طوفان ترامپ تجارت جهانی را درنوردید/ پنگوئن ها؛ گرفتار در یخبندان تعرفه ها

حمیده قاسمی- انتخاب دونالد ترامپ به ریاست جمهوری آمریکا آن هم برای بار دوم، شاید برای برخی رهبران و سران دنیا ناگوار بود؛ چراکه با حضور او در کاخ سفید، تغییر نظم جهانی به ویژه در مراودات اقتصادی دور از انتظار نبود.

ترامپ در دوره اول ریاست جمهوری خود (2017-2021) ابتدا به سراغ چین رفت و با وضع تعرفه 15 درصدی بر کالاهای چینی در سال 2018، اقتصاد این کشور را به تقابل و جنگ تجاری فراخواند.

در این میان چین نیز با وضع قوانین و مالیات بیشتر بر شرکت های آمریکایی و همچنین قراردادن برخی شرکت های آمریکایی در لیست سیاه خود تا حدی به این جنگ تجاری پاسخ داد.

اما با پایان یافتن دوره ریاست جمهوری ترامپ، چین شاید بیشترین انگیزه را برای همکاری با دموکراتها برای کاهش محبوبیت ترامپ داشت و این مساله در کنار عوامل دیگر سبب شکست وی در دوره دوم انتخابات وی در ایالات متحده شد. شکستی که نمی توان نقش چین و انگیزه ناشی از خسارت های سنگین این کشور در جنگ تجاری را در آن نادیده گرفت.

اما با روی کار آمدن دوباره ترامپ در آمریکا؛ این بار تعرفه های ترامپ دامن همه کشورها گرفت و تنها با وجود گذشت 130 روز از آغاز ریاست جمهوری وی، در لیستی بلندبالا برای 185 کشور در روز دوم آوریل اعلام شد. روزی که طی هفته های اخیر ترامپ آن را «روز آزادی» نام نهاده بود و بارها در سخنرانی های خود آمدن آن را نوید داده بود.

کدام کشورها بیشترین تعرفه را گرفتند؟

این بار، دیگر چین تنها هیزم این آتش نبود و بر تمام کشورها با درصدهای مختلف تعرفه اعمال شد؛ بیشترین تعرفه ترامپ 50 درصد و متعلق به کشور پادشاهی لسوتو(Lesotho) در آفریقاست. کشوری در وسط یک کشور دیگر، که هیچ مرزی با کشورهای دیگر ندارد. لسوتو با 2 میلیون نفر جمعیت وسط کشور آفریقای جنوبی است و تا 1966 مستعمره بریتانیا بوده است.

همچنین کشوری با نام مجمع‌الجزایر سن پیر و میکلون (Saint Pierre and Miquelon) نیز 50 درصد تعرفه تجاری دریافت کرده است؛ کشوری با 6 هزار نفر جمعیت که در 25 کیلومتری کانادا قرار دارد و از 1536 میلادی مستعمره فرانسه است.

پس از آن کشور لائوس(Laos) 48 درصد، ماداگاسکار 47 درصد و ویتنام 46 تعرفه دریافت کرده اند و بقیه کشورها نیز از طوفان تعرفه ها در امان نمانده اند.

در این میان چین که پیش از این نیز طعم تعرفه های ترامپ را چشیده بود؛ به عنوان بزرگترین واردکننده به ایالات متحده 34 درصد تعرفه را بر کالاهای خود دریافت کرده است.هند نیز به عنوان یکی دیگر از طرفین مهم تجاری آمریکا متحمل تعرفه 26 درصدی و اتحادیه اروپا نیز متحمل تعرفه 20 درصدی شده است.

اما بررسی های اولیه نشان می دهد که اغلب کشورها در این لیست مشمول تعرفه 10 درصدی ترامپ شده اند؛ حتی بر ایران که تجارتی به شدت محدود و با واسطه با آمریکا دارد نیز تعرفه 10 درصدی اعمال شده است. ترامپ بر جزایر هرد و مک دونالد که منطقه ای دور افتاده بین استرالیا و جنوبگان است و کاملا غیرمسکونی است و تنها ساکنان آن پنگوئن ها هستند نیز 10 درصد تعرفه اعمال کرده است.

کمای بازارها زیر بار تعرفه ها

نخستین واکنش بازارهای بورس آمریکا، اروپا و آسیا به سیاست جدید تجاری دونالد ترامپ، ریزش سنگین به خصوص در سهام شاخص S&P و تا 7 درصد بود. پیش بینی رکود سنگین در بازارها حتی سبب ریزش بازار ارزهای دیجیتال نیز شد و بیت کوین که با حرکت تا محدوده 87 هزار دلار، تا حدی نشانه های پایان اصلاح را نشان می داد بار دیگر با افت 6 هزار واحدی به کف 80 هزار دلاری اخیر خود نزدیک شد.

در این میان طلا که پس از ریزش بازار رمزارزها نیز اقبال جدیدی یافته و موفق به صعود انس طلای جهانی به بالاتر از 3000 دلار شده بود، همچنین طی هفته های اخیر با تثبیت بالای 3000 دلار به استقبال اعلام تعرفه ها رفته بود، بار دیگر تحت تاثیر ریزش بازارها زیر بار تعرفه ها، مورد توجه سرمایه گذاران قرار گرفت و برای ساعاتی بالاتر از 3150 دلار نیز معامله شد.

اما در روزهای بعد طلا نیز از افت مصون نماد، بازارهای نفت، مس و نقره نیز به سمت ریزش های سنگین رفتند.

شایان ذکر است که اعلام تعرفه ها به واکنش های آنی بازارها ختم نشد و سازمان تجارت جهانی نیز با ارائه جدیدترین پیش بینی خود، از کاهش یک درصدی تجارت جهانی خبر داد.

در این میان واکنش هایی نیز از سوی کشورها و مقامات دیده شد؛

نخست‌وزیر استرالیا: بزرگتر از یک تصمیم ضعیف و غیرقابل توجیه است.
وزیر خارجه ایرلند: از اعلام تعرفه ترامپ عمیقا متاسفم.
وزیر خارجه ایتالیا: باید از جنگ تجاری اجتناب کنیم.
نخست‌وزیر کانادا: تعرفه‌های آمریکا تجارت جهانی را به شدت تغییر خواهد داد.
انگلیس: رویکرد ما حفظ آرامش است؛ مجموعه‌ای از گزینه‌ها روی میز است.
رئیس‌جمهور سوئیس: «به سرعت تصمیم خواهیم گرفت» منافع بلندمدت اقتصادی سرلوحه هر تصمیمی خواهد بود.
در حالی که کشورهایی مانند چین، ژاپن و هند و برخی کشورهای دیگر به امید مذاکره و تغییر تصمیم ترامپ تا به این لحظه سکوت پیشه کرده اند. به خصوص چین که طی ماه اخیر، پیشنهاد خرید تیک تاک؛ شبکه اجتماعی محبوب آمریکایی ها را در ازای انعطاف در تعرفه ها از سوی ترامپ دریافت کرده است.

انگیزه نخست ترامپ؛ تقابل منصفانه!

در حالی که فریاد تحلیلگران از تصمیم جدید ترامپ در سراسر دنیا بلند است؛ باید با دیدی منصفانه انگیزه رئیس جمهور تاجر آمریکا را از این اقدام بررسی کرد.

در جدول منتشر شده در رسانه ها در ستون بعد از نام کشورها، تعرفه آنها بر کالاهای آمریکایی نوشته شده است. در یک بررسی اجمالی می توان به این نکته دست یافت که ” تعرفه‌ی همه کشورها بر کالاهای آمریکایی از تعرفه های ترامپ بر کالاهای آن کشورها بالاتر است!”

از این رو این جدول به عنوان «تعرفه‌های متقابل» (Reciprocal Tariffs) نام گرفته است.

بنابراین آنچه رخ داده، تنها پاسخی بر رفتار تجاری سایر کشورها با آمریکا آن هم نه به میزان برابر بوده است.

به عنوان مثال چین بر کالاهای آمریکایی ۶۷ درصد تعرفه اعمال کرده است؛ در حالی که آمریکا فقط ۳۴ درصد تعرفه برای کالاهای چینی در نظر گرفته است.

روز آزادی؛ آغاز تغییر معادلات به نفع آمریکا

اطمینان دادن مقامات کاخ سفید از عدم تغییر در تصمیم رئیس جمهور آمریکا، نشان دهنده تغییر مسیر مراودات تجاری و تغییر در شاخصه های کلان اقتصادی در پیش بینی ها و تحلیل های جدید است. شاید مهمترین انگیزه ترامپ از این اقدام، نجات شاخصه های اقتصادی آمریکا همچون تولید ناخالص داخلی(GDP) و جلوگیری از ورود به رکود و سایر پیش بینی های بدبینانه موسسات و مراجع مالی همچون جی پی مورگان و بانک جهانی باشد.

اقدامی که در کنار اصرار وی بر کاهش دائمی مالیات ها، رونق اقتصادی و برنده بودن آمریکا و گریز این کشور از رکود را با تکیه بر تدبیر یک تاجر سیاستمدار و مصمم تضمین می کند.