این کیف برای تو

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، تلاش برای افزایش یا کاهش تعداد POSها در بازار همچنان با اختلاف نظرات بسیاری همراه بوده است. برخی از شرکت‌های پرداخت بهطور مستمر به دنبال افزایش میزان پایانه‌های فروش هستند، در‌حالیکه بسیاری از فعالان و صاحب‌نظران بانکی همزمان با افزایش امکانات خدمات پرداخت و بانکی موبایلی از کاهش میزان آنها و به طبع کاهش بحث هزینه‌ها در این حوزه حمایت به عمل می‌آورند. شرکت به‌پرداخت ملت به عنوان یکی از شرکت‌های فعال در ارائه خدمات پرداخت به صورت الکترونیک در این راستا سیاست خود را مبنی بر افزایش دستگاه‌های پایانه فروش تا سقف یک میلیون دستگاه قرار داده است. به باور این شرکت بحث انجام خدمات پرداخت موبایلی و استفاده از امکاناتی مانند کیف پول از سوی مشتریان می‌تواند بسیار حائز اهمیت واقع شود، با این وجود قبل از هر چیز نیاز است تا از سوی بانک‌ها و شرکت‌های مرتبط زیرساخت‌های مورد نیاز تهیه و فرهنگ‌سازی لازم در این زمینه صورت پذیرد. این در حالی است که بسیاری از بانک‌ها به دلیل بحث مربوط به هزینه و سایر موارد تمایل چندانی به افزایش تعداد دستگاه‌های پایانه فروش خود نیستند و برخلاف گذشته روند افزایشی در این حوزه را به عنوان یک عامل قدرتی در فعالیت بانک‌ها محسوب نمی‌کنند. بنا به گفته‌های شرکت به‌پرداخت ملت افزایش توان و گستره به‌پرداخت ملت در دو حوزه NFC و کیف پول از برنامه‌های اصلی بانک ملت در سال‌ جاری است. آنچه در ادامه می‌خوانیم مروری بر برخی از نظرات‌ صادق خلیلی، معاون امور مشتریان شرکت به‌پرداخت ملت با ماهنامه بانکداری آینده است.

به طور کلی هدف فعلی شرکت به‌پرداخت ملت را توضیح دهید.
تمرکزمان بر این است که همچنان در حوزهPOS در بازار اولین باشیم، همچنین برای برند ما لازم است که روی فروش شارژ اعتباری جایگاه مناسبی کسب کنیم و‌ طرح‌‌هایی در این زمینه در دست اجرا داریم. مجموعه ما پتانسیل زیرساختی بسیار خوبی به نام POS دارد که به واسطه آن اعتمادسازی پدید آمده، POS ما تصویر ذهنی خوبی در جامعهدارد که همیشه کار می‌کند و البته برنامه‌‌های جامعی برای تلفن همراه داریم تا فروش شارژ از این طریق را برای مشتریان ساده و سریع و انگیزه کنیم.

اپلیکیشن مورد نظر شما در این زمینه تمام خدمات پرداخت را شامل می‌شود؟
بله علاوه بر خدمات پرداخت یک‌سری بسته تشویقی درون آن وجود دارد. هدف ما کاهش هزینه‌های ملی است. ارائه‌ خدمات از طریق برنامه‌‌های موبایلی مسلما بهتر از POS است، هزینه‌های کمتری تحمیل می‌شود و دسترسی به آن راحت‌تر است. بزرگ‌ترین مشکل جامعه زیرساخت مخابراتی است که در این زمینه تلفن‌های همراه و زیرساخت‌هایی که اپراتورها آماده کرده‌اند بسیار موفق عمل کرده است.

*داشتن موبایل یک بحث است و استفاده از ظرفیت‌ها و قابلیت‌های آن بحث دیگری، در حوزه بانکی موبایل‌بانک با اقبال چندانی روبه‌رو نشده است.
برای فرهنگ‌سازی در این مقوله باید هزینه کرد. دستگاه خودپرداز عملا به صورت عادتی درآمده که رسید صادر می‌کند، مِلاکی که در دست مردم قرار می‌گیرد تبدیل به عادت شده و باید از طریق فرهنگ‌سازی به اعتماد اجتماعی دست یابیم.

*آیا این درست است که وقتی نیاز جامعه دیده نمی‌شود از فرهنگ‌سازی صحبت کنیم؟
به اعتقاد بنده کشورهای پیشرفته جهان این قدم‌ها را برداشته‌اند و شاید مشکل ما در ایران مطالعات کم است. اگر سطح و زمان مطالعه بالا رود ــ که به نوعی بخشی از فرهنگ‌سازی استو مردم متوجه شوند در دنیا چه چیزی وجود دارد و به کجا باید قدم بردارند و با آگاه شدن مردم مطمئنا تعداد زیادی از مشکلات قابل حل خواهد بود.

*شما در این‌جا تشخیص داده‌اید که نیاز درست است، اما شاید طرف دیگر این حس را نداشته باشد. این با ذات مشتری‌مداری در تضاد است؟!
در تضاد نیست. سیاست کلی باید مشخص شود و برای آن هدف‌گذاری کنیم. سیاست کلی این است که مثلا تولید اسکناس را پایین آورده و به‌واسطه آن هزینه ملی را کاهش دهم. برای انجام این کار چند قدم وجود دارد که یکی از آن‌ها افزایش تعداد POS و کارت است. اگر سیاست به این سمت و سو برود باید فرهنگ آن نیز ساخته شود. به مردم و کودکان آموزش بدهیم که پول نقد خوب نیست و می‌تواند انواع بیماری‌ها را منتقل کند، بنابراین سعی کنند که با کارت کار کنند یا شاید بهتر باشد سن دریافت کارت را پایین بیاورم و در فکر ترویج کارت خانواده باشیم.

*کیف پول با موفقیت چندانی روبه‌رو نبود، اما روند پرداخت الکترونیک بهای سوخت به دلیل تغییر آن به آنلاین موفق شد.
باید هدف پروژه را مدنظر قرار داد که به‌هیچ‌وجه مدیریت فروش با کیف پول نبود. به نظر می‌رسید که کیف پول کارت سوخت، یک پروژه تحقیقاتی بانک ملت برای بررسی میزان پذیرش جامعه از کیف پول اجرایی شد و هزینه‌اش را نیز بانک پرداخت کرد. به نظر بنده کیف پول سوخت با مانده رسوب چند ده میلیاردی و داشتن سقف پولی یک میلیون تومان که بالاتر از نُرم جهانی بود نتوانست جایگاه خود را در حوزه پرداخت پیدا کند. بانک ملت برای فرهنگ‌سازی این طرح حتی وام‌های خوبی به برخی از اصناف پرداخت کرد اما چرا استفاده از آن تداوم نداشت‌، به نظر بنده هنوز نیاز استفاده از کیف پول به بلوغ اجتماعی خود نرسیده بود.

*امروز استفاده از کارت آنلاین و زدن دکمه کار را بسیار سریع و راحت کرده است؟
قرار بود کیف پول سوخت در تمام POSهای کشور راه‌اندازی شود و خرید از طریق کیف پول سراسری شود ولی به دلایلی ‌که بهتر از عنوان نشود متوقف شد. هنگامی که قصد انجام کاری با ذوق و شوق فراوان را دارید و عزیزی از آن جلوگیری می‌کند مطمئن باشید دلزدگی سبب از بین رفتن پروژه خلاقانه خواهد شد. به نظر بنده هدف اجرای کارت سوخت در جایگاه‌‌های کشور برای کنترل مصرف و مدیریت سهمیه‌بندی و از همه مهم‌تر روشی برای کاهش نقدینگی جایگاه بوده است. شما حتما‌ می‌دانید که امنیت فیزیکی در جایگاه بسیار مهم است. شما حتما شنیده‌اید که در برخی از جایگاه‌‌ها با ضرب چاقو پول موجود در جایگاه را می‌ربودند، اما اکنون به دلیل این‌که می‌دانند پول نقد زیادی در جایگاه وجود ندارد این کار را نمی‌کنند حتی با افزایش قیمت سوخت و بالغ بر 40 تا 70 درصد پول جایگاه‌ها به صورت الکترونیکی جابه‌جامی‌شود که این جایگزینی بسیار سریع اتفاق افتاد.

*آیا می‌توان گفت تغییر روش دلیل این اتفاق بود؟

شاید دلیل جایگزینی روش پرداخت آنلاین به جای کیف پول تک‌کاره بودن کیف پول کارت سوخت بود و فقط در یک مکان می‌توانستند از آن استفاده کنند و شاید تمایلی برای نگهداشت سرمایه خود در کیف، نداشتند، اما زمانی که پرداخت آنلاین شد با اقبال بیشتری روبه‌رو شدیم. بنده خبر دارم که بانک ملت برای پروژه سوخت خود که از سال 87 شروع کره است، هزینه زیادی را پرداخت کرده که بخش اعظم آن برای راه‌‌اندازی یک زیرساخت مخابراتی پایدار بوده تا مردم بتوانند با خیال آسوده از سرویس‌های این بانک استفاده کنند.

*چند جایگاه بود؟
2هزار جایگاه بود و اکنون به 3 هزار رسیده است که همگی آنها در شبکه مخابراتی بانک ملت قراردارند.

*آیا می‌توان گفت پذیرش ریسک برای هر کاری که هزینه دارد سخت‌تر است؟
بله، درست است ولی قبل از تشکیل شاپرک، داشتن پوز و ارائه خدمات پرداخت اینقدر هزینه نداشت و در حال حاضر است که با الگوی کارمزدی اعلام شده، این همه هزینه به بانک‌‌ها تحمیل  می‌شود و از این رو است که بانک‌‌های بزرگ تمایلی به افزایش POS و کارت‌های خود ندارد.

*منظورتان از هزینه‌هایی که شاپرک افزود چیست؟
در حال حاضر کارمزد از بانک گرفته می‌شود، در‌صورتی‌که قبلا سرویس پرداخت به مشتریانی ارائه می‌شد که منابع خود را در بانک نگاه می‌داشتند و به ازای آن سرویس می‌گرفتند. مبلغی که اکنون به عنوان کارمزد به شاپرک داده می‌شود قبلا اصلا وجود نداشت و سهم بازار به این صورت نبود، می‌توان گفت اقیانوس آبی اندکی قرمز شده است.

*آیا این برآورد در بانک‌ها بالانس شده‌ است که چه میزان کارمزد می‌دهید و چه میزان دریافت می‌کنید؟ اگر به صورت غیرمستقیم نگاه کنیم نهایتا PSP کارمزد را دریافت می‌کند، اما بانک کارمزد را پرداخت می‌کند.
این سوال شما در حوزه بانک بوده و اجازه دهید خود بانک پاسخ شما را بدهد ولی به نظر می‌رسد که جواب منفی است و خیلی از مشتریان بدون مانده مناسب، اصولا برای بانک سودی نداشته و حتی ضرر‌ده هستند خیلی از بانک‌ها سالیان سال مشتریان خود را بدون کارمزد و حتی بسته‌های تشویقی نگاه می‌داشتند، اما با ورود شاپرک و پرداخت کارمزد و از همه مهم‌تر پرداخت سود بالا توسط موسسات مالی، جابه‌جایی پول در بانک‌ها شروع شد و در این بین هم متاسفانه بازی‌های غیرحرفه‌ای بعضی از همکاران، کار را به این‌جا رساندند و مدت ماندگاری مشتریان را در بانک‌ها را کم و تداوم همکاری اقتصادی را متزلزل کرد. ما معتقدیم اگر قرار است کارمزدی تعلق بگیرد باید بابت هزینه‌ها باشد و قرار نیست شکل دیگری داشته و مستمسکی برای جذب مشتری شود.

آیا بانک‌های متضرر همچنان موافق توسعه کمّی POS هستند؟
بنده اینطور فکر نمی‌کنم ولی سیاست‌های درآمدی و استراتژی‌های شرکت‌های PSP ممکن است چیز متفاوتی با بانک‌ها باشد که این نیز امری طبیعی چون هدف شرکت‌ها کسب درآمد بیشتر است.

*اکنون اگر به سمت NFC و کیف پول بروید، 20 تراکنش به یک تراکنش خواهد رسید و هزینه‌ها بسیار پایین می‌آیند. آیا این روش به نفع شما نیست؟
در خدمات آفلاین و خدماتی که بانک طرف ما نیست باید هزینه-‌فایده کرد. مطمئنامی‌توان روشی را پیدا کرد که برای ما نیز سود داشته باشد، چون این کار در کشورهای پیشرفته جواب داده و مطمئنا برای مجریان آن نیز سودده بوده است.
 

*اگر هدف را کنار بگذاریم قانونگذار عنوان می‌کند اگر فعالیت اقتصادی دارید نباید به مردم زیان بزنید، این مساله تبدیل به خدمت خواهد شد.
هنگامی‌که زیرساخت مناسب برای کار خوب استفاده می‌شود اصل آن است که مردم منتفع و راحت باشند، درنهایت نیز اعتماد پدید آمده و در این حالت همه سود خواهیم برد، اما از نظر شرکتی ممکن است این سود از سال اول عاید نشود و سال‌ها بعد اتفاق بیفتد.

*ولی همچنان در مسیر سود شماست؟!
جدا از یک‌سری پروژه‌های تکلیفی شک نکنید هر کاری انجام می‌گیرد با همین مقصد است. اکنون اگر بانک مرکزی دستور به انجام کاری دهد بدون شک باید انجام شود، می‌توان سبد کالا را در نظر گرفت که تکلیف شد در عرض یک هفته گفتند توزیع شود و این کار انجام شد.

 
*آیا نمی‌توان استثنائات را از قانون مجزا کرد؟
بله. هرچند به طور کلی سود در کسب‌وکار حرف اول را می‌زند، اما به نظر می‌رسد ماندگاری سرویس نیز مهم است، شما باید روی پروژه‌ای کار کنید که پس از یک دوره منطقی برگردان سرمایه و سودآوری داشته باشد. مانند پرداخت الکترونیکی در جایگاه توانسته نیاز مردم را بر‌طرف کند.

*بله اما اگر با کیفیت لازم مواجه نشوند به راحتی کار را رها خواهند کرد؟
دقیقا ‌نکته همین‌جاست. مردم ما با وجود خوب بودن احساسی هستند و هنگامی که مشکلی را ببینند هیجان‌زده خواهند شد. حتی اگر بگوییم کار به تازگی شروع شده و اندکی زمان بدهید با مقاومتی روبه‌رو می‌شویم که این امر یکی از بزرگترین ریسک‌های طرحاست.

*مشتری همواره به دنبال راحتی است.
همین‌طور است. همه ما به دنبال راحتی‌، آسایش و سرعت هستیم. در پروژه‌‌‌های بزرگ هزینه‌هایی وجود دارد که دیده نمی‌شود، برای ارائه سرویس‌های آفلاین شاید بتوان مثال کوه یخ را زد که بخش اعظم آن در آب است و دیده نمی‌شود، سرویس‌های آفلاین نیز هزینه‌های زیادی در بخش غیرملموس آن وجود دارد همانند جمع‌آوری اطلاعات، Crust Check کردن، رفع مغایرت، پاسخگویی، غرامت، مفقود شدن data و ده‌ها مورد دیگر وجود دارد که در مباحث آنلاین با آن مواجه نیستیم. وقتی کار به صورت آنلاین انجام می‌شود واریز فوری و مشخص وجود دارد، اما در کیف پول آفلاین باید مطمئن بود پذیرنده در کنارتان قرار دارد، این‌طور نیست که بگویید اگر تمایل نداشتید با کس دیگری کار کنید، پول مشتری در بازه زمانی مشخصی نزد شما قرار دارد، بنابراین باید اعتمادسازی به اندازه‌ای باید باشد که سرویس مطمئنی و امنی دریافت شود.

*آیا برای شما به وجود آوردن این سرویس آرمانی و ایده‌ال امکان‌پذیر است؟
بله حتما، اما این‌که چرا تاکنون این کار را انجام نداده‌ایم به این دلیل است که بانک‌مرکزی به عنوان ناظر به‌پرداخت و شرکت شاپرک به عنوان نماینده‌ بانک‌‌مرکزی روی بعضی از کسب‌وکارهای جدید نظارتِ خاص دارند و خط‌قرمز‌هایی پدید آورده‌اند. با توجه به این‌که در کیف پول همچنان قانون مدون و دستورالعمل مشخصی نداریم تا بتوان گفت حداقل پروژه‌ای که سه سال روی آن سرمایه‌گذاری انجام می‌شود طی سال‌های آینده دستخوش تغییر نخواهد شد. در حال حاضر در استان اصفهان، کیف پولی تحت عنوان اصفهان کارت با مشارکت این شرکت راه‌اندازی شده است و ما با زیر‌ساخت موجود خود توانسته‌‌ایم خدمات خود را در حوزه پرداخت آنلاین، آفلاین به این طرح ارائه کنیم.

 
*این اقدام شما با کیف پول جامع فاصله معناداری دارد، این‌که با توجه به شرایط حال جامعه در هر جا بتوانیم از کیف پول استفاده کنیم تا تعداد تراکنش‌های آنلاین پایین بیاید و کاملا سودده باشد؟

این مورد تنها در حد طرح R & D است و معتقدیم برای انجام چنین کار بزرگی چند بانک باید ورود کنند. ما معتقدیم کیف پول بسیار خوب است و منافع زیادی برای آن متصور هستیم. ممکن است کسانی که در این کار دخیل نیستند بگویند مبلغ زیاد نیست، اما این‌طور نیست زیرا مطمئنا با رسوب بالایی روبه‌رو خواهیم شد و برای مدیریت این پول و مسائل بازرسی، پولشویی و… باید یک یا چند بانک حضور داشته باشند. البته تا جایی که بنده خبر دارم این مساله جزو طرح‌های بانک ملت است.

*آیا بانک ملت به تنهایی این کار را انجام می‌دهد؟
این سوال هم کاملا بانکی است ولی من بعنوان یک ایرانیمی‌گویم که چرا که نه؟ بانک ملت بانک بزرگی است و پتانسیل انجام آن را نیز دارد ولی بهتر است این‌کار توسط چندین بانک بزرگ در کشور انجام شود.

*بانک مرکزی از تراکنش‌های آنلاین سود می‌برد هرچه تراکنش آنلاین کمتر باشد سود آن کمتر خواهد شد، بنابراین بانک‌مرکزی مانعِ کاهش درآمد می‌شود. آیا طی مطالعات انجام‌شده مشخص است با راه‌اندازی کیف پول چند درصد از تراکنش‌ها به این سمت خواهند آمد؟
آمار دقیقی وجود ندارد، اما طی یک الگو می‌توان رقم بالای ۶۰ درصد را تخمین زد. اگر تراکنش‌های خُرد را زیر 30 یا 50 هزار تومان در نظر بگیریم حتما تراکنش‌هایی که زیر 50‌هزار تومان هستند ۶۰ درصد خواهند بود. اما در این میان درآمد بانک‌‌مرکزی کم می‌شود و مطمئنا این امر متوجه PSPها نیز خواهد شد. تراکنش‌های بالا هزینه‌های سربار دارد. اگر شرکت به‌پرداخت ملت قصد داشته باشد تعداد تراکنش را از 10 به 20 برساند باید Re source‌های خود را افزایش دهد که شامل هزینه می‌شود، اما هنگام پایین آمدن تراکنش دلیلی ندارد هزینه بدهیم و این می‌تواند به صورت غیرمستقیم سودآور باشد و یا بهتر بگوییم کم‌کردن هزینه باشد.

*آیا اگر تراکنش‌های آنلاین نیز کم شود برای شما سود دربر خواهد داشت؟
بله، زیرا دلیلی ندارد هر 4 سال یکبار به تعویض دستگاه‌های POS بپردازیم. کاهش تعداد تراکنش‌ها سبب بالاتر رفتن عمر دستگاه‌ها خواهد شد.

*آیا کیف پول و ابزارهایی به این شکل می‌تواند به شما کمک کند؟
بله، هم به ما به عنوان شرکت‌های پرداخت و هم به کشور در راستای کاهش هزینه‌های ملی و بالا بردن طول عمر POS کمک‌ خواهد کرد.

*بنده خیلی موافق عبارات هزینه ملی و… نیستم. به نظرم هزینه POS در مقابل هزینه‌های دیگر عددی نیست.
شرکت ما اکنون 860هزار دستگاه POS دارد که طبق Plan موجود باید به یک میلیون برسد. مطمئنا مابه‌التفاوت آن باید پرداخت شود. تعویض دستگاه‌های از رده خارج شده توسط ناوگان نوسازی الزام می‌شود و اگر این دستگاه‌ها سالم باشند ملزم به تغییر آن‌ها نیستم پس می‌بینیم که می‌توان عدم خرید پوز هم در کاهش هزینه ملی موثر است.

*شما از افزایش تعداد صحبت می‌کنید در صورتی که می‌توانید روی 860 هزار تا بمانید؟
این یک نیاز جامعه است و ما باید بتوانیم در جایی که مشتریان تقاضای سرویس‌‌های ما را دارند حضور پیدا کنیم.

*در گام بعدی قصد انجام چه کاری را دارید؟
این‌که به هر روشی به محض ورود بدون کشیدن کارت پرداخت انجام شود. این روندی است که باید در آن راه قدم برداریم تا جزو کشور‌های پیشرفته جهان قرار گیریم.

*در NFC و کیف چه برنامه‌هایی دارید؟
همان‌طور که می‌دانید دستگاه‌های ما قابلیت NFC دارد که مجوز آن را سابقا از بانک‌‌مرکزی دریافت کرده‌ایم همچنین کار را با الگوهای جدید پیش می‌بریم، اما NFC یک روش برای ارائه خدمات است که نهایتا تراکنش آنلاین تلقی می‌شود که جزو سرویس‌های موجود شرکت است. اگر راجع به کیف پول صحبت می‌کنیم بحثی مجزاست؛ اگر به سمتی برویم که NFC بتواند کیف پول را ساپورت کند اتفاق جدیدی خواهد افتاد. استفاده از سیم‌کارت برای سرویس‌NFC و همکاری با اپراتور و استفاده از زیرساخت آن برای ارائه خدمات PSP و جایگزینی سیم‌کارت به جای POS از طرح‌های این حوزهاست. به نظر می‌رسد در سال 96 با تحول کیف پول همراه خواهیم بود‌، حضور کیف پول در ناوگان درون‌شهری در کلان‌شهرها داریم. ما امیدواریم با چند مدل کیف پول اعم از سیمکارتی، موبایلی و کارتی بتوانیم مقبولیت طرح را در جامعه ارزیابی کرده و درنهایت به یک راه‌حل مناسب برای روش ارائه خدمات آفلاین برسیم.

*آیا در این زمینه PSPها مطالعات مشترک داشته‌اند؟
به نظر‌می‌رسد که مطالعه مشترکی انجام نشده و همه شرکت‌ها کار خود را به‌‌صورت مستقل انجام می‌دهند‌.

 
*تراکنش‌ها در رابطه با کیف پول آنلاین که دیگر نمی‌توان نام آن را کیف پول گذاشت به چه صورت بوده است؟
اگر خاطرتان باشد سابقا‌ بانک ملت روی کارت‌های خود کیف پول 200هزار تومانی تعبیه کرده بود، به این دلیل که اگر ATMها با قطعی روبه‌رو می‌شدند مشتریان بتوانند به صورت آفلاین کار کنند. آن زمان مخابرات به تثبیت جایگاهی کنونی نرسیده بود و ATM قطع می‌شد که مشتریان از این سرویس استفاده کرده و کار خود را انجام می‌دادند، هنگامی‌که این کیف پول جمع‌آوری شد خیلی‌ها ناراضی بودند و همچنان تمایل به برقراری آن داشتند.

*اکنون از این طریق که می‌توان نام آن را Pay Station‌آنلاین‌گذاشت، چه مقدار رسوب ایجاد می‌شود؟
به دلیل برطرف کردن نیاز مشتری و مقبولیت بین مردم با عدد بسیار بالایی نسبت به قبل روبه‌روییم، آن زمان نمی‌توانستیم بیش از 5 درصد تراکنش‌های جایگاه را الکترونیکی کنیم، اکنون به راحتی 40 درصد از تراکنش‌ها و حتی در برخی از جایگاه‌ها مانند یزد 70 درصد الکترونیکی هستند.

ماهنامه بانکداری آِنده شماره 21 اردیبهشت 96