گزیده سرمقاله‌ های اقتصادی روزنامه‌های صبح امروز

ارمان«واکاوی مشکلات حساب فراموش شده ذخیره ارزی» سرمقاله روزنامه آرمان به قلم بایزید مردوخی دبیر سابق هیات امنای حساب ذخیره ارزی است که در آن می خوانید:اصولا حساب ذخیره برای ظرفیت‏سازی است. فلسفه اصلی هم همین بود؛ چرا که ایران نیاز به ظرفیت‏سازی در زمینه تولیدی دارد تا از طریق رشد تولید ، صادرات را […]

ارمان

«واکاوی مشکلات حساب فراموش شده ذخیره ارزی» سرمقاله روزنامه آرمان به قلم بایزید مردوخی دبیر سابق هیات امنای حساب ذخیره ارزی است که در آن می خوانید:
اصولا حساب ذخیره برای ظرفیت‏سازی است. فلسفه اصلی هم همین بود؛ چرا که ایران نیاز به ظرفیت‏سازی در زمینه تولیدی دارد تا از طریق رشد تولید ، صادرات را افزایش دهیم. این اهداف از طریق تشکیل سرمایه صورت می‏گیرد. واحدی که امروز وجود دارد گرچه با گرفتن ارز به فعالیت و تولید می‏رسد، اما در افزایش اشتغال بی اثر است.

و احتمالا جنبه صادراتی نخواهد داشت. با این منطق حساب ذخیره ارزی به تشکیل سرمایه یا دادن ارز برای سرمایه‏گذاری منحصر شده است. در حالی که نیاز اکثر صنایع، منابعی برای مصارف جاری است. با تغییر نرخ برابری ارز نسبت به ریال، نیاز سرمایه در گردش واحدهای صنعتی شدیدتر هم شده است. 

زمانی که دلار 175 یا 300 تومان بود اگر ارز در اختیار صنعت قرار می‏گرفت مشکل صنایع حل می‏شد. اما وقتی قیمت دلار حدود 5 برابر شد، دیگر صنعت آنقدر نقدینگی ریالی نداشت که با آن ارز بخرد.
سیستم بانکی هم نتوانست به همان تناسب سقف اعتباری واحدها را بالا ببرد بنابراین حساب اصلا برای حل این مشکل طراحی نشده بود بلکه قرار بود حساب علاوه بر جلوگیری از نوسانات نرخ ارز، به افزایش تولید، اشتغال و صادرات هم کمک کند.

در این میان تجربه نروژ در مدیریت ذخایر ارزی تجربه ارزشمندی است. نروژ تاکنون موفق‏ترین کشور نفتی دنیا درخصوص مدیریت درآمد ارزی نفت بوده است. نروژ کلا خط قرمزی بین نیاز داخلی و صندوق نفتی خود کشیده است. درآمد حاصل از فروش نفت نروژ، کاملا به صندوق نفتی آن کشور می‏رود. دولت نروژ اصلا اجازه برداشت ندارد، به بخش خصوصی هم چیزی داده نمی‏شود.

به همین جهت آفت اقتصادهای نفتی اعم از بیماری هلندی نیز که آثار اقتصادی، سیاسی و فرهنگی دارد، دامنگیر اقتصاد نروژ نشده است. درحالی که سایر کشورهای نفتی تماما دچار این مشکلات هستند.



دنیای اقتصاد

«ایران و فضای بین‌المللی» عنوان سرمقاله روزنامه دنیای اقتصاد به قلم محمود صدری است که در آن می خوانید:
از چندی پیش که یک مقام نظامی آمریکا از احتمال حمله به ایران سخن گفت، این پرسش پیش آمده است که آیا آمریکا به ایران حمله خواهد کرد؟
گروهی با شبیه‌سازی وقایع عراق در سال‌های 1990 و 2003 با احتیاط به این پرسش پاسخ مثبت می‌دهند. این دسته از تحلیلگران یا افراد عادی به جز این شبیه‌سازی قرینه دیگری در دست ندارند.
فارغ از اینکه رهبران آمریکا این روزها در چه اندیشه‌ای به سر می‌برند، تمسک به تجارب تاریخی برای نشان دادن احتمال حمله به ایران، قانع‌کننده نیست.

رژیم بعثی عراق که برای چنین مقایسه نادرستی مورد استناد قرار گرفته، در سال 1990 به کویت حمله کرده بود و عمل آن از نظر برخی تفاسیر حقوق بین‌الملل از مصادیق تهدید امنیت و صلح جهانی به شمار می‌رفت و این تفسیر می‌توانست دستاویزی برای آمریکا باشد.
حمله سال 2003 آمریکا به عراق این دستاویز حقوقی را نداشت و به لحاظ قوانین و معاهدات بین‌المللی، عراق نقض‌کننده اصل 51 منشور سازمان ملل نبود، اما آمریکا با بهره‌گیری از فضای بین‌المللی پس از وقایع 11 سپتامبر کوشید مقدمات برنامه بزرگ‌تر خود، یعنی طرح خاورمیانه بزرگ با محوریت اسرائیل را محقق کند.

سرنگونی رژیم صدام حسین بر اثر این حمله، ارزش نظامی چندانی نداشت؛ زیرا شکست عراق از آمریکا، تنها نتیجه قابل تصور آن جنگ بود. بخش مهم‌تر این جنگ نتایج آن بود.
آمریکا امیدوار بود بتواند در عراق یک رژیم الگو، مشابه رژیم‌های آلمان و ژاپن پس از جنگ جهانی دوم، شکل دهد و با این کار غبطه مردمان دیگر کشورهای خاورمیانه از جمله ایرانیان را برانگیزد. این انتظار تاکنون برآورده نشده است.

دولت کنونی عراق دولتی معمولی مانند دیگر دولت‌های منطقه است و تنها تفاوت آن با دیگران این است که نظام سیاسی آن هنوز استقرار نیافته و توانایی اعمال اراده آمرانه را ندارد.
در واقع اگر شکلی از دموکراسی و فعالیت آزاد احزاب سیاسی در عراق مشاهده می‌شود، بیشتر محصول ناتوانی دولت و تشتت آرا در این کشور است، نه سامان یافتن نهادهای دموکراتیک و ریشه دوانیدن نهال آزادی.
در افغانستان نیز، وضع بهتر از عراق نیست و بلکه از جهاتی بدتر است. جنگ در این کشور از آنچه رهبران کنونی آن و مقام‌های آمریکایی‌ گمان می‌کردند، طولانی‌تر شده و به جاده فرسایش افتاده است.

افزون بر این مسائل، نظام‌های بسیار بسته عراق بعثی و افغانستان طالبانی، امید هرگونه اصلاحی را از بین برده بود و این ناامیدی ابزار نیرومندی بود که آمریکا و متحدان جهانی و منطقه‌ای‌اش با اتکا به آن به عراق و افغانستان تاختند.
حتی دولت ایران که تقریبا هیچ قرابت سیاسی و اعتقادی با دولت آمریکا نداشت و ندارد، در جریان سرنگونی رژیم‌های طالبان و صدام، گاه همراه این کشور بود و گاه دیگر خاموش راضی. تقدیر رژیم‌های طالبان و صدام، سرنگونی بود و کسی یارای تغییر این سرنوشت را نداشت.اما وضع ایران، در فضای بین‌المللی کنونی اینگونه نیست.

نظر شما چیست؟