چگونه می‌توان نسبت به ثبت شکایت از کلاهبرداری اینترنتی اقدام کرد؟

به گزارش پایگاه خبری بانکداری الکترونیک، امروزه با گسترش استفاده از رایانه و حضور بیشتر افراد در فضای آنلاین، کلاهبرداری اینترنتی و حجم جرایم و سوء استفاده‌های اینترنتی نیز افزایش یافته است. یکی از دلایل عمده این امر، عدم آگاهی افراد و اعتماد نا به ‌جا به افراد غریبه است. در همین راستا ضروری است که همه اشخاص در فضای مجازی و در اینترنت با احتیاط عمل کنند و با شناخت قوانین و افزایش اطلاعات در حوزه دیجیتال، از تحقق جرایمی مانند کلاهبرداری اینترنتی پیشگیری نمایند.

عموما جرائم رایانه ای به جرایمی اطلاق می‌شود که به نوعی با تجارت الکترونیک مرتبط باشند و ارتباط بین جرم و قربانی تحت یک شبکه اینترنتی انجام می‌شود. در کلاهبرداری اینترنتی کلاهبردار باید از طریق وارد کردن، تغییر یا محو کردن داده‌ها یا مختل کردن سامانه و … مالی را تصاحب کند و یا به عبارت دیگر با استفاده متقلبانه از رایانه مال یا منفعتی را کسب کند.

انواع کلاهبرداری اینترنتی

با توجه به گستردگی قابلیت‌های اینترنت، روش‌های مختلفی نیز برای کلاهبرداری اینترنتی وجود دارد که طراحان و اداره‌کنندگان این فضا بسیاری از آنها را می‌شناسند و همیشه روش‌هایی برای مقابله با آنها ابداع کرده‌اند تا کسی نتواند به اطلاعات شخصی دیگران دسترسی پیدا کند. روش‌های مختلفی برای کلاهبرداری اینترنتی وجود دارند که در ادامه مهم ‌ترین آن‌ها را بیان خواهیم کرد:

•    جعل هویت: شاید آسان ‌ترین روش برای کلاهبرداری اینترنتی جعل هویت باشد، به این معنا که کلاهبردار خود را به عنوان فرد دیگری برای جلب اعتماد قربانی، معرفی می‌کند و با این کار به اطلاعات او دست پیدا می‌کند؛ معمولا برای این کار شماره تلفن شخص دیگری را جعل می‌کنند یا ایمیل، وب ‌سایت یا صفحه اجتماعی شخصی را هک می‌کنند.

•    فیشینگ: این روش هم نوعی جعل هویت محسوب می‌شود، به این ترتیب که کلاهبردار سایت یا درگاهی بسیار شبیه به سایتی معتبر طراحی می‌کند و با استفاده از آن از دیگران سوء استفاده می‌کند؛ مثلا کافی است که آدرسی شبیه به آدرس سایت فروشگاهی معتبر یا سامانه‌ای دولتی طراحی شود و مخاطبان متوجه تفاوت آن نشده و برای خرید و ثبت نام، اطلاعات شخصی خود را در آن وارد کنند.

•    اسکیمینگ: این نوع از کلاهبرداری اینترنتی مخصوص به کارت‌های بانکی است که معمولا به وسیله دستگاه‌های کارت ‌خوان سیّار انجام می‌شود؛ در این روش، مجرم قطعه‌ای سخت افزاری به نام اسکیمر را روی کارت‌ خوان نصب کرده و زمانی که مشتری از کارت خود برای خرید استفاده می‌کند، اطلاعات آن نظیر شماره حساب و رمز ورود را ثبت می‌کند و پس از آن به راحتی مبالغ داخل آن را بر می‌دارد، البته این روش به طور دقیق کلاهبرداری اینترنتی محسوب نمی‌شود. بنابراین برای طرح شکایت باید به دادسراهای عمومی مراجعه کرد.

•    خرید جعلی: پیش از این اشاره کردیم که ممکن است در بستر فضای مجازی عکس محصولی به مشتری نشان داده شود که بسیار با کیفیت بوده و به واسطه‌ هزینه بسیار کم محصول مشتریان به درگاهی جعلی برای پرداخت مبلغ هدایت شوند که این نیز برای دزدیدن اطلاعات بانکی آن‌ها و از مصادیق کلاهبرداری اینترنتی است. برای شکایت خرید از درگاه پرداخت جعلی باید سریعا اقدام نمایید.

نحوه ثبت شکایت از کلاهبرداری اینترنتی

اولین کاری که در مواجهه با کلاهبرداری رایانه باید انجام داد مراجعه به دادسرای جرائم رایانه ای است. این دادسرا وظیفه رسیدگی به جرایمی که در فضای مجازی و رایانه صورت گرفته را دارد. بعد از آن که پرونده تشکیل شد و رسیدگی به جریان افتاد دادسرا برای بررسی بیشتر موضوع، آن را به پلیس فتا ارجاع می‌دهد. پلیس فتا وظیفه تامین امنیت و مقابله با جرایمی مثل کلاهبرداری های اینترنتی، جعل داده‌ها و عناوین سرقت اطلاعات، تجاوز به حریم خصوصی اشخاص و گروه‌ها، هک و نفوذ به سامانه‌های رایانه ای و اینترنتی، هرزه نگاری و جرائم اخلاقی و برخی از جرایم سازمان یافته اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی را دارا است. در صورتی که جرمی علیه شما در فضای مجازی اتفاق افتاد می‌توانید به سایت اینترنتی پلیس فضای تولید و تبادل اطلاعات مراجعه و روی آیکون ارتباطات مردمی کلیک کنید. در این بخش مشخصات، نشانی و شماره شما ثبت می‌گردد و پلیس فتا در اولین فرصت با شما تماس گرفته و موضوع را پیگیری می‌کند. همچنین می‌توانید به دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کنید و از این طریق شکایت خود را تنظیم کنید.

مجازات کلاهبرداری اینترنتی

مطابق با ماده 67 قانون تجارت الکترونیک مصوب 1382 مجازات جرم کلاهبرداری رایانه ای یک تا سه سال حبس و رد مال به صاحب آن و پرداخت جزا نقدی معادل مال ماخوذه می‌باشد. بنابراین مجازات این جرم شامل حبس، رد مال و پرداخت جزای نقدی می‌باشد. و در مورد دادگاه صالح برای رسیدگی به جرم کلاهبرداری اینترنتی هم باید گفت که با لحاظ رای وحدت رویه شماره ۷۲۹ مورخ ۱/۱۲/۱۳۹۱ هرگاه تهیه مقدمات و نتیجه حاصل از آن، در حوزه‌های قضایی مختلف صورت گرفته باشد دادگاهی که بانک افتتاح کننده حساب زیان دیده از بزه که پول به طور متقلبانه از آن برداشت شده در حوزه آن قرار دارد صالح به رسیدگی است.

چه جرائمی جزء کلاهبرداری اینترنتی محسوب می‌شود؟

کلاهبرداری زمانی محقق می‌شود که شخصی با استفاده از وسایل متقلبانه شخصی را فریب دهد و مال او را ببرد. برای تحقق این جرم حتما باید میان وسایل متقلبانه به کار گرفته شده و فریب خوردن مال باخته رابطه وجود داشته باشد. لازم به ذکر است که کلاهبرداری سنتی با کلاهبرداری اینترنتی تفاوت دارد. در کلاهبرداری اینترنتی کلاهبردار با تغییراتی در سامانه اینترنتی و در فضای آنلاین، مالی را می‌برد و حتی ممکن است بدون اطلاع مال ‌باخته کلاهبرداری انجام شود. در کلاهبرداری اینترنتی کلاهبردار با وارد کردن داده‌ها، تغییر یا محو داده‌ها، ایجاد یا متوقف کردن داده‌ها و مختل کردن سامانه و یا سایر موارد، مال فرد دیگری را تصاحب می‌کند. در قانون جرائم رایانه‌ای و قانون تجارت الکترونیک مصادیق کلاهبرداری رایانه‌ای ذکر شده است و مجرم باید علاوه بر رد مال به صاحب آن، یک تا پنج سال حبس یا جزای نقدی بیست میلیون ریال یا هر دو را متحمل شود.