گرانفروشی ۱۰ برابری کارمزد هرتراکنش شبکه شتاب

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، کارگروه «افزایش استفاده از دستگاه‌های کارتخوان» بانک مرکزی در خصوص  «فقدان ساز و کار عادلانه محاسبه و تسهیم درآمد خدمات الکترونیکی بین اعضا»،  هزینه هر تراکنش شتاب را با توجه به فرضیات زیر و فرمول خاص محاسبه و اعلام کرده است:

– هزینه تبادل = قیمت تمام شده + 20% سود + 20% بابت توسعه.
-هزینه تبادل برای هر کانال ارتباطی جداگانه محاسبه شود.
-عمر مفید سخت‌افزارها 5 سال و ارزش اسقاط آنها 0 در نظر گرفته شود.
-عمر مفید نرم‌افزارها 10 سال و ارزش اسقاط آنها 0 در نظر گرفته شود.
-حداکثر نرخ رشد هزینه‌های متغیر 10% و نرخ بازدهی اقتصادی 15%
– متوسط تعداد تراکنش روزانه خودپرداز 200 تراکنش
-متوسط تعداد تراکنش روزانه  کارتخوان 5 تراکنش
-متوسط تعداد تراکنش روزانه شتاب 250000 تراکنش
-متوسط تعداد تراکنش روزانه تلفن همراه 60000 تراکنش
-متوسط تعداد تراکنش روزانه اینترنت 30000 تراکنش
– جهت تسهیل محاسبه، کلیه عوامل موثر در قیمت فقط تحت 2 عنوان هزینه ثابت و متغیر لحاظ شوند.

 نتیجه محاسبات کارگروه
این کار گروه در پایان محاسبات خود، هزینه تراکنش های مختلف الکترونیک شبکه شتاب را به شرح زیر اعلام میکند:
– با توجه به جمیع جهات هزینه ثابت خودپرداز 250 و هزینه متغیر آن 8 میلیون ریال در فرمول درج شده لذا قیمت تمام شده هر تراکنش خودپرداز 1733 ریال بدست می‌آید.
– با توجه به جمیع جهات هزینه ثابت کارتخوان 5 و هزینه متغیر آن 0.1 میلیون ریال و با نرخ رشد 0 در فرمول درج شده لذا قیمت تمام شده هر تراکنش کارتخوان 989 ریال بدست می‌آید.
– با توجه به جمیع جهات هزینه ثابت شتاب 25 و هزینه متغیر آن 1 میلیارد ریال در فرمول درج شده لذا قیمت تمام شده هر تراکنش شتاب 122 ریال بدست می‌آید.
 – با توجه به جمیع جهات هزینه ثابت تلفن همراه 5 و هزینه متغیر آن 0.1 میلیارد ریال در فرمول درج شده لذا قیمت تمام شده هر تراکنش تلفن همراه 62 ریال بدست می‌آید.
 -با توجه به جمیع جهات هزینه ثابت اینترنت 3 و هزینه متغیر آن 0.2 میلیارد ریال در فرمول درج شده لذا قیمت تمام شده هر تراکنش اینترنت 185 ریال بدست می‌آید.

نحوه محاسبه شرکت خدمات انفورماتیک 
شرکت خدمات انفورماتیک هم اکنون هزینه شبکه شتاب را بر اساس 250 هزار تراکنش در روز محاسبه می کند. این درحالی است که متوسط تراکنشهای روزانه در مهرماه و کلا ماهای قبل از ان غیر از فروردین ماه بیش از 3 میلیون دفعه بوده است. در نتیجه هزینه تمام شده هر تراکنش به دلیل افزایش تراکنش ها به شدت کاهش می یابد. محاسبه بر اساس 250 هزار تراکنش باعث شده که هزینه هر تراکنش حدود 400 تومان محاسبه و از بانک های عامل بابت هر تراکنش 115 تومان دریافت شود. اما محاسبه دقیق تر حتی بر اساس همان 250 تراکنش نشان می دهد که بانک ها باید بابت هر تراکنش 12 تومان پرداخت کنند که با این حساب شرکت خدمات انفورماتیک بابت هرتراکنش تقریبا 10 برابر بیشتر از نرخ واقعی از بانک های عامل پول دریافت می کند.

مشکلات 23 گانه
بنا بر این گزارش ‌ بانک مرکزی اخیرا طی نامه ای به همه بانک‌های کشور فهرست 23 گانه مشکلات استفاده از کارت در کارتخوان‌های فروشگاهی را شرح زیر اعلام کرد
1-عدم الزام نصب و استفاده از کارتخوان در اماکنی مانند: محل اخذ عوارض، ادارات ثبت، دفاتر اسناد، اداره گذرنامه، راهنمایی و رانندگی، شهرداری‌ها، حوزه‌های مالیاتی، گمرکات،مراکزدرمانی، دفاتر خدمات الکترونیک
2-گرانی پذیرندگان از شفافیت مالی و اعمال مالیات
3-تمایل مردم به خرید‌های نقدی به دلایل فرهنگی، مشکلات فنی، در حال توسعه بودن
4-فقدان شماره ارجاع واحد در قبوض آب، برق، تلفن، گاز و تلفن‌همراه
5-عدم پذیرش ادعای مشتری در تراکنش‌های ناموفق
6-توزیع جغرافیایی نامناسب دستگاه‌های کارتخوان و خودپرداز
7-نگرانی از عدم حمایت و نیاز به پیگیری و تحمل مشقات هنگام بروز خطا
8-عدم ریسک‌پذیری بانک‌ها در بازپرداخت وجه دارنده کارت هنگام بروز خطا
9-فقدان نظارت موثر و تسامح در برخورد با تخلفات
10-فقدان اطلاع‌رسانی، تبلیغات موثر و آموزش‌های عمومی‌ در خصوص پرداخت‌های الکترونیکی
11-نقص در پشتیبانی و عملکرد بی‌کیفیت کارتخوان، خصوصا در ایام پرتقاضا
12-وجود تفاوت محسوس و جانبدارانه در کارمزد خدمات سنتی نسبت به خدمات الکترونیکی و رفتار سلیقه‌ای بانک‌ها
13-هدایت نامناسب تخصیص و مصرف یارانه‌ها به سمت روش‌های سنتی
14-انحصار و وابستگی شدید شتاب به بانک مرکزی
15-عدم آشنایی خریداران و فروشندگان با مزایای کارت
16-فقدان مکانیزم عادلانه محاسبه وتسهیم درآمد (interchange fee)خدمات الکترونیک بین اعضا
17-ناکارآمدی مراکز تماس در راهنمایی متقاضیان
18-فقدان الزامات قانونی در نظام پرداخت
19-دریافت تخفیف در خرید‌های نقدی
20-عدم پذیرش (offline transaction Auto/YES)برای تراکنش‌های تا سقف 150 هزار ریال
21-تحمل مشقات در بازگرداندن کالا و بازدریافت وجه آن
22-ناکافی بودن خطوط تلفنی در مراکز ارتباطی کارتخوان‌ها
23بی‌اطلاعی پذیرندگان در خصوص طرز کار و چگونگی حل مشکلات کارتخوان
مشکلات ذکر شده برای ارائه راه حل به همه بانک‌های کشور اعلام شده است.