال حفظ شان خود هستند اما گویا تعریفشان از شان و جایگاه با آنچه در عرف نامیده می‌شود، متفاوت است.

شرکت هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران در دستورالعملی جدید متن اعلامیه ورودی در مبدا را که توسط سرمهماندار خوانده می‌شود تغییر داده است. این تغییر تنها شامل اضافه شدن نام سرمهماندار پس از نام خلبان است. این جمله تمام مشکل خلبانان هماست: با عرض ادب و احترام به شما مسافران ارجمند از طرف هواپیمایی جمهوری اسلامی ایران (هما) خلبان …..و سرمهماندار ارشد …… و سایر گروه پروازی ورود شما را به هواپیمای …….. با شماره پرواز ….. و به مقصد ….. خیر مقدم عرض می‌نماییم.

شاید اظهار تاسف کمترین کاری باشد که در برابر این عمل غیراخلاقی آنها به ذهن می‌رسد. مگر نام اینان چیست که هیچ نامی نباید همتراز آن باشد؟ تواضع و فروتنی پیش‌کش! آقایان کمی از قله کبر پایین بیایند.

در حالی که مردم با مشکلات بسیار بزرگ‌تر و جدی‌تری مواجهند، دغدغه این بزرگواران که حاضرند مردم ساعت‌ها معطل شوند و وقت و انرژی خود را صرف غرور برخی افراد کنند، تاسفبار است.
اعتراض و اعتصاب همیشه هم خوب نیست گاهی مایه سرافکندگی است و متاسفیم که خلبانان هما اسباب این سرافکندگی را فراهم کردند.

نظر شما چیست؟