بازار توافقی ارز؛ لازم اما ناکافی/ سیدعلی: یکسان سازی نرخ ارز در مرحله زمینه سازی است!

حمیده قاسمی- بانک مرکزی پس از سیاست های مختلف ارزی و آزمون و خطاهای متعدد در سال های اخیر، در نهایت به ایجاد بازار توافقی ارز روی آورده است؛ بازاری که این روزها نرخ های جدید ارز را با تفاوت معنادار نسبت به بازار آزاد روی تابلو می آورد و سوالات مختلفی را در اذهان ایجاد می کند که “آیا این سیاست به توفیق نائل می شود و یا همچون سایر سیاست ها و سامانه ها پس از مدتی با نتیجه گیری معکوس مواجه شده و کنار گذاشته می شود؟”

هر چند که شاید برای ارزیابی بازار توافقی ارز قدری زود باشد، اما نظر یکی از صاحب نظران بازار ارز را درباره ضریب موفقیت این سامانه با توجه به ساختار و بخشنامه های بانک مرکزی تا به امروز جویا شدیم.

تمایل صادرکنندگان به بازگشت ارز افزایش می یابد

سید کمال سید علی در مصاحبه اختصاصی با خبرنگار پایگاه خبری بانکداری الکتریک در خصوص احتمال توفیق سامانه بازار توافقی ارز گفت: با اجرای این سامانه بانک مرکزی با نزدیک کردن نرخ بازار توافقی به بازار آزاد توانسته است شرایط بهتری را عرضه ارز ایجاد کند. همین مساله سبب افزایش تمایل صادرکنندگان برای بازگشت ارزهای حاصل از صادرات به کشور شده است.

وی با تاکید بر ایجاد عمق بیشتر در بازار با اجرای این سیاست افزود: یکی از مزیت های این سامانه این است که بخش عمده کار از طریق سیستم بانکی در حال انجام است که قبلا توسط صرافی ها انجام می شد که این مساله نیز سبب برتری سامانه توافقی نسبت به سامانه نیما می شود.

ریسک انتقالات بر عهده سیستم بانکی است

سیدعلی در خصوص کاهش ریسک انتقالات ارز در بازار تصریح کرد: ریسک عدم دریافت عرضه کننده و خریدار در این بازار بر عهده سیستم بانکی است و هیچ یک از طرفین نگران عرضه و دریافت ارز خود نیستند.

وی با اشاره به تشابه کارمزد در سامانه بازار توافقی و سامانه نیما یادآورد شد: وقتی تعداد معاملات کاهش می یابد، کارمزد آن نیز کمتر می شود و این مساله به نفع واردکنندگان است. ضمن این که رانت کمتری نیز توزیع می شود و فاصله نرخ ارز سامانه با بازار آزاد نسبت به نیما کمتر است.

صاحب نظر حوزه ارز یادآور شد: البته ممکن است در شرایط کنونی به دلیل ریسک های سیاسی و تلاطم بازار ارز آزاد، این تفاوت چندان مشهود نباشد. اما این سامانه به دلیل توافقی بودن، چابکی بیشتری نسبت به سامانه نیما برای هماهنگ سازی نرخ خود با بازار آزاد دارد.

زمینه یکسان سازی نرخ ارز فراهم می شود

معاون ارزی اسبق بانک مرکزی بازار توافقی ارز را نیز همچون سایر بازارها در کشور آزاد و به دور از کنترل ندانست و گفت: مساله کشف قیمت در این بازار نیز صورت نگرفته است و مدیریت قیمت در بازار توافقی باز هم در دست بانک مرکزی است. از این رو نرخ ها به صورت شناور و پرنوسان و صرفا بر اساس عرضه و تقاضا نیست.

سیدعلی تصریح کرد: البته هدفگذاری بانک مرکزی و بخشنامه های صادر شده تا به امروز نشان می دهد که بانک مرکزی در تلاش است تا نرخ بازار توافقی به نرخ بازار آزاد نزدیک شود تا زمینه یکسان سازی نرخ ارز در صورت وجود منابع قابل قبول ایجاد شود.

یکسان سازی در محدودیت ارزی محقق نمی شود

وی “یکسان سازی نرخ ارز” را منوط به اجرای الزاماتی دانست و گفت: در حال حاضر کشور ما امکان تطبیق با این الزامات را ندارد و در محدودیت ارزی به سر می برد. در این شرایط به ناچار حداقل 2 نرخ برای ارز تعریف می شود که شامل نرخ بازار آزاد و نرخ اعلامی بانک مرکزی است.

سیدعلی با اشاره به محدودیت منابع ارزی تصریح کرد: به طور کلی نرخ یکسان سازی اعلامی بانک مرکزی باید توسط این بانک قابل دفاع باشد؛ یعنی به هر میزانی که توسط بانک مرکزی ارز خریداری شود، سیستم بانکی توان فروش آن را داشته باشد که این منابع در حال حاضر در اختیار بانک مرکزی نیست و نمی تواند در مقابل ریال مشتریان به هر میزان  و بدون محدودیت ارز بفروشد.