بانک جهانی با تاکید بر اینکه نباید در تشخیص فقیر از غنی برای پرداخت یارانه شتاب زده عمل کرد، سه راهکار اساسی برای شناسایی دهکهای یارانه بگیر معرفی میکند که توسط کشورهای در حال توسعه آمریکای لاتین، اروپا، آسیای مرکزی و دیگر کشورها اجرا شد و نتایج موفقی داشت.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک لایحه هدفمند کردن یارانه ها در حالی به تصویب رسید و احتمالا در آینده نزدیک به مرحله اجرا در می آید که نحوه اجرای دقیق و درست این لایحه تاثیر بسزایی در موفقیت طرح و کاهش آسیب های احتمالی آن به حداقل دارد و استفاده دولت و مجلس از تجربیات جهانی این طرح می تواند کمک شایانی به مسئولان بکند. یکی از چالشهایی که دولت در اجرای این لایحه با آن مواجه است و ممکن است در کیفیت انجام طرح تاثیر گذار باشد، شناسایی دقیق دهکهای یارانه بگیر است به طوری که اگر دولت نتواند این مرحله را بدرستی اجرا کند، شاید اصل طرح را که به منظور توزیع عادلانه یارانه ها اجرا می شود، زیر سوال ببرد.
در این زمینه بانک جهانی گزارشی ارائه کرده و سه راهکار مهم برای تشخیص دهکهای یارانه بگیر مطرح کرده است.
بر اساس این گزارش، پرداخت نقدی یارانه به اقشار کم درآمد و فقیر یکی از جایگزینهای مناسب برای پرداخت یارانههای حساب نشده و عمومی در کشورهای در حال توسعه است.
پرداخت یارانههای عمومی از آن لحاظ که ثروتمندان نیز از آن برخوردار میشوند باعث به هدر رفتن منابع مالی دولت بدون دستیابی به نتیجه لازم در جهت ریشه کنی فقر در سطح جامعه میشود.
بر اساس این گزارش مصر یکی از کشورهای جهان سومی است که هر ساله بخش عمدهای از منابع مالی دولت در آن صرف پرداخت یارانههای عمومی می شود.
بر اساس آمارهای وزارت بازرگانی مصر ثروتمندان مصری بهره بیشتری از نظام پرداخت یارانهها در این کشور میبرند. ثروتمندان بیش از 21 درصد یارانه نان را در این کشور به خود اختصاص دادهاند و به طور کلی بیش از 83 درصد یارانه مواد غذایی در این کشور به اقشار غیر فقیر اختصاص مییابد.
این بدان معناست که حجم زیادی از منابع مالی دولت مصر صرف حمایت از ثروتمندان می شود و شیوه پرداخت یارانهها در این کشور هیچ کمکی به کاهش فقر نمیکند.
بر اساس گزارش بانک جهانی ناعادلانه بودن نظام پرداخت یارانههای عمومی مختص مصر نیست. درصد بالایی از یارانه مواد غذایی که در کشورهای مختلف پرداخت میشود به اقشار غیر فقیر تعلق پیدا می کند. این رقم در صربستان 22 درصد، سریلانکا 31 درصد، شیلی 35 درصد، مکزیک 41 درصد، رومانی 43 ، قزاقستان 44 درصد، قرقیزستان 46درصد، ارمنستان 49 درصد، کلمبیا 63درصد ، لهستان 74 درصد، روسیه 78 درصد و بلغارستان 81 درصد میباشد.
بانک جهانی در ادامه گزارش خود به کشورهای در حال توسعه توصیه میکند نظام کنونی پرداخت یارانه ها را هر چه سریع تر اصلاح کنند و آن را به نظام پرداخت هدفمند یارانهها به افراد فقیر تبدیل کنند.
اجرای طرح پرداخت هدفمند یارانهها دو مزیت مهم دارد. نخست آن که موجب میشود تا بخش کمتری از منابع مالی دولت برای حمایت از ثروتمندان صرف شود و به عبارت دیگر منابع مالی دولت به طور واقعی در جهت حمایت از افراد فقیر مصرف شود.
مزیت دوم طرح هدفمند کردن یارانهها آن است که با واقعی شدن قیمت مواد و کالاهای اساسی از میزان حیف و میل و اسراف این کالاها کاسته می شود. در حال حاضر مصرف کالاهایی که یارانههای دولتی به آنها اختصاص مییابد در سطح بالایی قرار دارد.
بانک جهانی در عین حال نسبت به هر گونه شتابزدگی در طرح هدفمد کردن یارانهها هشدار داده است. بر اساس این گزارش پرداخت نقدی و هدفمند یارانهها به سال ها تلاش و نظارت دقیق نیاز دارد. با حذف یکباره یارانهها علاوه بر این که ممکن است در تشخیص افراد فقیر از غیر فقیر اشتباهات فاحشی صورت گیرد انجام یکباره این کار ممکن است دولت را با چالشها و مقاومتهای سیاسی زیاد روبهرو کند.
به عقیده کارشناسان بانک جهانی باید با اجرای دقیق و نظام مند طرح هدفمند کردن یارانهها اعتماد عمومی مردم را جلب کرد.
این گزارش در ادامه پیشنهادهایی را در زمینه چگونگی اجرای طرح پرداخت نقدی یارانهها ارائه کرده است.
بر اساس این گزارش برای تشخیص افراد فقیر از غیر فقیر برای پرداخت یارانهها سه روش موثر وجود دارد. این سه روش توسط کشورهای در حال توسعه در آمریکای لاتین، اروپا،آسیای مرکزی و دیگر کشورها به اجرا گذاشته شده اند و نتایج موفقی بدست داده اند.
یکی از این روشها دستهبندی افراد فقیر و غیر فقیر بر پایه فاکتورهای جغرافیایی است. بر اساس این روش ساکنان مناطقی که از نظر میزان درآمد در مقایسه با دیگر مناطق کشور در سطح پایینتری قرار دارند از سهم بیشتری از یارانههای دولت برخوردار خواهند شد.
برای مثال بخش زیادی از جمعیت فقیر مصر در منطقه روستایی علیا واقع در شمال این کشور ساکن است. از این رو دولت مصر میتواند ساکنان این منطقه را به عنوان جمعیت هدف برای پرداخت نقدی یارانهها انتخاب کند.
اشکال این طرح آن است که افراد ثروتمند در این مناطق نیز از مزایای طرح مزبور برخوردار میشوند.
یک روش دیگر برای جدا کردن افراد فقیر از غیر فقیر توجه به میزان مصرف برق است.میزان مصرف برق هر خانوار با میزان درآمد آن ارتباط مستقیم دارد. هر چه درآمد خانوادهای بیشتر شود میزان مصرف برق توسط آن خانوار افزایش مییابد. از این رو یکی از راههای تشخیص افراد فقیر بررسی میزان مصرف برق توسط خانوارها در یک مدت زمان مشخص است.
روش سوم در پیدا کردن افراد فقیر از افراد غیر فقیر جمعآوری اطلاعات اقتصادی خانوارها از طریق منابع مختلف از جمله اطلاعات نهادهای دولتی و پرسش از خانوارهاست.
این روش نسبت به دو روش فوق جامعتر و دقیقتر است. چنانچه اطلاعات خانوادهها با دقت جمعآوری شود میتوان درصد دقت اجرای طرح هدفمند کردن یارانهها را افزایش داد.
در عین حال این روش هزینههای بسیاری را متحمل دولت میکند پیش بینی شده است اجرای این روش در مصر 65 میلیون پوند مصری برای دولت هزینه داشته است.
نظر شما چیست؟