هم اکنون روزانه نزدیک به هفت میلیون نفر ایرانی از خدمات شرکت‌های ارایهدهنده سیستم‌های پرداخت الکترونیک در کشور استفاده نموده و در ارتباط با آن قرار دارند./در این نوشتار بخشی از اصول حاکم بر قراردادهای فیمابین شرکت‌های PSP و پذیرندگان که توسط بزرگترین شرکت‌های ارایهدهنده خدمات پرداخت و نهادهای ناظر در کشورهای توسعه‌یافته تدوین و اجرا شده، بررسی و معرفی خواهد شد.
به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک به نقل از ماهنامه یاریاران سیدمجیدمیرکبیری، مدیرعامل شرکت ایران‌کیش در مقاله خود آورده است:هم اکنون روزانه نزدیک به هفت میلیون نفر ایرانی از خدمات شرکت‌های ارایهدهنده سیستم‌های پرداخت الکترونیک در کشور استفاده نموده و در ارتباط با آن قرار دارند.همچنین نزدیک به دو میلیون واحد صنفی کشور نیز در این فرایند دخیل بوده و این خدمات را در اختیار مشتریان خود قرار می دهند.
در این سلسله مقالات تلاش بر آن است که اصول حاکم بر قراردادهای فیمابین شرکت‌های PSP و پذیرندگان که به‌منظور تضمین منافع طرفین و در نهایت تضمین کیفیت خدمات ارایه‌‌شده به مشتریان و آحاد جامعه در سطح بین‌المللی و توسط بزرگترین شرکت‌های ارایهدهنده خدمات پرداخت و نهادهای ناظر در کشورهای توسعه‌یافته تدوین و اجرا شده، بررسی و معرفی گردند. در زیر بخش اول مقاله میرکبیر آمده است.
قراردادهای یک‌طرفه
در مجامع بین‌المللی این قراردادها به یک‌طرفه بودن مشهورند و برای این ادعا هم دلایل کافی و هم توجیه وجود دارد از جمله این که شرکت‌های ارایهدهنده خدمات پرداخت و بازیگران بزرگتر این صنعت از جمله بانک‌های پذیرنده و شبکه‌های جهانی Visa و MasterCard تمامی ریسک‌های مرتبط با تراکنش‌ها را بر عهده دارند. اگر یک پذیرنده از عهده تعهدات خود برنیاید، این PSP است که برای حفظ نام و ارزش برند خود باید ضمانت بازپرداخت‌ها را بپذیرد.
از طرف دیگر با توجه به اینکه کارمزد دریافتی یک PSP معمولا کمتر از یک درصد از فروش است، ضمانت بازپرداخت بدهی‌های تمامی پذیرندگان از نظر اقتصادی امکان‌پذیر نیست بنابراین در زمان مذاکره بین PSP و پذیرنده، برخی شرایط مربوط به پذیرنده غیرقابل انعطاف است؛ از جمله این شرایط مسوولیت بدهی، پرداخت غرامت و مسوولیت‌های عملیاتی پذیرنده است. با این وجود در بخش‌هایی از قرارداد که عموما مربوط به امور جاری کسب‌وکار هستند امکان مذاکره و توافق وجود دارد.
نکات کلیدی در قراردادهای مابین شرکت‌های PSP و پذیرندگان
در ادامه مطلب به بخش‌های مهمی در قراردادها اشاره می‌شود که امکان مذاکره بین PSP و پذیرنده در مورد این بخش‌ها وجود دارد. گاهی برخی از این اصول با یکدیگر مرتبط بوده و مذاکره در مورد یکی از آن‌ها به تغییر شرایط دیگری می‌انجامد.
طول مدت قرارداد
– در مورد این گزینه استاندارد یکسانی وجود ندارد و می‌تواند در هر قرارداد متفاوت باشد.
– در موارد معدودی حتی قراردادهایی مشاهده شده‌اند که مدت زمان آن‌ها به کمتر از یک سال می‌رسد، اما معمولا طول مدت اکثر قراردادها بین یک تا سه سال متغیر است.
– هر چه طول مدت اعتبار قرارداد بیشتر باشد، ارزش بیشتری برای PSP دارد بنابراین در این‌گونه موارد پذیرندگان سعی در مذاکره بر سر قیمت کارمزد دریافتی PSP و دریافت تخفیف در این گزینه را دارند.
– انحصاری بودن قرارداد نیز در تعیین طول مدت آن موثر است. معمولا در قراردادهای انحصاری، پذیرندگان سعی دارند طول مدت قرارداد کوتاه‌تر باشد.
– در اکثر قراردادها در صورت عدم اعلام کتبی انصراف از سوی طرفین، قرارداد به طور خودکار تمدید می‌شود.
فسخ زودهنگام قرارداد
– در شرایطی که پذیرنده به هر دلیلی تمایل به اتمام زودهنگام رابطه کاری با PSP داشته باشد و عامل این تصمیم سرویس‌دهی نامناسب از طرف PSP نباشد، پذیرنده باید خسارت ناشی از این تصمیم را، در قالب جریمه فسخ زودهنگام، جبران نماید.
– مذاکرات قابل انجام در این مورد عموما مرتبط با مصداق خطا یا سرویس نامناسب به ترتیب از طرف پذیرنده و PSP هستند.
– پذیرنده این امکان را دارد که در صورت مشاهده خطا یا نارضایتی از خدمات دریافتی، به صورت مکتوب PSP را از قصد خود برای فسخ قرارداد مطلع کند و همچنین مدت زمان مشخصی، معمولا ده روز، را برای بهبود خدمات سپری کند.
– در موارد فسخ بدون اطلاع‌رسانی، PSP حق اتخاذ مواضع قانونی را برای خود محفوظ می‌داند.
– در طول یک دوره مشخص بعد از فسخ قرارداد پذیرنده فرصت دارد تا تجهیزات اجاره گرفته را به شرکت PSP بازگرداند و تمامی بدهی که بابت هزینه‌های تجهیزات به PSP دارد بپردازد.
واریز وجه تراکنش
یکی دیگر از اصول قرارداد که مورد توجه قرار می‌گیرد مدت زمان مورد نیاز برای واریز وجه تراکنش به حساب پذیرنده است.
– این مدت زمان بین یک تا پنج روز کاری متغیر است اما تقریبا تمام PSPها وجه را طی یک تا دو روز کاری انتقال می‌دهند.
– برخی PSPها این امر را یک امتیاز در نظر گرفته و در قبال آن هزینه بیشتری درخواست می‌کنند.
نگاهی به قراردادهای شرکت FIRST DATA
در این بخش به بررسی ساختار حساب‌های بانکی مورد نیاز برای اجرای فرآیند ارایه خدمات پرداخت در قراردادهای شرکت First Data با پذیرندگان می پردازیم:
معرفی شرکت First Data
شرکت آمریکایی First Data یکی از بزرگترین شرکت‌های ارایهدهنده خدمات پرداخت در سطح جهان بوده و خدمات آن شامل پردازش تراکنش پذیرندگان، ارایه انواع کارت‌های اعتباری، نقدی، هدیه و…، مبارزه با تقلب و ارایه خدمات پرداخت اینترنتی و موبایلی است. در سال 2010 این شرکت با حضور در 35 کشور در مناطق آمریکای شمالی و لاتین، اروپا، منطقه آسیا/پاسیفیک، خاورمیانه و آفریقا و با ارایه خدمات به 6/2 میلیون پذیرنده و هفت هزار موسسه مالی، موفق به پردازش مبلغ 60 میلیارد دلار و کسب درآمد 10/4 میلیارد دلاری شد. تعداد کارمندان این شرکت در پایان سال 2010 حدود 24هزار نفر بوده است.
الزامات حساب پرداخت
در بیشتر قراردادهای پذیرندگی در کشورهای توسعه‌یافته از جمله قرارداد Data First، پذیرنده ملزم به افتتاح سه حساب بانکی است:
a) حساب جاری شخصی یا شرکتی پذیرنده که وجوه تسویه شده به آن منتقل می‌شود.
b) حساب نزد بانک پذیرنده که وجوه پیش از تسویه و انتقال به حساب جاری، در آن نگهداری می‌شود.
c) حساب ذخیره که به منظور جبران خسارات وارده به شبکه پرداخت الکترونیک یا حفاظت از منافع دارندگان کارت از سوی پذیرنده افتتاح می‌شود. مکانیسم افتتاح حساب ذخیره و پرداخت مبلغی که پذیرنده ملزم به واریز آن به حساب ذخیره می‌باشد، توسط شرکت تعیین می‌شود.
انحصار قرارداد
در اکثر توافق‌نامه‌ها پذیرنده تعهد می‌نماید شرکت PSP را به‌عنوان تنها تامین‌کننده خدمات پردازش تراکنش‌های خود به رسمیت بشناسد و از خدمات هیچ بانک، شرکت و موسسه دیگری در این زمینه استفاده نکند.
این موضوع از مواردیست که PSPها در مورد آن انعطاف کمتری به خرج می‌دهند زیرا انحصار، قدرت کنترل بهینه کسب وکار و حفظ توانایی رقابتی را برای آن‌ها به همراه دارد. بنابراین در این مورد، پذیرندگان کمتر توانایی مذاکره دارند و سعی آن‌ها بر این است که بر سایر شرایط مانند مدت زمان قرارداد و کاهش عواقب فسخ زودهنگام تمرکز کنند.
کاملا روشن است که به منظور حفظ منافع دارندگان کارت، شبکه‌های پرداخت و شرکت‌های PSP در قبال پذیرندگان و البته بر اساس تضمین‌ها و تعهدات سنگین اخذ شده از شرکت‌های PSP اختیارات کامل و وسیعی از جمله حق هرگونه برداشت از حساب پذیرنده حتی بدون اطلاع وی در اختیار این شرکت‌ها قرار می گیرد.
مورد کاوی انحصار قرارداد در شرکت First Data
پذیرنده توافق می‌کند که در دوره اعتبار این قرارداد و تمامی دوره‌های تمدیدی، کلیه امور مربوط به تایید، پردازش و تسویه تراکنش‌های کارتی در تمامی فروشگاه‌های خود را به صورت انحصاری از طریق شرکت First Data انجام دهد. خدمات شرکت First Data ممکن است از طریق یک یا چند نمایندگی رسمی این شرکت به پذیرنده ارایه شود.
نظر شما چیست؟