گفتگوی جهرمی مدیرعامل بانک صادرات با فارس را حتما بخوانید.
فارس: همانطور که اطلاع دارید طبق گفته رئیس جمهور، سال آینده سال تحول سیستم بانکی است، اینقدر این طرح برای آقای احمدی نژاد مهم بود که از آن به عنوان انقلابی در سیستم بانکی یاد کرد، در مورد این طرح و لزوم اجرای آن چه نظری دارید؟
جهرمی: طرح تحول اقتصادی که در دولت نهم مطرح شد 7 مرحله داشت، یکی از مراحل آن تحول سیستم بانکی بود. همان زمان وزارت اقتصاد و بانک مرکزی در این ارتباط مطالعات گستردهای را انجام دادند.
فارس: نظر خود شما چیست؟
جهرمی: در کشورهایی که نگاه توسعهای به اقتصاد دارند، سیستم بانک و سیاستهای پولی جزو زیرساختهای اقتصاد محسوب میشود. در کشور ما هم که پیش روی خود چشمانداز 20 ساله و نرخ رشد 8 درصدی را دارد این موضوع کاملا صدق میکند. یعنی سیستم بانکی و سیاستهای پولی به عنوان زیر ساختهای تحقق اهداف چشمانداز و رشد 8 درصدی محسوب میشود. با اجرای اصل 44 و پررنگتر شدن نقش بخش خصوصی در اقتصاد این موضوع اهمیت صد چندان پیدا میکند. داشتن بخش خصوصی توانمند بدون کمک سیستم بانکی و داشتن شبکه بانکی توانا امکانپذیر نیست. بدون وجود تسهیلات بانکی تجربه کردن نرخ رشد 8 درصد در سال امکانپذیر نمی باشد. طبق تحقیقات به عمل آمده کشور ما برای رسیدن به نرخ رشد 8 درصد، باید سالانه رقمی معادل 200 هزار میلیارد تومان سرمایهگذاری جدید تجربه کند. طبیعی است این رقم، سرمایهگذاری بدون وجود بانکهای قدرتمند و اتخاذ سیاستهای پولی مناسب امکانپذیر نیست. در کنار این اقدام جذب سرمایهگذاریهای خارجی هم نیاز است. با این نگاه طبیعتا بانکها چه به لحاظ ساختاری و چه به لحاظ قانونی نیازمند تغییر هستند. هم نیازمند خدمات و بانکداری نوین هستیم و هم نیازمند آن هستیم که بانکها هزینه خود را کاهش دهند. اگر این تغییر ساختار ایجاد نشود نمیتوانند وظیفه خطیری که به عهده آنها گذاشته شده را انجام دهند. این موضوع نیازمند بررسی دقیق توسط بانک مرکزی و وزارت اقتصاد و تک تک بانکها است.
فارس: این مطالعات انجام شده؟
جهرمی: بله. بعضی از این مطالعات انجام شده، برخی از سرفصلهای مورد نیاز هم در نظر گرفته شده. در عین حال امیدوارم سال آینده همانطور که دولت گفت اجرایی شود.
فارس: چه سرفصلهایی؟
جهرمی: یکی از این سرفصلها بانکداری الکترونیک است. طبق آنچه دیده شده باید بانکداری الکترونیک گسترش پیدا کند. مجموعه بازار مجازی و چگونگی آن، تسهیل در روند پرداخت تسهیلات، اعتبار سنجی مشتریان و نحوه آن، ریسک بانکها و بدهی دولت به آنها، معوقات بانکها و سازماندهی آنها از جمله مواردی است که در سرفصل طرح تحول سیستم بانکی به آن توجه شده است.
فارس: نرخ سود بانکی چه؟ در این سرفصلها چه تصمیمی در مورد آن گرفته شده است؟
جهرمی: بله توجه شده اما در مورد آن هنوز تصمیمگیری نهایی نشده است. اما براساس آنچه در جلسات گذشت ، مجموعه حاضر در تدوین طرح تحول سیستم بانکی معتقد به کاهش نرخ سود بانکی هستند.
فارس: ولی رییس کل بانک مرکزی برخلاف نظر شما معتقد به تعیین نرخ سود براساس نرخ تورم است .بهمنی معتقداست باید نرخ سود بانکی تابعی از نرخ تورم باشد. حتی بحث تعیین نرخ شناور سود بانکی را مطرح کردند.
جهرمی: آنچه در دنیا اجرا میشود طبق همان اصلی است که آقای دکتر بهمنی اعلام کردند. مبنا نرخ تورم است. معمولا نرخ سود بانکی بر مبنای نرخ تورم به اضافه یک عددی تعیین میشود. این مسئله میتواند در کشور ما هم لحاظ شود به شرط آنکه نرخ سود سپردهها را هم بر این مبنا تعیین کنیم.اگر نرخ سود سپردهها ثابت باشد و نرخ سود تسهیلات تغییر کند سپردهگذاران متضرر خواهند شد یا سود اضافی خواهند برد. در این شرایط بانکها با مشکل مواجه میشوند. در خصوص سود سپرده و سود تسهیلات باید بر اساس یک مبنا عمل کرد. هر دوی آنها را باید با هم دید.
فارس: این موضوع در طرح تحول دیده شده؟ دکتر بهمنی از این موضوع اطلاعی ندارد؟
جهرمی: هنوز نه در شورای پول و اعتبار و نه در کمیته تحول سیستم بانکی در این خصوص بحثی نشده است.
فارس: نظر رییس جمهور را هم گرفته اید؟
جهرمی: نمیدانم. اما به هر حال هنوز بحثی نشده است.
فارس: رئیس جمهور از همان روزهای اولی که کار خود را در دولت نهم شروع کردند نسبت به سیستم بانک نظرات خاصی داشتند. مخصوصا نظر ایشان در مورد نرخ سود بانکی ،آقای احمدی نژاد اعتقاد راسخی بر کاهش نرخ سود بانکی داشتند. چه شد که از نظر خود در مورد نرخ سود بانک عقبنشینی کردند؟
جهرمی: من خودم هم موافق کاهش نرخ سود بانکی هستم. بر این موضوع تاکید هم دارم. بدون شک اگر خواهان نرخ رشد 8 درصدی هستیم باید نرخ سود بانکی را کاهش دهیم. نمیتوان با نرخ سود 20، 24 و 28 درصد به نرخ رشد 8 درصدی در اقتصاد رسید. اگر خواهان رسیدن به این نرخ رشد هستیم باید نرخ سود بانکی را کاهش دهیم. کاهش نرخ سود بانکی یعنی کاهش هزینه سرمایهگذاری، باید تسهیلات بانکها به سمت طرحهایی با بازدهی بالا برود. باید بانکها به طرحهایی با توجیه اقتصادی تسهیلات پرداخت کنند. نباید طرحهای اقتصادی براساس فشارهای سیاسی و غیر سیاسی توسط بانکها انتخاب شود. این کار یعنی اختصاص دادن سرمایه بانکها به خودشان. برای اینکه به این هدف برسیم نیازمند دو کار اساسی هستیم. اول آنکه باید بانکها از درون در خود انقلابی ایجاد کنند. بانکها نیازمند انقلاب درونی و ساختار ی هستند، باید نحوه اداره بانکها بازمهندسی شود. باید هزینه بانکها کاهش پیدا کند. اگر میخواهیم در عرصه بینالملل حضوری قدرتمند داشته باشیم باید هزینههایمان را کاهش دهیم. هزینه جاری بانکها در سطح بینالمللی 3 تا 5 درصد نسبت به قیمت تجهیز منابعشان است. این رقم در بانکهای ایرانی بین 4 تا 6 درصد است. بانکهای جدید التأسیس توانستهاند این رقم را به 1.5 تا 3 درصد برسانند که رقم قابل قبولی است. در کشور ما باید همه بانکها به سمتی بروند که هزینهها جاری آنها نسبت به قیمت تجهیز منابعشان بین 1.5 تا 2 درصد باشد. نکته دومی که باید به آن توجه کرد و نسبت به اجرایی کردن آن اقدام نمود نرخ سود سپردهها است. نرخ سود سپردهها باید منطقی تعیین شود باید شرایطی فراهم شود که اگر مردم خواستند سرمایهگذاری کنند خودشان مستقیم بتوانند اقدام کنند. نباید این سرمایه گذاری تنها به واسطه بانکها صورت گیرد. بازار سرمایه باید آنقدر رونق بگیرد که کسانی که دنبال سود 17 درصد هستند به آنجا پناه ببرند. در صورتی که این اتفاق بیفتد منابعی که بانکها به دست می آورند با کمترین هزینه است.
فارس: با این حساب منابع بانکها باید از کجا تأمین شود؟ در حال حاضر سپردههای مردم این منابع را تشکیل میدهند. اگر قرار باشد به گفته شما سپرده مردم مستقیم صرف سرمایهگذاری شود منابع بانکها چگونه باید تأمین شود؟
جهرمی: کل پول کشور در بانکها است.
فارس: از چه طریق بانکها این کل پول کشور را جذب کنند؟
جهرمی: یا باید نرخ سود سپردهها کاهش پیدا کند یا مدلی تعریف کنیم که براساس آن پول مردم از طریق بازار سرمایه جذب سرمایهگذار شده و همین پول از طریق دیگر با هزینه کمتر وارد بانکها شود.
فارس: با این حساب تجهیز منابع از طریق جذب سپردهها معنی پیدا نمیکند.
جهرمی: میتوان از طریق اوراق مشارکت این کار را کرد. چون سود اوراق مشارکت توسط متقاضی، توسط طرح یا مؤسسات اقتصادی پرداخت میشود. بانک متولی پرداخت این سود نیست. بانک باید از طریق ارائه خدمات درآمد کسب کند و از طرق دیگر پولی ارزان قیمت جذب نماید.
فارس: به اعتقاد شما میتوان تمام منابع بانکها را از طریق اوراق مشارکت تأمین کرد؟
جهرمی: یکی از راهها اوراق مشارکت است.یکی دیگر از راهها میتواند رشد بازار سرمایه باشد.
فارس: طبق نظر شما ،جذب سپرده ، درجه چندم اهمیت است.
جهرمی: بله.
فارس: در دنیا این نظر شما عمل میشود؟
جهرمی: بله.
فارس: یعنی منابع بانکها از طریق مکانیزم هایی که شما اشاره کردید تامین میشود؟
جهرمی: بسیاری از منابع بانکها. گردش اقتصاد در سایر کشورها به گونهای است که به سیستم بانکی کمک میکند. از جمله موارد دیگری که به جذب منابع ارزان قیمت و کاهش قیمت در کشور کمک میکند سرعت بیشتر و گردش نقدینگی و پایه پولی است. در حال حاضر پایه پولی در کشور ما رقمی بالغ بر 65 هزار میلیارد تومان است.اگر سرعت گردش پول را 4 یا 4.1 فرض کنیم در حالت رونق اقتصادی این سرعت به 5، 6 و حتی تا ده برابر هم خواهد رسید. اگر این اتفاق بیفتد نقدینگی بانک نیز افزایش پیدا خواهد کرد. چندین برابر آن چیزی که الان جذب کردهاند خواهد شد. در این صورت مشکلی به نام نقدینگی برای واحدهای تولیدی نخواهیم داشت. نسبت هزینههای جاری بانکها به منابعشان هم وقتی منابعشان دو برابر شود کاهش پیدا خواهد کرد. در این صورت بانکها میتوانند تسهیلات ارزان قیمت به واحدهای تولیدی بدهند.
*احمدی نژاد و عقب نشینی در مورد نرخ سود بانکی
فارس: اگر اجازه بدهید به بحث اصلیمان برگردیم. جای تعجب داشت چطور در حالی که آقای احمدینژاد اینقدر روی کاهش نرخ سود بانکی تاکید داشتند به یکباره از نظر خود برگشتند و روی 12 درصد ماند؟ ظاهرا آقای مظاهری موفق شد نظر رئیس جمهور را عوض کند. طبق آنچه آقای احمدینژاد تاکید کرده بودند قرار بود نرخ سود بانکی تکرقمی شود.
جهرمی: آقای احمدینژاد از خواستههای خود کوتاه نیامد. بنابر شرایط و مشکلات سیستم بانکی، قانع شد که به این شکل عمل کند. قصد آقای احمدینژاد این بود که اول ساختار بانکها را اصلاح کند بعد سراغ نرخ سود بانکی برود.
فارس: چه مشکلاتی؟
جهرمی: همین الان با نرخ سود 12 درصد بسیاری از متقاضیان تسهیلات ، منابع بانکها را میگیرند و در همان بانک یا بانک دیگر سپرده گذاری میکنند با نرخ 15، 16 و 17 درصد سود دریافت میکنند.این نظام و این ساختار نمیتواند ادامه پیدا کند. این ساختار ساختار مناسبی نیست. اگر میخواهیم نرخ سود تسهیلاتمان 12 باشد باید نرخ سود سپرده 10 درصد باشد. اگر می خواهیم نرخ سود تسهیلات تک رقمی شود باید به همان اندازه نرخ سود سپردهها هم کاهش پیدا کند.
فارس: اگر نرخ سود سپردهها را کم کنیم با وجود تورم موجود انگیزهای برای سپرده گذاری مردم در بانکها باقی خواهد ماند؟
جهرمی: وقتی دولت قصد دارد نرخ سود تسهیلات را کاهش دهد باید برای سپرده یارانه در نظر بگیرد. سپرده بانکها پول مردم است. مردم به بانکها پول ندادهاند که با نرخ سود 17 درصد هزینه کنند (سپرده) به نرخ سود 12 درصد تسهیلات بدهد. این مشکل باید حل شود. باید هر دو طرف را دید. هم هزینه بانکها هم سود سپردهها.
فارس: با توجه به جمیع جهات بیان شده با اجرای طرح تحول سیستم بانکی نرخ سود بانکی هم کاهش پیدا میکند؟
جهرمی: انشاءالله . باید بشود.
فارس: آقای احمدینژاد هم منتظر اجرای طرح تحول سیستم بانکی برای کاهش نرخ سود هستند؟
جهرمی: البته طرح تحول سیستم بانکی خیلی گستردهتر از تعیین تکلیف نرخ سود بانکی است.
فارس: بالاخره متوجه نشدیم با اجرای طرح تحول ، نرخ سود بانکی کاهش پیدا خواهد کرد یا نه؟
جهرمی: طرح تحول سیستم بانکی دنبال تغییر ساختارهای بانکی و اصلاح آن است. دنبال اصلاح سیاستهای پولی است.طرح اصلاح سیستم بانکی بخش مالی را هم در برمیگیرد. بازار سرمایه را هم شامل میشود. همه اینها مسائل به هم تنیده هستند. شما نمیتوانید یک بخشی از این سیاستها را از سایر بخشها جدا کنید. شما نمیتوانید یک سیاست مجزا در بخش پولی اتخاذ کنید و سیاستی متفاوت در بخش مالی. همه اینها باید با هم مدنظر قرار گیرد. اینها مکمل هم هستند.
فارس: ابتدای صحبتهایتان اشاره کردید که در طرح تحول و کمیتهای که آنرا بررسی میکند بحثی در ارتباط با کاهش نرخ سود بانکی نشده است.
جهرمی: گفتم بحثی که منتج به نتیجه شده باشد صورت نگرفته. شما به بحث آقای بهمنی اشاره کردید که ایشان گفته اند نرخ سود بانکی بر مبنای تورم و به شکل شناور تعیین میشود، من میگویم این بحث هنوز در شورای پول و اعتبار و کمیسیون تحول بانکی به نتیجه نرسیده بحثی هم نبود. ایده آقای بهمنی ایدهایست که در دنیا در حال اجرا است.اما هنوز این ایده در ایران امکان اجرایی شدن ندارد .
فارس: در شورای پول و اعتبار چه بحثهایی مطرح شد؟
جهرمی: آنچه در شورای پول و اعتبار مطرح شد بسته سیاستی سالانه بانک مرکزی است. بحثهایی در مورد تقاضای برخی برای صدور مجوز فعالیت بانکی خصوصی جدید که هم اکنون به شکل تعاونی اعتبار مشغول فعالیت هستند.
*هنوز هم موافق کاهش نرخ سود بانکیم
فارس: اشاره کردید که وقتی رئیس جمهور بحث کاهش نرخ سود بانکی را مطرح کرد شما هم موافق بودید، آن زمان شما وزیر کار بودید . الان هم که مدیرعامل بانک هستید همان نظر را دارید؟
جهرمی: بله. همینطور است همانطور که گفتم . به هیچ وجه نمیتوان با نرخ سود بانکی موجود نرخ رشد 8 درصدی مدنظر در برنامههای اقتصادی را محقق کرد. قبلا هم اشاره کردم باید طرحهایمان را اولویت بندی کنیم. باید روی بهرهوری و بازده بانکها کار کرد. باید روی رشد و شکوفایی اقتصاد کار کنیم تا نقدینگی مورد نیاز تامین شود. از طرف دیگر باید نرخ سود تسهیلات را کاهش داد.
فارس: با توجه به آماده نبودن شرایط ،به استناد نظر شما الان نمیتوان نرخ سود بانکی را کاهش داد.
جهرمی: من نمی گویم نرخ سود بانکی را با شرایط موجود نباید کاهش داد. من معتقدم باید شرایط را بوجود آوریم. باید برویم تا به نتیجه برسیم.
فارس: اگر پیش شرطهای جنابعالی مهیا نشود چه؟
جهرمی: من معتقدم همین الان هم خیلی از بانکها نرخهای بسیار بالایی میگیرند.
فارس: بانکهای خصوصی؟
جهرمی: بله .
فارس: بخاطر متفاوت بودن فرمولهای محاسبه ؟
جهرمی: نه، فرمولهایشان متفاوت نیست. آنها هم مجبورند براساس آنچه بانک مرکزی مشخص کرده عمل کنند. نرخشان بالا است.
فارس: نرخ بانکهای خصوصی که طبق مصوبه بانک مرکزی یک درصد بالاتر از بانکهای دولتی است؟
جهرمی: نخیر .
فارس: مگر مجبور نیستند براساس بسته سیاستی نظارتی بانک مرکزی عمل کنند؟
جهرمی: چرا ما در بانک صادرات به کشاورزی 16 درصد، صنعت 18 درصد، بازرگانی 20 درصد، تسهیلات پرداخت میکنیم.
فارس: منظورتان عقود مشارکتی است .
جهرمی: بله .
*حاضرم تمام منابع بانکم را قرض الحسنه بدهم
فارس: اما در عقود مبادلهای این گونه نیست .
جهرمی: بله، در حال حاضر بانکهای غیردولتی و خصوصی در همین عقود مشارکتی کمتر از 22 و 24 درصد نمیگیرند.
فارس: برگردیم به بحث اصلی، از جمله مباحث دیگری که در طرح تحول سیستم بانک دیده شده حسابهای قرضالحسنه و موارد استفاده آن است. آقای احمدینژاد تاکید فراوان روی این دسته از حسابها دارد. معتقداست باید به این بخش توجه ویژهای داشت ، بانک قرضالحسنه ایجاد کرد، اما در عمل توفیق آنچنانی حاصل نشد. بانک قرضالحسنه به هیچ وجه نمودی در سیستم بانک ندارد.این موضوع در طرح تحول سیستم بانکی با شدت بیشتری دیده شده.
میفرمایید چه تحولی در این بخش ایجاد خواهد شد؟
جهرمی: اگر نظر من را بخواهید معتقدم زمانی طرح تحول سیستم بانک محقق خواهد شد که تمام منابع بانکها به شکل قرضالحسنه پرداخت شود.
فارس: شما به عنوان مدیرعامل یک بانک حاضرید این کار را بکنید؟ حاضرید الان تمام منابع خود را قرضالحسنه بدهید؟
جهرمی: اگر بسترها و پیشنیازهای آن مهیا شود بله.میتواند این اتفاق بیفتد. اگر بازار سرمایه ما رشد کند میتوانداین اتفاق بیفتد. اگر بازار سرمایه فعال باشد، اگر مردم منابع خود را به بازار سرمایه بدهند بانکها منابعی گیرشان خواهد آمد که هزینه آن صفر خواهد بود. با این منابع که هزینه صفر دارند میتوان تسهیلات صفر درصد یا قرضالحسنه داد.در صورت تحقق این شرط و به دست آوردن منابع ارزان قیمت بانکها میتوانند همان منابع را به اضافه هزینههایشان با درصدی بسیار پایین به مردم و خصوصا بخشهای مولد تسهیلات پرداخت کنند.
فارس: شما به بانک به عنوان یک بنگاه اقتصادی اعتقاد داریم؟
جهرمی: بنگاه اقتصاد به معنی این نیست که هر کاری که انجام میدهد درست و اقتصادی است ، مجموعه بانکهای ما بنگاه اقتصادیاند ، یک سازمان اقتصادی هستند.
فارس: بنگاه اقتصادی تعریف مشخصی دارد. فعالیت این بنگاه باید سودده باشد. باید بتواند هزینههایش را جواب دهد.
جهرمی: با همین نظام بانکی غلط موجود ، بانکهای ما سودده هستند. اکثر بانکهای بزرگ ما سودآوریشان از محل عملیات بانکی شان نیست.
فارس: از چه محلی است؟
جهرمی: الان عرض میکنم. بانک صادرات به غیر از اینکه سود علیالحساب را به مردم پرداخت کرد مجبور شد از محل سود سهامدارانش 170 میلیارد تومان به سپردهگذاران پرداخت کند. چون مجبور بودیم با نرخ 12 درصد ، یعنی کمتر از نرخ سپردهها تسهیلات پرداخت کنیم. این به نظر شما اقتصادی است؟ من معتقدم حالا که دنبال اصلاح ساختار نظام اقتصادی بانکی هستیم باید سود سپردهگذاران را اجای دیگر ببینیم. جایی که رونق اقتصادی در آن است . با این کار نظام بانکی هم با نرخ کمتر تسهیلات پرداخت میکند. شرایط امروز جهان به گونهای نیست که شما بتوانید پولتان را داخل بالش نگه دارید. مجبورید به بانک بیاورید. اگر به جای آنکه بانک به شما سود 17 درصد بدهد شما این سود را از محلهای دیگر همچون اوراق مشارکت تأمین کنید بانکهای هم با وزن کمتر تجهیز منابع میکنند. پولی که شما به بورس بردید کارخانهها میشود، کارخانه پول را کجا می برد؟ مجبور است به بانک بیاورد. این گردش اقتصادی بالاخره به بانک ختم میشود. اما این بار با هزینه بسیار کمتر بانکها میتوانند به منابع دسترسی پیدا کنند. با این هزینه کم که گاهی به صفر درصد میرسد میتوانند تسهیلات با نرخ 3 تا 4 درصد بدهند.من مدلی در بانک صادرات تدوین کردم که اگر این مدل اجرا شود میتوان منابعی یا نرخ تمام شده 4 تا 5 درصد به دست آوریم. با این منابع آیا ما نمیتوانیم تسهیلات با نرخ 7 درصد بدهیم؟
فارس: کسی مخالف پایین آوردن هزینه تأمین منابع نیست. نکته مهم عدم سودده بودن بخشی تولید و انگیزه سرمایهگذاری در آن بخشی است. اگر بخشی مولد ما سودده باشد انگیزه سرمایهگذاری در آن بخش ایجاد میشود. نکته دیگر آنکه امروز با توجه به ساختارهای موجود تنها راه تجهیز منابع بانکها جذب سپرده است.
جهرمی: بله. تحول اقتصادی و تحول سیستم بانکی هم به دنبال آن است تا این ساختار را تغییر دهد. دنبال حل کردن همین مشکلات هستیم، نکته دیگر آنکه اگر نرخ سود بانکی بالا باشد هزینه سرمایهگذاری و تولید هم در کشور بالا خواهد رفت. رکود بیشتر خواهد شد. در نتیجه بانکها هم منابع کمتری به دست خواهند آورد و بدهیهایشان افزایش خواهد یافت. به بانکهای جدید التأسیس نگاه کنید ، به غیر از یکی یا دو تا بقیه ریسک اعتباریشان از بانکهای دولتی بیشتر است.
فارس: مواردی که شما فرمودید به شرط سوده بودن بخش مولد است،در این صورت است که سرمایه و منابع ارزان قیمت بانکها به آن سمت سوق پیدا خواهد کرد. این سودده بودن تنها با کاهش نرخ سود بانکی محقق نمیشود، بسترسازی میخواهد، مؤلفههای فراوان مثل نرخ مالیات، قانون کار و غیره دارد این بسترها هنوز در کشور ما آنگونه که شایسته است مهیا نشده.
جهرمی: شاید زمان بر باشد اما شدنی است.
فارس: باید آرام، آرام جلو رفت تا بسترها مهیا شود، نمیتوان به یکباره سیستمی که شما فرمودید را اجرا کرد.
جهرمی: من بستر را یک سیکل به هم پیوسته میبینم. اگر مشکل سیستم بانکی حل نشود مشکل سایر بخشهای اقتصادی حل نخواهد شد. اینها به هم مرتبط است.
فارس: این هم زمانی خیلی مهم است.
جهرمی: اگر هم زمان نشد، هر کدام زودتر، بهتر.
فارس: این غیر ممکن است. اگر شما بدون آنکه بسترهای سودده بودن بخش تولید را مهیا کنید بانکها را مجبور کنید تسهیلات ارزان پرداخت کنند نتیجهاش جز سوق پیدا کردن منابع به سمت بخشهای سود ده همچون سفته بازی و ورشکستگی بانکها چیز دیگری نیست. منابع هم جاری دیگر صرف میشود.
جهرمی: چه کسانی ورشکسته میشوند؟
فارس: بانکها.
جهرمی: سیستم بانکی اگر هزینه تجهییز منابعش کاهش پیدا کند سودآورتر میشود.
فارس: با این شرایط نمیتوان هزینه تولید را پایین آورد، پیشنیازهای فراوان دارد.
جهرمی: چرا. چرا نمیتوانیم . همین امسال در بازار سرمایه سهامدارن 30 تا 35 درصد سود بردند.
فارس: واقعاً بورس ما به سهامداران خود متوسط 35 درصد سود داد؟
جهرمی: بله.
فارس: ولی شاخصها این موضوع را نشان نمیدهد.
جهرمی: چرا. اتفاقاً شاخصها همین را نشان میدهد.
فارس: پس این افتها شاخصها…
جهرمی: بله. شاخصها یک موقع تنزل پیدا میکند اما سرجمع آن افزایش است. از ابتدای سال تاکنون آنهایی که در بازار سرمایه سهام خریدند متوسط 35 درصد سود کردند.
فارس: ولی میزان استقبال مردم از بازار سرمایه و میزان پولهایی که به این سمت جذب شده این را نشان نمیدهد.
جهرمی: نشان میدهد . شاخصها سود 34 درصد را نشان میدهد.
فارس: برایند کل بازار سرمایه ما طی دو سال اخیر تنزلی و رکودی بوده. اگر اجازه بدهید برگردیم به بحث. طبق آنچه زمان سرپرستی آقای صمصامی به وزارت اقتصاد مطرح شد بحث تفکیک تسهیلات بانکها به فرضالحسنه و سرمایهگذاری بود. این موضوع مجددا در طرح تحول سیستم بانکی مطرح شده. شکل و نحوه اجرای این سیستم چیست؟
جهرمی: اجازه بدهید طرح تحول نهایی شود. بعداً بیشتر در این خصوص صحبت میکنیم.
*طرح تحول سیستم بانکی در حال نهایی شدن
فارس: مگر نهایی نشده؟ طبق گفته رئیس جمهور قرار است اول سال آینده اجرایی شود؟
جهرمی: در عین حال باید جزئیات بیشتری نهایی شود. پیشنویسهای آن تهیه شده و فکر میکنم جلسات آخر خود را میگذارند. اجازه بدهید بیرون بیایید در مورد آن بیشتر صحبت میکنیم. تکیه ما براین است تا با نظام جدید بانکی حرکتهای بهتری در عرصه اقتصادی صورت گیرد.
*هنوز هم معتقدم طرح بنگاههای زود بازده طرح خوبی است
فارس: پس مجبوریم بریم سر بحث دیگر. حضرتعالی آن زمان که وزیر کار بودید با ارائه طرح بنگاههای زودبازده اعتقاد عجیب و راسخی به حل مشکل اشتغال از این طریق داشتید. آن زمان در مورد نحوه اجرا به سیستم بانکی انتقاد داشتید که آنگونه که باید همراهی نمیکند. بانک مرکزی هم معتقد بود منابع جای خودش صرف نشده به بخشهای دیگر همچون مسکن و بازرگانی سوق پیدا کرده ،در مقابل سیستم بانکی ، شما آن زمان به عنوان وزیر کار، یعنی طرف مقابل بانکها ، معتقد بودید منابع سرجای خود صرف شده اما سیستم بانک همراهی نمیکند. در حال حاضر شما در جایگاه مقابل آن زمان قرار گرفتید. امروز شما مدیرعامل یک بانک هستید. باز هم معتقدید آن طرح، طرح خوبی بود و سیستم بانکی باید همراهی کند؟
جهرمی: بله. هنوز هم معتقدم طرح، طرح خوب بود.
فارس: در بانک خودتان این سیاست را اجرا میکنید؟با این طرح همراهی میکنید؟
جهرمی: بله. دو تا موضوع را با هم خلط نکنید. آنچه شما در رسانه دنبال میکنید با آنچه در واقع اتفاق میافتد با هم متفاوت است. طرح بنگاههای زود بازده جزو طرحهای ریشهای برای حل مشکل اشتغال است. هنوز هم به این مسئله اعتقاد دارم. باید برای حل مشکل بیکاری روی این طرحها سرمایهگذاری کرد. اینکه طرحهای به نتیجه رسید یا نه و اینکه بانکها درست اجرا کردند یا نه مسئلهای است که شما دنبال میکنید و خوشتان میآید در مورد آن مطلب بنویسد.
فارس: آقای دکتر بحث سر نحوه اجرای است. بحث سر شرایط اقتصادی است…
جهرمی: سرمایهگذاری صورت گرفته در این بخش ، سرمایهگذاری بسیار خوبی بود. من معتقدم باید بیشتر سرمایهگذاری میکردیم. انحراف این طرح هم کم بود. طبق همین طرح بررسی اقتصادی بودن طرحها به عهده بانکها گذاشته شده بود. ما معتقد بودیم طرحهایی باید تسهیلات بگیرند که سود بالایی دارند. متأسفانه در برخی موارد و برخی استانها تسهیلات پرداختی به واحدهایی بود که بازده مناسبی نداشت ، اقتصادی نبود. این نشان میدهد بررسی کامل صورت نگرفته. در دنیا هم چنین طرحهایی به اجرا گذاشته شده. در دنیا هم وقتی طرحهای زود بازده اجرا شده به دلیل عدم مدیریت و یا رقابت سنگین در بازار و بیتجربگی بنگاههای ایجاد شده 30 درصد آنها شکست خوردند. 70 درصد این بنگاهها ظرف 3 تا 5 سال خود به بنگاههای بزرگ تبدیل شدند. بعد از مدتی همین بنگاهها به بنگاههای هولدینگ تبدیل میشوند. اگر کل طرح را به این شکل ببینم با آن مخالفت نخواهیم کرد. من همین الان هم که مدیرعامل بانک هستم همین نگاه را دارم و دنبال هم میکنم.
فارس: با همین نگاه ، چند درصد طرحهای زودبازده در کشور ما موفق بود؟
جهرمی: آمار ندارم. با آمار باید سخن گفت. ولی میتوان گفت که طبیعتاً تعدادی از آنها موفق نبوده است.
فارس: نکته مهم در ارتباط با این بنگاهها شرایط اقتصادی ما است. شرایط اقتصادی کشورما به گونهای بود که فعالیت در بخشهای مولد به دلیل عدم سودده بودن…
جهرمی: چرا سودده نیست.
فارس: اقتصاد دچار رکود بوده و هست ، این رکود به همراه هزینهها بالای تولید این بخشی را سوده و جذاب نمیکند. همین الان هم واحدهای تولیدی سود آنچنانی نمیبرند.
جهرمی: رشد اقتصادی سالهای 85، 86 و 87 را ببینید. در کدام سال دوران ریاست جمهوری خاتمی اقتصاد ما رشد این سالها را تجربه کرد؟ چه سالی را شما سراغ دارید که اقتصاد ما رشد بالای 6 درصد را تجربه کرده باشد؟
فارس: این رشد به خاطر رونق بخش صنعت و تولید نبود. بخاطر رشد بیسابقه قیمت نفت بود.
جهرمی: ببینید. این اشتباه بررسی آماری شما است. آمار به من بدهید.
فارس: بیایید براساس واقعیتها صحبت کنیم.
جهرمی: شما غیر واقعی صحبت میکنید. ژورنالیستی صبحت میکنید.
فارس: بانک مرکزی نرخ رشد صنعت را چند سالی است اعلام نکرده که بتوان بر اساس اماری که می فرمایید صحبت کرد.
جهرمی: نرخ رشد اقتصادی سال 86 چقدر بود؟
فارس: حدود 6 تا 6.2 درصد براساس اعلام مرکز آمار.
جهرمی: 6.8 درصد. نرخ بیکاری در سال 86 چقدر بود؟ هر دو شاخصه را باید با هم دید. شما فقط میگویید قیمت نفت بالا بود به همین خاطر رشد اقتصادی داشتیم. من میگویم قیمت نفت بالا بود در کنار آن صنعت هم رونق گرفت.
فارس: در تعریف حضرتعالی از نرخ بیکاری مناقشه وجود دارد.
جهرمی: اگر شما آمارها را مناقشه میدانید این بحث دیگری است.
فارس: نه آقای دکتر، در تعریف نرخ بیکاری….
جهرمی: اگر تعاریف طی سالها یکی باشد بهتر میتوان به آمار تکیه کرد. اگر یکی نباشد طبیعی است که با مشکل مواجه خواهیم شد.
فارس: مسئله همینجا است. تعریف بیکاری در کشور عوض شد. بحث یک ساعت کار در هفته پیش آمد و اینکه هر کسی یک ساعت در هفته کار کرد شاغل است.
جهرمی: چه زمان این تعریف تغییر کرد؟
فارس: سال 86.
جهرمی: نه پدرجان.
فارس: شما بفرمایید چه زمان تغییر کرد؟
جهرمی: سال 83 تغییر کرد. تغییر صورت گرفته هم بر مبنای تعریف سازمان ملل بود. مرکز آمار هم براساس آن عمل کرد.
فارس: چه تغییری کرد؟
جهرمی: یک ساعت کار در یک هفته به عنوان شاغل محسوب میشد.
فارس: با این تغییر در تعریف نرخ بیکاری، این شاخص چقدر تغییر کرد؟
جهرمی: با بررسی که کردیم حدود 3 درصد نرخ جدید با نرخ قدیم متفاوت بود.
فارس: طبق تعریف جدید؟ یعنی با یک ساعت کار در هفته؟
جهرمی: بله. فکر میکنید چند درصد مردم ما در هفته یک ساعت کار میکنند که شما آن را به عنوان یک تعریف قلمداد کنید.
فارس: شما بفرمایید؟ چند درصد شاغلین ما یک ساعت در هفته کار میکنند؟
جهرمی: 3 درصد. در حال حاضر نرخ بیکاری ما طبق آنچه اعلام شده حدود 14.6 درصد است.
فارس: فصلی بود.
جهرمی: بله. امسال هرچه در مورد نرخ بیکاری اعلام شده فصلی است .چون هنوز آمار کلی نیامده. اگر نرخ بیکاری آن زمان پایین آمد به دلیل وجود بنگاههای زودبازده بود.
فارس: شما معتقدید تنها بنگاههای زودبازده باعث کاهش نرخ بیکاری شد؟
جهرمی: همه آن نه.
*اگر به آمار ایراد دارید با مرکز آمار حل کنید
فارس: یکی از ایرادات مهمی که به آمار و نرخ بیکاری اعلام شده گرفته میشود همین است. آنچه تسهیلات داده شده را تقسیم بر هزینه ایجاد اشتغال میکردند بدون در نظر گرفتن واقعیتها و اینکه آیا واقعاً تسهیلات جای خود صرف شده و ایجاد اشتغال کرده یا نه. همان را مبنای ایجاد شغل کردند.
جهرمی: مناقشه در آمار بحث خود را میطلبد. آماری که ما به آن استناد میکنیم آماری است که از طریق مراجع رسمی اعلام شده . شاید شما بگویید من این آمار را قبول ندارم. اگر حرف شما این باشد ما دیگر نمیتوانیم بحث کنیم . ما باید ریشه بحثمان را اصلاح کنیم. مرکز آمار این شاخصها را اعلام کرده، من که اعلام نکردم. وزارت کار هم که این آمار را اعلام نکرده که بگویند آن زمان من طوری تنظیم کردم که مورد دلخواهم بوده است. اگر در آن مناقشه است باید با مرکز آمار حل کنید. اگر در نرخ تورم مناقشه دارید باید با بانک مرکزی حل کنید. من میگویم مرجع رسمی با همان معیارها این شاخصها را اعلام کرده ، شما معتقدید سال 86 این معیارها تغییر کرده. مبنای شما چیست؟
فارس:طبق مصاحبه رئیس مرکز آمار، مناقشه اصلی برسر همین تعریفی است که خودتان هم اشاره کردید.
جهرمی: خوشحال میشوم این مصاحبه را ببنیم. من معتقدم شما اشتباه میکنید. اشتباه در ذهنتان رفته.
فارس:من شکی ندارم اما نگاه میکنم. برگردیم به بحث اصلی.
جهرمی: نمیخواهید تمام کنید؟
فارس: بخش عمدهای از صحبتها باقی مانده .
جهرمی: قرارمان یک ساعت بود .
فارس: بحث ناتمام ماند. در مورد بنگاههای زودبازده. یکی از ایرادات مهم اجرای آن طرح ، تأثیر ارتباطات بر پرداخت تسهیلات بود. خیلی از تسهیلات بر اساس ارتباط پرداخت شدند نه بر اساس توجیه اقتصادی.
جهرمی: فقط بنگاههای زودبازده این مشکل را دارند. در مورد سایر بخشها این مشکل وجود نداشت؟
فارس: جاهای دیگر هم بود، اما وضعیت بنگاههای زودبازده متفاوت بود، از یک طرف دولت تأکید فراوان ….
جهرمی: بحث اینکه در پرداخت تسهیلات رابطه دخیل بوده در مورد سایر بخشها هم مصداق دارد. اتفاقا در مورد بنگاههای زودبازده به دلیل وجود چهار گلوگاه این مشکل کمتر بود. به دلیل این چهارگلوگاه کمترین تخلف در بخش بنگاههای زودبازده وجود داشت.
*گلوگاههای زودبازده
فارس: کدام چهارگلوگاه؟
جهرمی: اول دستگاههای ذیربط طرح بود. بعد از دستگاههای ذیربط کمیسیونی بود که در مورد آن نظر میداد. بعد از کمیسیون این بانک بود که در مورد آن نظر میداد و باید آن را به لحاظ اقتصادی تأیید میکرد. بعد از بانک کمیسیون نظارتی بود که بر کار استاندار، بانک و دستگاه ذیربط و وزارت کار نظارت میکرد. کدام یک از تسهیلات بانکی این چهار مرحله را طی میکند؟
فارس: علیرغم تمام مراحلی که اشاره کردید در اجرای این طرحها مشکل ایجاد شد و رابطه نقش زیادی داشت. مخصوصا زمانی که رئیسجمهور تأکید کرد باید در کوتاهترین زمان ممکن تسهیلات این بخشها پرداخت شود و اگر مجموعهای خصوصا بانکها در مسیر اجرا سنگاندازی کنند با آنها برخورد خواهد شد. زمان آقای صمصامی جلسهای با استانداران گذاشته شد و از آنها خواسته شد بر پرداخت تسهیلات بانکی نظارت کنند.استانداران با مسئولین بانکی استانها جلسه گذاشتند و از آنها خواستند به تسهیلات بنگاههای زودبازده در کوتاهترین زمان ممکن رسیدگی کنند. حتی محدودیت زمانی گذاشتند. مدیران بانکها هم از ترس برخورد با آنها بدون بررسی دقیق توجیه اقتصادی طرحها و فقط برای اجرای دستورات به طرحهای ارایه شده بدون آنکه بررسی دقیق کنند تسهیلات پرداخت کردند. این واقعیتی است که در مورد نحوه اجرای این طرح اتفاق افتاد.
جهرمی: حالا چه دلیلی دارد که شما اینقدر روی بنگاههای زودبازده اصرار دارید بحث کنید. اول روشن کنید شما این طرح را قبول دارید یا نه؟
فارس: من این طرح را قبول دارم اما …
جهرمی: بدون شک اگر نقاط ضعفی در یک طرح وجود دارد باید برطرف شود. اما یک زمان طرح اشکال ندارد نحوه اجرای آن است که مشکلساز میشود و ایراد دارد. پیادهسازی طرح با مشکل مواجه میشود آنگونه که باید اجرا نمیشود. اگر شما روی طرح اشکال دارید بگویید، کجای طرح اشکال داشت؟
فارس: بحث روی طرح نبود. بحث زمان اجرا و نحوه …
جهرمی: من خودم به شما گفتم در پیادهسازی طرح اشکالاتی وجود داشت که باید برطرف شود.
فارس: همین که شما این ایراد را پذیرفتید پیشرفت بزرگی است. شاید چون مدیرعامل بانک شدید این ایرادات را پذیرفتید؟
جهرمی: خیر، شما اگر مصاحبههای قبلی من را بخوانید، اگر آییننامهها را ملاحظه کنید…
فارس: در مصاحبه قبلی با حضرتعالی زمانی که وزیر کار بودید این طرح به زبان خود شما طرح موفقی بود. آن زمان معتقد بودید این طرح با موفقیت اجرا شد. آمار به من دادید.
جهرمی: شما میگویید انحراف ، میگوییم نه نداریم. تعریف کن. انحرافی که آن موقع بانک مرکزی اعلام کرد یعنی اینکه شما پول را گرفتید و در جای دیگر غیر از آنچه برای آن مشخص شده مصرف کردید.
فارس: بحث همین است آقای دکتر…
جهرمی: من میگویم این تعریف درست نیست. این انحراف نیست. همان زمان که من وزیر کار بودم طرح توسط بانک مرکزی و وزارت کار تمام شماری شد. تمام شماری ، آمار نمونهای نیست که بتوان به آن خدشه وارد کرد. طبق آن تمام شماری ،انحرافی در مبلغ نداشتیم. موفقیت طرح زمانی کامل میشود که استانداران و کمیسیون اشتغال نیاید به طرحی که اشباع شده دوباره تسهیلات پرداخت کنند.
فارس: احسنت، این یعنی ایراد در اجرا.
جهرمی: اگر آیین نامه را یکبار دیگر مرور کنید میبینید این موضوعات در آن تذکر داده شده است. اشباع نباشد، بازده اقتصادی داشته باشد، افراد و متقضایان اهلیت داشته باشند. اینها مواردی است میباید در اجرای رعایت میشد.
*نمی خواهم اول تعریف کنید بعد توی سر طرح و طرح بزنید
فارس: قبل از ادامه بحث باید این سوء تفاهم را برطرف کنیم.من مخالف طرح حضرتعالی نیستم ، طرح ، طرح خوبی است .حضور حضرتعالی در وزارت کار تحولی در این وزارتخانه گم شده و کم تحرک ایجاد کرد. بحث، بحث زمان اجرا و نحوه اجرا است.
جهرمی: شما به من بگویید دنبال چه هستید؟ من نمیخواهم شما تعریف کنید و بعد هم طرح را زیر سؤال برید و بزنید توی سر طرح و کسی که طرح را اجرا کرده و ارائه داده ، من هم معتقدم در اجرا ایراداتی داشت که باید برطرف شود.من معتقدم با بنگاههای زودبازده سیاسی برخورد کردند. نقاط ضعفی در اجرا داشت که باید برطرف شود. خودم که مدیرعامل بانک شدم خواستم که دیگر به طرحهایی که بازده اقتصادی ندارند تسهیلات پرداخت نکنند.وقتی وزیر کار بودم انتظار داشتم بانکها هم همینطور عمل کنند.
فارس: همانطور که عرض کردم طرح،طرح خوبی بود اما شاید زمان برای اجرای آن مناسب نبود. چون بخش تولید سودده نبود و بسترها برای فعالیت تولیدی آنگونه که شایسته است مهیا نبود. پرداخت تسهیلات منجر شد تا پولها به بخشهای دیگر اقتصادی سوق پیدا کند. بخش هایی که سود بیشتر داشت مثلا مسکن. سؤال اینجاست…
جهرمی: من اعتقادی ندارم که بخش تولید سودده نیست . اما متأسفانه اینکه بخش سفتهبازی در کشور سوددهی بیشتری دارد درست است.
فارس: همین خود انگیزه سوق پیدا کردن منابع به این سمت را بیشتر میکند. در حال حاضر که مدیرعامل بانک هستید و در واقع دقیقا طرف مقابل ماجرا قرار دارید حاضرید همان طرحی که زمانی وزیر بودید و ارائه دادید اجرا کنید؟ حاضرید تمام منابعتان را به این بخش اختصاص دهید؟ حاضرید…
جهرمی: بله. من به طرحهایی که دارای توجیه اقتصادی است تسهیلات پرداخت میکنم. به طرحهایی که متقاضیان آن اهلیت دارند تسهیلات پرداخت میکنم.
فارس: هیچ فشاری روی شما برای پرداخت تسهیلات به بنگاههای زودبازده نیست؟
جهرمی: فشاری هم وجود داشته باشد اگر منطق در مقابل آن باشد کسی روی این مسئله حرف نمیزند. من دنبال آن بودم که با این طرح سالی 40 تا 50 هزار بنگاه اقتصادی ایجاد کنم. متأسفانه طی این چند سال بیش از یک میلیون طرح به بانکها رفت. این خیلی رقم بالایی است. اگر 40 تا 50 هزار طرح مناسب و اقتصادی ایجاد میشد و هر کدام به طور میانگین 15 تا 30 شغل ایجاد میکرد یک میلیون فرصت شغلی جدید ایجاد کرده بودیم. این طرحها میتوانست بازده خیلی بالاتری داشته باشد. من در بانک صادرات با توجه به این موارد حرکت میکنم.
*نظرات جهرمی در مورد تغییرات بانک مرکزی
فارس: آقای دکتر اگر اجازه بدهید بحث دیگری را مطرح کنیم. بحث بانک مرکزی و پیشنهادهایی که برای تغییر مجمع و نحوه انتخاب رییس آن ارائه شده، به نظر شما تغییرات ایجاد شده درست بود؟
جهرمی: من قبل از اینکه شورای نگهبان مصوب مجلس را رد کند اعلام کردم این مصوبه مخالف قانون اساسی است.نظر شورای نگهبان هر چه باشد باید بپذیریم. بانک مرکزی یک شرکت دولتی است. تکلیف شرکتهای دولتی در قانون اساسی مشخص شده است. طبق قانون اساسی نحوه اداره تمام شرکتهای دولتی غیر از صدا و سیما به عهده دولت گذاشته شده است. اینکه رئیس مجمع بانک مرکزی باشد بحث دیگری است. رئیس جمهور میتواند خودش تفیض اختیار کند. میتواند وزیر اقتصادی را رئیس مجمع بانک مرکزی کند. این مهم نیست. مهم آن است که طبق قانون اساسی تعیین تکلیف شرکتهای دولتی همانطور که بیان شده به عهده قوه مجریه است. بر اساس همین اصل تعیین تکلیف مجمع و مجموعه سیاستگذاریهای مجمع در اختیار قوه مجریه است.
فارس: با یان استدلال شما معتقدید رئیس کل بانک مرکزی را هم باید خود رئیس جمهوری انتخاب کند؟
جهرمی: تأکید من بر روی مجمع عمومی بانک مرکزی است. اول از مجمع صحبت میکنیم.
فارس: حضور بخش خصوصی و نمایندگان قوه مقننه در مجمع را لازم نمیدانید؟
جهرمی: میتوانند عضو باشند اما اکثریت باید با دولت باشد. این موضوع منافاتی با قانون اساسی ندارد. مثل بسیاری از مجموعههای دیگر. مثل شورای اقتصاد. در شورای اقتصاد افراد مختلفی حضور دارند. اما تعیین تکلیف بر عهده رییسجمهور است.
فارس: تعیین رییس کل بانک مرکزی هم باید به اختیار دولت باشد؟
جهرمی: من معتقدم سپردن آن به غیر دولت خلاف قانون است.
فارس: اینکه رییس کل بانک مرکزی از مجلس رأی اعتماد بگیرد چه؟
جهرمی: برداشت حقوقی من این است ، افرادی که باید از مجلس رأی اعتماد بگیرند در قانون اساسی مشخص شده. وزرا، حقوقدانان شورای نگهبان از جمله کسانی هستند که باید از مجلس رأی اعتماد بگیرند. فقط رییس دیوان محاسبات است که توسط خود مجلس مشخص میشود.
فارس: نظر کارشناسی شمار در خصوص این موضوع برایمان مهم است.
ایراد عمدهای که تاکنون وجود داشت نحوه برخورد دولت با بانک مرکزی بود، این بانک به قلک دولت تبدیل شده است. هر وقت دولت طی ادور مختلف به لحاظ مالی کم میآورد سراغ بانک مرکزی می رفت و با استقراض از آن مشکل خود را حل می کرد، مشکل اصلی این نحوه برخورد است، مجلس قصد دارد بانک مرکزی را به عنوان متولی اعمال سیاستهای پولی از این حالت درآورد .میخواهد این مشکل حل بشود.
جهرمی: این بحث دیگری است . این ایرادی است که برخی به ضعم خود به بانک مرکزی میگیرند . ساختار را باید براساس چارچوبهای اساسی نظام و قانون دید.
شما به بانک مرکزیهای دنیا نگاه کنید. چه کسی رییس فدرال رزو را انتخاب میکند؟ رییسجمهور آمریکا . رییس کل بانک مرکزی انگلیس راچه کسی انتخاب میکند؟ نخست وزیرآن . رییس کل بانک مرکزی آلمان توسط صدراعظم این کشور تعیین میشود.
فارس: ساختار اقتصادی این کشورها با ما بسیار متفاوت است، نمیتوان با ما مقایسه کرد. آنها مشکلی که ماداریم به دلیل تفاوت ساختار ندارد.
جهرمی: اینکه اگر ما نظر و ایرادی داریم بیاییم ساختار را تغییر بدهیم کار درستی نیست. دولتها تغییر میکنند. شرایط تغییر میکند…
فارس: شما بحثها و تغییرات اعلام شده را سیاسی میدانید؟
جهرمی: من نمیگویم سیاسی است. میگویم نگاهمان را منسجمتر کنیم. به نظام و ساختارهای آن توجه کنیم.
فارس: اگر از موضع یک کارشناس به موضوع نگاه کنید باز هم همین نظر را دارید. باز هم ایرادهایی را که بیان شد رد میکنید؟
جهرمی: من دنبال آن نیستم که حمایت بیچون چرا کنم. نمیخواهم از هر نوع عملکردی دفاع کنم. بحث من بالاتر از این موارد است.شاید شما به گونهای منعکس کنید که همه فکر کنند من کل عملکرد موجود را میپذیرم. نه. من هم خودم نظراتی دارم که در شورای پول و اعتبار گفتهام و میگوییم.
فارس: مشخصاً در این خصوص چه نظری دارید؟
جهرمی: بحث من این است، سیاستهای نظام اقتصادی کشور در اختیار مجلس است. سیاستهای کلان کشور در اختیار مقام معظم رهبری . سیاستهای اجرایی در اختیار قانونگذار.نحوه اجرای آن در اختیار دولت. شما نمیتوانید ابزار اجرایی که باید در اختیار دولتمردان باشد را از آنها بگیرید. اگر این اتفاق بیفتد همه چیز به هم میریزد. اعتقاد من این است. من معتقدم اگر قرار است سیاستهای اجرای در بخشهای اقتصادی، پولی و بانکی اجرا شود باید ابزار آن هم در اختیار دولت باشد.
اگر این مسئله رعایت نشود. اگر اجازه ندهند رییس کل بانک مرکزی توسط دولت و رییسجمهور تعیین شود آیا میتوان دیگر دولت رادر مقابل مسائل اقتصادی پاسخگو دانست؟میتوان سیاستهای پولی را از سایر سیاستهای اقتصادی جدا کرد؟ اگر میتوان جدا کرد اشکالی ندارد آن را بدهید به قوه دیگر. تفکیک قوا به معنی بر هم ریختن قوا نیست.
فارس: اگر اجازه بدهید در مورد بانکهای خصوصی هم یکی دو موضوع مهم را با هم مرور کنیم و نظرتان را در مورد آن بپرسم. به نظر شما وجود این همه بانک خصوصی لازم است؟ هدفی را که از ایجاد بانکهای خصوصی داشتیم محقق شده ؟
جهرمی: اگر هدف از ایجاد بانکهای خصوصی و زیاد شدن آنها ایجاد رقابت و کاهش هزینههای مردم باشد اشکالی ندارد. رقابت بانکها برای پرداخت سود بیشتر به سپردهگذاران رقابت در ارائه خدمات بهتر و ارزانتر خوب است. اما آنچه امروز اتفاق افتاده با آنچه مدنظر بوده متفاوت است.
فارس: نکته آخر، کارانه 400 میلیون تومانی شما درست بود؟
جهرمی: اگر شما گرفتید، من هم گرفتم.
فارس: از لطف شما و وقتی که در اختیار ما قرار دادید متشکریم.
گفت وگو از: محمود نکونام و مریم سلیمی
نظر شما چیست؟