کارشناسان معتقدند موج بعدی استارتاپهای میلیارد دلاری دیگر از دل اپلیکیشنهای مصرفی بیرون نمیآید، بلکه شرکتهایی خواهند بود که روی زیرساختهای حیاتی مانند انرژی، هوش مصنوعی، فضا، دفاع، زیستفناوری و رباتیک سرمایهگذاری میکنند.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک ،الگوی رایج موفقیت استارتاپها در دو دهه گذشته ساده بود؛ ساخت یک نرمافزار، جذب میلیونها کاربر و رشد سریع. اما اکنون نشانهها حاکی از آن است که سرمایهگذاران به دنبال فرصتهای متفاوتی هستند؛ فرصتهایی که به جای توسعه اپلیکیشنهای جدید، بر حل چالشهای بزرگ و زیرساختی جهان تمرکز دارند.
تحلیلگران این حوزه، این جریان را «فناوری تمدنی» یا Civilization Technology مینامند؛ حوزهای که شامل صنایعی مانند دفاع، فضا، انرژی، زیرساخت هوش مصنوعی، رباتیک، تولید پیشرفته، زیستفناوری، کشاورزی و سامانههای آب میشود. وجه مشترک این شرکتها، توسعه فناوریهایی است که زیرساخت ادامه فعالیت اقتصادها و جوامع مدرن را تشکیل میدهند.
به اعتقاد نویسنده این یادداشت، اگرچه عصر اپلیکیشنها به پایان نرسیده است، اما سرمایههای بزرگ به تدریج به سمت کسبوکارهایی حرکت میکنند که مشکلات فیزیکی و راهبردی جهان را حل میکنند.
استارتاپهای دفاعی و فضایی در مرکز توجه سرمایهگذاران
یکی از شاخصترین نمونههای این تغییر، شرکت «اندوریل» (Anduril) است؛ استارتاپی که توسط «پالمر لاکی» (Palmer Luckey)، بنیانگذار اوکیولس، تاسیس شده و امروز یکی از سریعترین شرکتهای در حال رشد سیلیکون ولی به شمار میرود.
اندوریل با توسعه پهپادهای خودران، سامانههای نظارتی و نرمافزارهای نظامی مبتنی بر هوش مصنوعی، وارد حوزهای شده که پیشتر عمدتا در اختیار دولتها و پیمانکاران بزرگ دفاعی بود.
لاکی در گفتوگویی در اواخر سال ۲۰۲۵، درباره استفاده از هوش مصنوعی در امنیت ملی گفته بود: «هیچ برتری اخلاقی در استفاده از فناوری ضعیفتر وجود ندارد.» این دیدگاه نشان میدهد استارتاپها امروز به سراغ مسائلی رفتهاند که پیش از این کمتر در اکوسیستم نوآوری مطرح بودند.
صنعت فضا نیز مسیر مشابهی را طی میکند. موفقیت «اسپیس ایکس» (SpaceX) نشان داد شرکتهای خصوصی میتوانند صنعتی را متحول کنند که سالها در انحصار دولتها بود. اکنون استارتاپهای متعددی روی موشکهای قابل استفاده مجدد، شبکههای ماهوارهای، زیرساختهای ارتباطی و خدمات لجستیکی فضایی سرمایهگذاری میکنند و سرمایهگذاران نیز به اقتصاد آینده فضا چشم دوختهاند.
هوش مصنوعی و زیستفناوری؛ ستونهای نسل بعدی فناوری
در حوزه زیستفناوری نیز شرکت «کلاسال بایوساینسز» (Colossal Biosciences) توجه زیادی را به خود جلب کرده است. این استارتاپ اگرچه با پروژههای احیای گونههای منقرضشده مانند ماموت پشمالو و دودو شناخته میشود، اما هدف آن فراتر از این پروژههاست.
«بن لم» (Ben Lamm)، مدیرعامل این شرکت، میگوید جهان با بحران جدی تنوع زیستی روبهرو است و فناوریهای توسعهیافته در این شرکت میتوانند علاوه بر حفاظت از گونههای زیستی، در کشاورزی، زیستشناسی مصنوعی، ویرایش ژن و حتی سلامت انسان نیز نقش مهمی ایفا کنند.
هوش مصنوعی نیز از نگاه بسیاری از فعالان این صنعت، دیگر تنها یک ابزار تولید محتوا یا چتبات نیست. «داریو آمودی» (Dario Amodei)، مدیرعامل شرکت «آنتروپیک» (Anthropic)، در مقالهای که اوایل سال ۲۰۲۶ منتشر کرد، نوشت جهان وارد مرحلهای تعیینکننده از تحول فناوری شده است؛ مرحلهای که میتواند آینده بشر را تحت تاثیر قرار دهد.
این دیدگاه نشان میدهد هوش مصنوعی به تدریج از یک محصول نرمافزاری به بخشی از زیرساخت اصلی اقتصاد و صنعت تبدیل میشود.
آینده استارتاپها در حل مسائل بزرگ جهان
آنچه این شرکتها را در کنار هم قرار میدهد، صنعت فعالیت آنها نیست؛ بلکه بزرگی مسالهای است که برای حل آن تلاش میکنند.
این استارتاپها به دنبال توسعه زیرساختهایی هستند که امنیت ملی، تولید انرژی، اقتصاد فضا، امنیت غذایی، حفاظت از محیط زیست و نسل بعدی فناوری را ممکن میکنند. برخلاف بسیاری از استارتاپهای نرمافزاری، موفقیت در این حوزهها به سرمایه بیشتر، زمان طولانیتر و ریسک بالاتری نیاز دارد، اما در صورت موفقیت، مزیت رقابتی عمیقتر و ماندگارتری ایجاد خواهد شد.
به باور نویسنده، مهمترین درس برای کارآفرینان این است که بزرگترین فرصتهای آینده، الزاما در ساخت اپلیکیشنهای جدید یا دنبال کردن ترندهای کوتاهمدت بازار نیست. گاهی ارزشمندترین کسبوکارها از دل حل پیچیدهترین و پرهزینهترین مسائل جهان شکل میگیرند.
نظر شما چیست؟