در حالی که بازار سهام تهران با ریزش‌های سنگین، خروج پول حقیقی و تداوم فضای هیجانی مواجه است، کارشناسان معتقدند برای بازگرداندن اعتماد و سرمایه به تالار شیشه‌ای، چهار عامل کلیدی باید محقق شود؛ از فروکش کردن ریسک‌های سیاسی تا اصلاح سیاست‌های دستوری. اما آیا این نسخه نجات می‌تواند بازار سرمایه را از چرخه فرسایشی فعلی نجات دهد؟
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از فابانیوز،بورس تهران در روزهای اخیر در تب و تاب خروج سرمایه و نوسانات منفی شاخص‌ها گرفتار شده است. طی شش روز معاملاتی گذشته، بازار سرمایه سقوط قابل‌توجهی را تجربه کرد. از هفته گذشته فضای هیجانی و جو فروش بر بازار مسلط شد و این روند تا روز گذشته نیز ادامه داشت. غلبه عرضه بر تقاضا، رکوردهای تلخ جدیدی را به ثبت رساند. با این حال، سؤال اساسی اینجاست: آیا این روند نزولی ناشی از تحولات سیاسی و جنگی، به پایان نزدیک شده یا همچنان باید منتظر ادامه ریزش‌ها باشیم؟
در شرایطی که آینده متغیرهای اقتصادی و سیاسی مبهم باقی مانده، ورود سرمایه به بازار با چالش جدی مواجه شده و فضای نااطمینانی، تصمیم‌گیری کوتاه‌مدت را برای معامله‌گران دشوار کرده است.
تجربه جنگ، بی‌اعتمادی و چرخش بازارها
تعطیلی ۱۲روزه بورس در سایه تنش‌های سیاسی و نظامی و سپس اعلام آتش‌بس، تصویر روشنی از بی‌اعتمادی سهامداران را نمایان کرد. بازدهی بازارها پس از این تحولات تفاوت‌های چشمگیری داشت؛ شاخص بورس حدود ۱۰درصد افت کرد، در حالی که دلار آزاد و طلا به ترتیب بازدهی مثبت بیش از ۸ و ۱۲ درصدی را ثبت کردند. این وضعیت، گرایش سریع سرمایه‌گذاران به بازارهای موازی را نشان داد؛ تغییری که بسیاری از تحلیلگران آن را کوتاه‌مدت می‌دانند، اما برای بورس، پیامدهای پایدارتری داشته است.
در اولین روز هفته جاری، هرچند خروج پول اندکی کاهش یافت و شاخص کل بار دیگر کانال ۲.۷ میلیون واحدی را پس گرفت، اما نشانه‌های خروج از وضعیت رکودی همچنان قابل رؤیت نیست. معاملات همچنان با احتیاط و ترس دنبال می‌شوند و با وجود حمایت‌های دولت و تزریق نقدینگی، ردپای امید چندانی در دادوستدها دیده نمی‌شود. موضع غالب سهامداران همچنان فروش است و سمت خرید بسیار ضعیف باقی مانده.
محرک‌هایی که کار نمی‌کنند
در حال حاضر، حتی عواملی که در گذشته به عنوان موتور محرک رشد شناخته می‌شدند نیز دچار سکون شده‌اند. نرخ دلار توافقی در چهار ماه گذشته در کانال ۶۹ هزار تومان باقی مانده و این ثبات ظاهری، بلاتکلیفی را افزایش داده است. در حالی که پیش‌تر انتظار می‌رفت رشد نرخ دلار توافقی باعث تحریک بازار شود، اکنون دیگر آن اثرگذاری را ندارد.
بررسی الگوهای ریزش پیشین نشان می‌دهد، اگر افت شاخص ناشی از رشدهای حبابی باشد، بازار به‌سرعت وارد فاز فرسایشی می‌شود و بازگشت زمان‌بر خواهد بود. با این حال، چون رشد پیش از آغاز تنش‌ها نسبتا طبیعی بوده و همراه با اصلاح بوده است، احتمال می‌رود با کاهش ریسک‌های نظامی، بازار بتواند بار دیگر روی پای خود بایستد. اما تا زمانی که چشم‌انداز متغیرهای کلیدی مبهم است، بازار همچنان در معرض رکود و ریزش خواهد بود.
P/E بازار اکنون در محدوده ۶ واحد قرار دارد که از نظر تاریخی جذاب تلقی می‌شود، اما وجود ریسک‌های سیستماتیک فراوان باعث شده این جذابیت هم فعلاً نتواند نقش محرک قوی بازی کند. در واقع ارزندگی سهام، به‌تنهایی تضمینی برای رشد نیست.
چهار فرمان برای بازگشت پول
ارزش دلاری بازار سهام به حدود ۱۰۵ میلیارد دلار کاهش یافته است؛ رقمی که با رشد نرخ ارز، نشانه‌ای از ارزندگی بازار محسوب می‌شود. اما آیا این جذابیت می‌تواند ورود پول جدید را تضمین کند؟ به باور کارشناسان، تحقق چهار عامل کلیدی برای بازگشت پول به بازار ضروری است:
1. فروکش ریسک‌های سیاسی: آرامش نسبی در فضای ژئوپلیتیک، ریسک بازار را کاهش داده و تمایل سرمایه‌گذاران به ریسک‌پذیری را افزایش می‌دهد.
2. کاهش نرخ بهره بدون ریسک: هم‌اکنون در سقف تاریخی قرار دارد و باید با کاهش انتظارات تورمی، روند نزولی به خود بگیرد.
3. تثبیت نرخ دلار آزاد: دلار باید در کانالی منطقی و مبتنی بر داده‌های اقتصادی قرار گیرد تا ریسک عملیاتی شرکت‌ها کاهش یابد.
4. حذف سیاست‌های دستوری: دخالت در قیمت‌گذاری صنایع باید پایان یابد و سیاستگذار تمرکز خود را بر اصلاح ساختارها بگذارد.
برآورده شدن این چهار شرط می‌تواند اعتماد از دست‌رفته را به مرور بازگرداند و زمینه بازگشت سرمایه به بازار را فراهم کند.
اعتماد، حمایتی فراتر از پول می‌خواهد
ورود پول به بازار سرمایه و پایان روند نزولی، فرایندی زمان‌بر است. خاطره بی‌اعتمادی سهامداران نسبت به حمایت‌های مقطعی دولت هنوز زنده است.
تجربه‌های گذشته نشان داده حتی با تزریق نقدینگی، اگر سازوکار حمایت ناقص و موقت باشد، تأثیر چندانی بر رفتار معامله‌گران ندارد.
در دولت‌های پیشین نیز تلاش‌هایی در قالب بسته‌های حمایتی و خرید سهام توسط حقوقی‌ها انجام شد، اما اثرات آن کوتاه‌مدت و بیشتر روانی بود. اگر حمایت‌ها هدفمند و همزمان شامل گروه‌های بزرگ و کوچک باشد، احتمال اعتماد مجدد سرمایه‌گذاران افزایش می‌یابد. رشد همزمان صنایع کوچک و بزرگ می‌تواند موجب ترغیب سهامداران به بازگشت به بازار شود.
همچنین، حمایت باید به‌صورت مستمر و با فواصل زمانی کوتاه باشد تا بازسازی تدریجی اعتماد ممکن شود. در روز گذشته نیز شاهد بودیم که نمادهای بزرگ‌تر عملکرد بهتری داشتند و شاخص کل رشد کرد اما شاخص هم‌وزن قرمزپوش ماند؛ نتیجه این تفاوت خروج ۲۱۳ میلیارد تومان پول حقیقی از بازار بود.
چشم‌انداز شاخص و آینده روانی بازار
پس از پایان درگیری ۱۲روزه ایران و اسرائیل و بازگشایی بازار سرمایه در هفتم تیر، شاخص با سقوط سنگینی مواجه شد. هرچند در روز گذشته شاخص کل بورس تهران با رشد ۰.۷۴درصدی به سطح ۲ میلیون و ۷۰۹ هزار واحد رسید، اما اگر در روزهای آینده این سطح از دست برود، احتمال افزایش فشار فروش و سقوط به سطوح پایین‌تر وجود دارد.
با توجه به شرایط موجود، بورس تهران همچنان در وضعیت شکننده‌ای به سر می‌برد و نیازمند تصمیمات اصولی، سیاست‌های پایدار و مهم‌تر از همه، بازسازی اعتماد سرمایه‌گذاران است.
نظر شما چیست؟